غزل شمارهٔ ۶۸۳۶
هوش مصنوعی: این شعر به موضوع عشق و زیبایی می‌پردازد و شاعر با بیانی هنرمندانه به تأمل در چشم‌اندازهای هوس و زیبایی می‌پردازد. او از مجنون می‌خواهد تا به جای تماشای زیبایی‌های ظاهری، به عمق وجود خود و واقعیت‌های درونی‌اش توجه کند. شاعر بر این نکته تأکید می‌کند که عشق و زیبایی تنها در ظواهر محدود نمی‌شوند و باید با بصیرت عمیق‌تری به زندگی و انسان‌ها نگریست. همچنین او به حرکات زندگی و افلاک اشاره می‌کند و می‌گوید که نگرش‌های محدود ما باعث نادیده‌گرفتن واقعیات می‌شود. در نهایت، شعر یادآور این است که باید از حجاب‌ها و موانع چشم‌پوشی کرد تا به حقیقت زیبا دست یافت.
چند چون چشم هوسناک به هر سو بینی؟جمع شو تا هم از آیینه خود رو بینی
هوش مصنوعی: چند بار میخواهی به هر چیزی که میبینی، تمایل داشته باشی؟ بهتر است یک جا جمع شوی تا بتوانی به درون خود و حقیقت خود نگاه کنی.
دیده بر شست گشا، چند ز کوته نظریتیر مژگان ز کمانخانه ابرو بینی؟
هوش مصنوعی: چشم خود را باز کن و ببین که چقدر از کوتاهنظری دور هستی، آیا تیر نگاههای سحرآمیز و ابروهای کمانسان را نمیبینی؟
حسن لیلی نبود پرده نشین ای مجنونچند بنشینی و بر دیده آهو بینی؟
هوش مصنوعی: ای مجنون! حسن لیلی دیگر آنقدر در پرده پنهان نیست، پس چرا مدتها نشستی و فقط زیبایی را از دور میبینی؟
بالغ آن روز شود جوهر بینایی توکه تو این دایره را چشم سخنگو بینی
هوش مصنوعی: در روزی که به کمال برسی، قدرت درک و بیناییات به حدی میرسد که میتوانی این جهان را با چشمی آگاه و هوشمند ببینی.
گوی شو در خم چوگان سبکدست قضاتا چو گردون سر خود در قدم او بینی
هوش مصنوعی: بیا و در میدان بازی زندگی، با تسلط و سبکبالی قضا و قدر، شرکت کن تا تماشا کنی که چگونه جهان زیر پای او قرار دارد.
جنگ با گردش افلاک ز کوته نظری استجنبش تیغ همان به که ز بازو بینی
هوش مصنوعی: جنگیدن با تغییرات و حرکتهای جهان نشاندهندهی کوتاهنگری است و بهتر است از قدرت بازو و اراده خود برای عمل استفاده کنی، نه فقط به تکیه بر چرخش و تغییرات طبیعی.
تو که بر سینه الف می کشی از جلوه سروآه ازان روز که آن قامت دلجو بینی
هوش مصنوعی: تو که زیبایی‌های خود را با ناز و عشوه نشان میدهی، وای بر آن روزی که او را از نزدیک ببینی و قد بلندش را بخواهی.
صحبت جسم و روان زود ز هم می پاشداین نه سروی است که دایم به لب جو بینی
هوش مصنوعی: گفتوگو درباره جسم و روح زود از هم جدا می‌شود. این موضوع مثل این نیست که همیشه یک سرو را در کنار جوی آب ببینی.
کشتی شرم تو آن روز شود طوفانیکه نهان کرده خود را به ترازو بینی
هوش مصنوعی: زمانی که شرم تو آشکار شود، مانند کشتی طوفانی خواهد بود که وقتی خود را در ترازویی مینگرد، سرانجام آن را نشان میدهد.
می کنی دست طلب از مژه شوخ درازاز تهی چشمی، اگر کاسه زانو بینی!
هوش مصنوعی: اگر با چشمان زیبا و شیطنتهای خاص به کسی نگاه کنی، و در آن نگاه چیزی جز خالی بودن نبینی، ممکن است احساس کنی که آن شخص خیلی چیزها از تو طلب می‌کند.
صائب از پرده افلاک قدم بیرون نهتا چو خورشید دو صد لاله خود رو بینی
هوش مصنوعی: صائب می‌گوید که اگر از محدودیتهای آسمانی و دنیا خارج شوی و در زندگیات تغییراتی ایجاد کنی، مثل خورشید درخشان خواهی شد و زیباییها و استعدادهای زیادی را در خود خواهی دید.