غزل شمارهٔ ۶۴۱۸
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف حالتی پریشان و ناامیدانه می‌پردازد که از عشق و دل‌تنگی ناشی می‌شود. او می‌گوید لحظه‌ای که دل به یاد محبوب می‌افتد، خواب و آرامش را از دست می‌دهیم. ساغر (جام) پر از گوهر نیست و آب پریشان نمی‌تواند آن را پر کند. وقتی فردی در دایره عشق قرار می‌گیرد، همچنان از روشنایی و زیبایی دور می‌شود. شاعر در نهایت به این نکته اشاره می‌کند که انسان‌ها در دل خود دچار پریشانی ناشی از دوری عزیزانند و این حالت پریشانی را نمی‌توان به سادگی درمان کرد.
حیرت زدگان را نشود خواب پریشاندر ساغر گوهر نشود آب پریشان
هوش مصنوعی: حیرتزدهها نمیتوانند خواب آرامی داشته باشند، مانند آبی که در ساغر گوهر قرار نمیگیرد و همیشه آشفته است.
آبی است که آیینه ریحان بهشت استاز فکر تو آن را که شود خواب پریشان
هوش مصنوعی: آبی است که در آن تصویر گل ریحان بهشتی نمایان است و از تفکر تو، آن آبی به دل مینشیند و خواب را به هم میزند.
در دایره ماه همان پرده نشین استهر چند شود پرتو مهتاب پریشان
هوش مصنوعی: در دایره ماه، همچنان که پردهای وجود دارد، هرچند که نور ماه ممکن است نامنظم و پراکنده باشد.
با وحدت پرتو چه کند کثرت روزن؟در تیغ ز جوهر نشود آب پریشان
هوش مصنوعی: وقتی نور یکدست و واحدی وجود دارد، کثرت و تعدد روزنهها نمی‌تواند بر آن تأثیر بگذارد. همچنین، اگر چیزی از جوهر و اصل خود دور شود، دیگر نمی‌تواند به حالت اولیه و شفاف خود برگردد.
چون آینه کز نقش، پریشان شودش خوابدل گشت ز جمعیت اسباب پریشان
هوش مصنوعی: وقتی که آینه از انعکاس تصویرش به هم میریزد، دل نیز از دیدن جمعیت و شلوغی دچار آشفتگی می‌شود.
در پیرهن بحر شود گرد یتیمیخاکی که شود در ره سیلاب پریشان
هوش مصنوعی: در چادر دریا، گرد و غبار یتیمی به وجود میآید که در مسیر سیلاب به هم ریخته و آشفته می‌شود.
ما در چه شماریم، که دریا شده از موجدر جستن آن گوهر نایاب پریشان
هوش مصنوعی: ما در چه وضعیتی هستیم که دریا از جستجوی آن گوهر نایاب پر از موج و بیقرار شده است؟
زنهار مده راه به دل عیش جهان راکز خنده شود غنچه سیراب پریشان
هوش مصنوعی: مواظب باش که به دل خود راهی به شادیهای گذرای دنیا ندهی، زیرا این شادیها میتوانند همچون خندهای غنچه را از لطافت و طراوت خود بیندازند و به حال نگران و آشفتهای دچار کنند.
صائب نشود جمع به شیرازه محشرهر دل که شد از دوری احباب پریشان
هوش مصنوعی: در روز قیامت، هیچ دلی نمی‌تواند جمع و سامان بگیرد اگر که به خاطر دوری از دوستانش آشفته و ناراحت باشد.