غزل شمارهٔ ۶۶۲۰
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی بی‌فایده بودن بسیاری از امور دنیوی و مادی می‌پردازد. شاعر می‌گوید وقتی دل از حقیقت غافل است، هر چه داشته باشد، بی‌فایده است. نداشتن عشق و زیبایی، تجربه‌های مادی و ثروت، اگر از پیوند با حقیقت و عشق حقیقی محروم باشند، هیچ ارزشی ندارند. همچنین، شاعر به تضادهایی که در عالم وجود دارد اشاره می‌کند و می‌گوید تلاش برای پول و مال، و حتی احسان و فخر، بدون ارتباط با حقیقت و معنویت، بی‌معناست. در نهایت، به این نتیجه می‌رسد که هر چیزی که بر اساس ظواهر بنا شده باشد، تا زمانی که به عمق وجود نرسد، خالی از ارزش است.
چون غافل است دل ز حق از دل چه فایده؟بی لیلی از نظاره محمل چه فایده؟
هوش مصنوعی: وقتی دل از حق غافل است، دل چه ارزشی دارد؟ بدون لیلی، چه فایدهای از دیدن سوارکار وجود دارد؟
سیری ز مال نیست تهی چشم حرص راغربال را ز کثرت حاصل چه فایده؟
هوش مصنوعی: ثروت و مال نمیتواند انسان را از حس حرص و طمع خالی کند و در واقع، با وجود فراوانی، این حس همچنان وجود دارد. پس داشتن زیاد چه فایدهای دارد اگر در نهایت به آرامش و رضایت نرسیم؟
از وصل شد تردد خاطر فزون مراپروانه را ز بودن محفل چه فایده؟
هوش مصنوعی: از زمانی که به وصال رسیدم، دلخوشیهای من به مراتب بیشتر شده است. اما با وجود این، وجود پروانه در محفل چه ارزشی دارد؟
چون هست در تصرف دریاعنان موجرفتن نفس گسسته به ساحل چه فایده؟
هوش مصنوعی: وقتی که جریان زندگی مانند امواج دریا تحت کنترل ما نیست، رسیدن به ساحل و آرامش چه سودی دارد؟
زنجیر موج مانع رفتار سیل نیستبی تاب شوق را ز سلاسل چه فایده؟
هوش مصنوعی: موج دریا نمیتواند مانع سیل خروشان شود. بیتابی و شوق، هیچ فایدهای از زنجیرها و محدودیتها نخواهد برد.
پر زر نساخت چون دهن عندلیب راگل را ز نقد خویش چه حاصل، چه فایده؟
هوش مصنوعی: چرا چیزی را که طلا نمیشود، برای جلب توجه دیگران بسازیم؟ چه سودی از این کار به دست میآید وقتی که خود آن چیز ارزشمند نیست؟
موج سراب سلسله جنبان تشنگی استحق جوی را ز عالم باطل چه فایده؟
هوش مصنوعی: موج سراب نشاندهنده انتظار و آرزوی بیپایان تشنگی است. برای کسی که به دنبال حقیقت است، در جهانی که پر از دروغ و فریب است، هیچ سودی وجود ندارد.
چون می شود زیاده ز ایثار، سیم و زربستن در سؤال به سایل چه فایده؟
هوش مصنوعی: زمانی که ایثار و بخشش بیش از حد شود، خواستن طلا و نقره از سائل (درخواست کننده) چه ارزشی دارد؟
تا شهرت است مطلب از احسان سیم و زراز ریزش کریم چه حاصل، چه فایده؟
هوش مصنوعی: تا وقتی که در دنیا نام و آوازه وجود دارد، احسان و نیکی کردن با مال و ثروت چه فایدهای دارد؟ این کار تنها در صورت سخاوت و بخشندگی افراد با ارزش است.
پیکان دلش ز خنده سوفار وا نشدچون نیست خرمی ز ته دل چه فایده؟
هوش مصنوعی: دل پیکانی که از خوشحالی نمیخندد، باز نمیشود؛ چون اگر شادی واقعی در عمق دل نباشد، چه فایده دارد؟
چون گرد خجلت از رخ قاتل نمی بردصائب ز پرفشانی بسمل چه فایده؟
هوش مصنوعی: وقتی که شرم و خجالت از چهرهی قاتل دور نمیشود، صائب، دیگر چه فایدهای دارد که در مورد خونریزی و قتل سخن بگویی؟