بخش ۹ - الضلال المبین
هوش مصنوعی: این شعر به نقد افرادی می‌پردازد که به حقایق طبیعی و وجود خداوند شک دارند. شاعر به تمسخر فردی اشاره می‌کند که خود را خدا یا نماینده خدا میداند اما در واقع هیچ درک صحیحی از حقیقت و زمان ندارد. او بیان می‌کند که دنیا و زمان، مانند انسان، در حال نوسان و تغییر هستند و هیچ کس نمی‌تواند خود را با خداوند مقایسه کند. در انتها، شاعر تاکید می‌کند که جهل به حقیقت، در واقع کفر است و دانستن این حقیقت برای هر کس ضروری است.
منکر حق طبیعی آمد و بسآن خر بدگهر، سگ ناکس
هوش مصنوعی: کسی که انکار کند حق طبیعی را، همانند یک خر بیخود است، مثل سگی بیارزش و بیخاصیت.
دهر را کردگار میخوانداثر از روزگار میداند
هوش مصنوعی: دنیا را خالق آن مینامد و نشانهای از گذشت زمان را میداند.
نظرش تا به چرخ و انجم شدپیشتر زان نرفت از آن گم شد
هوش مصنوعی: نگاه او به آسمان و ستارهها فراتر از آنچه بود که بتواند درک کند، و از آنچه که میدید، گم شده بود.
دهر را نیز همچو ما میدانروز و شب، ماه و سال سرگردان
هوش مصنوعی: زمان، مانند ما، روز و شب، ماه و سال را میگذراند و در حال دگرگونی و سردرگمی است.
شیب و بالا، هبوط و اوج و قرانصفت مثل ماست در امکان
هوش مصنوعی: این جمله به مفهوم وجود تضادها و دوگانگیهای طبیعی در زندگی اشاره دارد. به این معنی که انسانها مانند قلهها و درهها، لحظات اوج و سقوط را تجربه میکنند. وجود این نوسانات بخشی از ماهیت انسان و زندگی است.
هرکه اندر صفت چو ما باشدحاش للّه که او خدا باشد
هوش مصنوعی: هر کسی که ویژگیهایی مانند ما داشته باشد، بیگمان او هم مثل خدا است.
در «اناالدهر» سر مکنون استمن بگویم تو خود بدان چون است
هوش مصنوعی: زمان و تاریخ دارای راز و نکتههای پنهانی است که من میتوانم درباره آن صحبت کنم، اما تو خود بهتر میدانی که چگونه است.
به هر آن سو که گردد آن گمراهگر بداند «فثّم وجه اللّه»
هوش مصنوعی: به هر کجا که آن شخص گمراه برود، اگر بداند که خدای بزرگ در کجاست، در واقع او راه درست را پیدا کرده است.
هرکه داند که این چنین باشدکفر او خود همه یقین باشد
هوش مصنوعی: هر کسی که بداند حقیقت اینگونه است، بیتردید کافر است.