غزل شمارهٔ ۶۸۵۲
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به بررسی عدالت و مفهوم روزی و جایگاه انسانها در جهان میپردازد. او میگوید اگر جهان بر اساس شایستگیها و عدالت باشد، همه باید از نعمتها به طور برابر بهرهمند شوند. اما واقعیت این است که زندگی پر از ناکامیها و نابرابریهاست و انسانها روزیهایشان به صورت فردی و جداگانه تعیین میشود. همچنین شاعر میگوید که اگر روزی به دست آمده بر اساس تلاش و نابخردی نبود، ارزش آن مانند جان عزیز و گرانبها میشد. در نهایت، او به این نکته اشاره میکند که جایگاه و مقام هر فرد بستگی به همت و تلاش او دارد و در صورت داشتن اراده، میتواند به عظمت برسد.
اگر سرای جهان در خور سزا بودیز خوان رزق شکر روزی هما بودی
هوش مصنوعی: اگر دنیا برای ما حق و شایسته بود، رزق و نعمتهای زندگی چون شکر شیرین و خوشمزه میبود.
اگر به زور تردد شدی فراوان رزقتمام حاصل عالم ز آسیا بودی
هوش مصنوعی: اگر با سختی و زحمت زیاد به دنبال روزی و رزق باشی، تمام برکات و نعمتهای عالم از آسیا به دست میآید.
اگر حیات مقدر به زر فزون گشتیکجا دو هفته گل سرخ را بقا بودی؟
هوش مصنوعی: اگر عمر انسان به ثروت وابسته بود، پس چگونه ممکن بود که گل سرخی دو هفته طول عمر داشته باشد؟
اگر نه کام جهان در کنار ناکامی استکلید گنج نه در کام اژدها بودی
هوش مصنوعی: اگر لذتهای دنیا در کنار ناکامیها قرار نگیرد، پس مسلماً گنجینه بینظیر در دندان اژدها وجود نخواهد داشت.
اگر نه مصلحت خلق در غم و شادی استهمیشه بام عناصر به یک هوا بودی
هوش مصنوعی: اگر خوشی و ناخوشی برای مردم همیشه لازم بود، پس همه چیز باید در یک وضع و حال باقی میماند.
اگر به پای طلب روزی آمدی در دستکلید گنج سعادت هزار پا بودی!
هوش مصنوعی: اگر در مسیر طلب و خواستهات قدم برداری، کلید دستیابی به خوشبختی و سعادت را در اختیارت خواهی داشت و در این راه به اندازهی یک هزار پا توانمند خواهی بود!
به قدر حاجت اگر اعتبار می افزودنمک چو جان گرامی گرانبها بودی
هوش مصنوعی: اگر به اندازه نیاز هر چیزی اهمیت قائل میشدیم، نمک نیز به اندازه جان عزیز و با ارزش میشد.
به جان یکدگر این ناکسان چه می کردنداگر نه روزی هر کس جدا جدا بودی
هوش مصنوعی: این افراد حقیر اگر روزی هر کدام به تنهایی بودند، چه بلایی بر سر هم میآوردند!
اگر به جاه رسیدی کسی به استحقاقمقام اهل سخن عرش کبریا بودی
هوش مصنوعی: اگر به مقام و اعتباری دست یافتی، بدان که آن جایگاه واقعاً شایسته فردی است که دانش و سخنی بزرگ دارد.
به قدر همت اگر هر کسی گرفتی اوجمقام صائب بر ذروه سما بودی
هوش مصنوعی: اگر هر کس به اندازه تلاش و کوششی که میکند، به دستاوردهای بزرگ برسد، مقام والایی همچون صائب میتواند نصیب او شود.