بخش ۴ - حکایت
هوش مصنوعی: این متن درباره جنید ابلهی است که به موضوع وجود و هستی حق می‌اندیشد. در اینجا، پیر و روحانی به او می‌گوید که صبح به چراغ احتیاج ندارد، چون نور خود را دارد. تمامی جهان از نور خورشید بهره‌مند است و نیازی به چراغ‌های کوچک ندارد. ذره‌ای که به حقیقت معرفت می‌رسد، در مقابل نور مهر قرار می‌گیرد و به سوی آن شتابان می‌دود. جنید در جستجوی حقیقت و معرفت، با مهر در قلب خود متصل می‌شود و در نهایت به اهداف خود می‌رسد. در پایان، او برتر از آنانی است که نمی‌توانند حقیقت را ببینند.
بر جُنَید ابلهی گرفت این دَقْکه چه داری دلیل هستی حق
هوش مصنوعی: آدم نادانی از جُنید پرسید که چه چیزی دلیلی بر وجود خداوند است.
پیر دم زد ز عالم ارواحگفت: اغنی الصّباح عن مصباح
هوش مصنوعی: پیر گفت: صبح خود بهحدی روشن است که نیازی به چراغ ندارد.
صبح را نیست حاجتی به چراغنور خود دارد از چراغ فراغ
هوش مصنوعی: صبح به نور خودش احتیاج ندارد و نیازی به چراغ ندارد چون در حجاب شب قرار ندارد و از تاریکی رهایی یافته است.
همه عالم فروغ نور خور استچه مجال چراغ مختصر است
هوش مصنوعی: تمام جهان روشنیاش از نور خورشید است و جایی برای نور کم و کوچک چراغ نیست.
مهر در تافت از در و دیوارذرّه را با فروغ شمع چه کار
هوش مصنوعی: عشق و محبت در فضای اطراف بهقدری قوی و روشن است که نیازی به نور شمع نیست؛ حتی ذره‌ای کوچک هم نمیتواند در برابر آن قدرت عشق مقاومت کند.
ذرّه بود آنکه از خطاب الستبه جواب «بلی» میان در بست
هوش مصنوعی: کسی که در پاسخ به فرمانی از طرف خداوند در عالم الست، گفت «بله»، فقط یک ذرّه است و در مقابل عظمت و بزرگی خداوند محصور و محدود است.
ذرّه از نور مهر تابان استهم بدو سوی او شتابان است
هوش مصنوعی: ذره‌ای از نور خورشید میدرخشد و در عین حال، به سمت او با شتاب حرکت میکند.
رشتۀ مهر تا که بر جان بستیک زمان از طلب فرو ننشست
هوش مصنوعی: درست است که عشق به جان تعلق می‌گیرد، اما این عشق به قدری عمیق و قوی است که هیچگاه از جستوجو و طلب آن کم نمیشود.
در هوا چون فلک از آن اِستادکه هوا را به زیر پا بنهاد
هوش مصنوعی: در آسمان مانند دایرهای بزرگ ایستادهاست، بهگونهای که هوای زیر پا را نادیده گرفته است.
چون در این کوی پای سر کرد اودست با مهر در کمر کرد او
هوش مصنوعی: وقتی او در این مسیر قدم گذاشت، با دست محبتش آن را به کمر خود بست.
تا در این حالت پسندیدهشد سراپای او همه دیده
هوش مصنوعی: در این حالت زیبا و دلنشین، همه چشمها مجذوب جمال او شدهاند.
تن او روی و روی او دیده ستبودنی بوده، دیدنی دیده ست
هوش مصنوعی: وجود او مانند رو و چهرهاش، چیزی است که قابل مشاهده است و دیدن آن، تجربهای است که درک می‌شود.
او به مطلوب خویشتن برسیدکوری آنکه مینیارد دید
هوش مصنوعی: او به خواسته خود دست یافت، بیخبر از آنکه چه کسانی نمی‌توانند او را ببینند.