غزل شمارهٔ ۶۹۱۲
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به وصف و ستایش زیبایی‌ها و جذابیت‌های مختلف می‌پردازد. او با استفاده از تشبیهات و استعارات، از موجوداتی مانند باده، لاله، شبنم بهشت و باد سخن می‌گوید و حال و هوای آن‌ها را جویا می‌شود. این افراد و عناصر طبیعی، به نوعی نماد عشق، زیبایی و اشتیاق هستند. شاعر سپس به ارتباط این زیبایی‌ها با عالم بالا و انتظاراتی که از آن‌ها دارد، اشاره می‌کند و به نوعی در جستجوی حقیقت و معرفت است. در نهایت، او با ذکر تأثیر جدایی و شوق دریا از قطره، به عواطف عمیق انسانی و جستجوی اتصال به معشوق اشاره می‌کند.
ای جان به قید گنبد خضرا چگونه‌ای؟ای باده در شکنجه مینا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: ای جان، در این دنیای محدود و رنگارنگ چه حالی داری؟ و ای شراب، در زنجیرهای این ظرف شیشه‌ای چه حال و روزی داری؟
ای شبنم بهشت که خورشید داغ توستاز اشتیاق عالم بالا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: ای شبنم بهشت که تحت تأثیر تابش گرم خورشید هستی، حال و هوایت از عشق و اشتیاق عالم بالاست، چگونه است؟
ای لاله‌ای که چشم به صحرا گشوده‌ایزیر سیه گلیم سویدا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: ای گل لاله‌ای که چشمانت به دشت و صحرا خیره شده است، زیر آن پوشش سیاه و تاریک چگونه حال و روزت است؟
ای باده‌ای که خم ز تو بشکافت چون اناردر قید شیشه خانه دل‌ها چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: ای باده‌ای که تو به طور شگفتانگیزی مثل اناری که در شیشه‌ای بسته است، محصور شدهای، حال و احوالت چگونه است؟
ای شیشه‌ای که سایه گل بر تو سنگ بوددر زیر دست حمله خارا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: ای شیشه‌ای که سایه گل بر تو سنگین بود، زیر فشار حمله سخت چه حالی داری؟
ای باد خوش‌خرام که گل سینه‌چاک توستدر کوچه بند زلف چلیپا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: ای باد خوش، تو که در کوچهای که گل دل را شکافتهاست در حال وزیدن هستی، حال و هوایت چگونه است؟
ای شعله‌ای که طور سپند فروغ توستدر مجمر شکسته دل‌ها چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: ای شعله‌ای که مانند درختی سوزان، روشنیات در دلهای شکسته و دلنوازی وجود دارد، حال تو چگونه است؟
ای شاهباز دامن صحرای لامکاندر تنگنای بیضه دنیا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: ای پرنده بزرگ و آزاد که در دشتهای بینهایت پرواز می‌کنی، در این محدودیتهای کوچک و تنگ دنیای مادی چطور میگذرانید؟
ای برق خانه‌سوز که نعلت در آتش استدر تابخانه جگر ما چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: ای شعله‌ای که خانه را ویران می‌کنی، چگونه‌ای وقتی که نعلت در آتش قرار دارد و قلب ما در عذاب و رنج است؟
ای قطره از جدایی قلزم چه می‌کنی؟ای موج بی‌کشاکش دریا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: ای قطره، جدایی تو از دریا چه حالتی دارد؟ ای موج که در بیتحرکی دریا به سر میبری، حالت چطور است؟
دریا ز انتظار تو بر خاک می‌تپدای قطره از جدایی دریا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: دریا به خاطر دوری و نبودنت بر روی زمین بیتابی می‌کند، ای قطره، حال تو از جدایی از دریا چگونه است؟
صائب جواب آن غزل مولوی است اینکای گوهر فزوده ز دریا چگونه‌ای؟
هوش مصنوعی: جواب آن شعر مولوی این است که: ای گوهر، که از دریا به دست آمدهای، چه احساسی داری؟