غزل شمارهٔ ۶۸۱۳
هوش مصنوعی: این شعر به مضامین فلسفی و اخلاقی پرداخته و بر لزوم آگاهی و مراقبت از خود تأکید دارد. شاعر به انسان‌ها هشدار می‌دهد که نباید دل و فکر خود را به تماشای دنیا و مشکلات زندگانی مشغول کنند و از داغ افسوس و ندامت دوری جویند. او به خطرات غفلت و سهل‌انگاری اشاره می‌کند و تأکید دارد که شخص باید بر عزم و اراده خود متمرکز باشد و اختیارات خود را به دیگران نسپارد.
شاعر بر اهمیت توکل و امید به آینده تأکید می‌کند و به این نکته اشاره می‌کند که برای رسیدن به اهداف باید تلاش و کوشش کرد. او همچنین به ارتباط میان اعمال خوب و زبان اشاره دارد و اینکه هر شخص باید در کلمات و کردار خود رفتار نیکو را اختیار کند. در نهایت، شاعر می‌گوید که انسان باید به امید خداوند و تلاش خود بیندیشد و از غفلت پرهیز کند.
کوش تا دل به تماشای جهان نگذاریداغ افسوس بر آیینه جان نگذاری
هوش مصنوعی: سعی کن که دل خود را مشغول تماشای دنیا نکنی، تا اینکه حسرت و اندوه بر روح و جانت باقی نماند.
چاه این بادیه از نقش قدم بیشترستپای مستانه به صحرای جهان نگذاری
هوش مصنوعی: این عبارت به این معناست که در این مسیر زندگی، نشانهها و آثار بیشتری از عشق و شهوت وجود دارد تا آنچه که از قدمهای انسان باقی مانده است. بنابراین، نمیتوان به سادگی در گستره وسیع جهان عشق و شور و شوق قدم گذاشت.
نفس تند، عنان دادن عمرست از دستبا خبر باش که از دست عنان نگذاری
هوش مصنوعی: اگر به زندگی با شتاب و بیملاحظه رفتار کنی، کنترل عمر خود را از دست خواهی داد. باید هوشیار باشی که اجازه ندهی زندگی از دستانت خارج شود.
چشم بستن ز تماشای دو عالم سهل استسعی کن سعی که دل را نگران نگذاری
هوش مصنوعی: بستن چشم و کنارهگیری از تماشای زیباییها و مسائل دنیا آسان است، اما تلاش کن که دل و احساساتت را در معرض نگرانی و اضطراب قرار ندهی.
دشمن خانگی از خصم برونی بترستاختیار سر خود را به زبان نگذاری
هوش مصنوعی: در این سخن گفته شده که انسان باید از دشمنانی که در نزدیکیش هستند، بیشتر حذر کند. گاهی اوقات خطرها از طرف افرادی که به ظاهر نزدیک به ما هستند، بیشتر از دشمنان بیرونی است؛ بنابراین، اگر فردی میخواهد در زندگیاش کنترل و اراده خود را حفظ کند، نباید هر چیزی را به راحتی به زبان بیاورد و باید محتاط باشد.
نخل امید تو آن روز شود صاحب برگکه سبکباری خود را به خزان نگذاری
هوش مصنوعی: به زودی امید تو به ثمر خواهد نشست و به نتیجه خواهد رسید که بتوانی بار سنگینی را بر دوش نکشی و در زندگی سبکی را تجربه کنی.
زاد راه سفر دور توکل این استکه در انبان خود اندیشه نان نگذاری
هوش مصنوعی: برای سفر طولانیمدت خود، باید اطمینان حاصل کنی که در چمدان زندگیات نگرانی و تردید نداشته باشی.
به دو صد چشم، نشان راه ترا می پایدتیر تا راست نباشد به کمان نگذاری
هوش مصنوعی: با دو صد چشم، راه تو را زیرنظر دارند و تیر به کمان نخواهد رفت تا زمانی که راست نباشی.
عزلتی کز تو بود نام چو عنقا سهل استجهد کن جهد که از نام نشان نگذاری
هوش مصنوعی: عزلتی که به خاطر تو برمن آمده، همانند نام پرندهای mythical به نام عنقا آسان است. تلاش کن و تمام قدرتت را به کار بگیر که از نام و نشانت هیچ اثری باقی نماند.
تا در خانه بی منت دوزخ بازستدست رغبت به در باغ جنان نگذاری
هوش مصنوعی: زمانی که در این دنیا به راحتی میتوانی از نعمتهای زندگی بهرهمند شوی و از عذابهای جهنم در امان باشی، چرا باید به سوی بهشت حرکت کنی؟
عمر چون قافله ریگ روان درگذرستتا بنا بر سر این ریگ روان نگذاری
هوش مصنوعی: عمر مانند کاروانی از دانههای شن است که مدام در حال حرکت است؛ پس این فریب را نخور که بتوانی بر روی این دانههای روان توقف کنی.
قطره را بحر کرم گوهر شهوار کندنم خون در مژه اشک فشان نگذاری
هوش مصنوعی: قطرهای از دریا با کرم و بخشش گوهر ارزشمندی به دست میآورد، اما اگر بخواهد به خاطر یک نم خون در مژهاش، اشک بریزد، نباید اجازه دهد.
حسن کردار ز هر عضو زبانی داردتا توان کرد نصیحت به زبان نگذاری
هوش مصنوعی: هر رفتار نیکو و خوشایند به نوعی زبان خود را دارد و اگر بخواهی با دیگران نصیحت کنی، نباید تنها به زبان و گفتار اتکا کنی.
نرم کن نرم رگ گردن خود را زنهارتا سر خویش به بالین سنان نگذاری
هوش مصنوعی: به آرامی و با احتیاط گردن خود را نرم کن تا مبادا سر خود را به تیغ شمشیر بسپاری.
ما به امید عطای تو چنین بیکاریمکار ما را به امید دگران نگذاری
هوش مصنوعی: ما به خاطر انتظار برکت و رحمت تو، بیکار و بیهدف هستیم و نمیخواهیم کارهایمان را به امید دیگران انجام دهیم.
نیستی مرد گرانباری غفلت صائبسر خود در سر این بار گران نگذاری
هوش مصنوعی: تو مرد باارزشی نیستی که به خاطر بیتوجهیات بار سنگینی را بر دوش خود حمل کنی.