بخش ۱۰ - الفرقة الثانیة
هوش مصنوعی: این متن به بررسی مفهوم ذات و صفات الهی می‌پردازد. متکلم ابتدا بیان می‌کند که ذات الهی از خلق جداست و به صفاتش شناخته می‌شود. او به وجود مطلق اشاره می‌کند که باعث ظهور خلق و حق می‌شود و این علم به ذات باری را از طریق رسوم درک می‌کند. سپس به این نکته می‌پردازد که حقیقت وجود، مجرد از هر هیأت است و بهاید درک درستی از آن داشت. در نهایت، تأکید می‌کند که کثرت‌ها در مقابل وحدت الهی راهی ندارند و هیچ آفریده‌ای نمی‌تواند به آفریننده نزدیک شود. این موضوع نشان‌دهنده این است که همه موجودات در برابر عدم قرار دارند و کیانی جز خداوند وجود ندارد.
متکلم به ذات گفت چو ماستبه صفات است کو ز خلق جداست
هوش مصنوعی: انسان وقتی به تفکر درباره خداوند می‌پردازد، میبیند که او به ذات خود مانند ماست و اما در صفاتش همچون مخلوقات نیست. خداوند به گونهای است که نه تنها از مخلوقات جداست، بلکه در ویژگیهایش نیز با آنها قابل مقایسه نیست.
بعد از آن گوید از طریق رسومذات باری است خلق را معلوم
هوش مصنوعی: سپس میگوید که طبق سنتهای الهی، خلقت و آفرینش انسانها مشخص و معلوم است.
بر حقیقت وجود را مطلقدید زاید همی، چه خلق و چه حق
هوش مصنوعی: وجود را به صورت مطلق میبیند، چه انسانها و چه حقیقت الهی.
کرده از فهم و وهم دور اندیششبههای چند راتمسک خویش
هوش مصنوعی: شخصی با درک و فکر خود، به دور از وهم و خیال، چندین شبهه و پرسش را مطرح کرده است.
اوئی او که بیوجود آیداعتباری است کی ورا شاید
هوش مصنوعی: کسی که بیوجود به درون عالم بیاید، هیچ ارزشی ندارد و شاید اصلاً وجود نداشته باشد.
نفس هویت است و ذات وجودکه جز او نیست قاصد و مقصود
هوش مصنوعی: نفس، همان هویت و ذات وجود است و غیر از او هیچ چیزی نیست که فرستنده و هدف باشد.
هیچ کثرت بدو نیابد راهگشت یک چشمهای هو زاللّه
هوش مصنوعی: هیچ چیز نمی‌تواند به او نزدیک شود و به او دست یابد، همانطور که یک چشم نمی‌تواند به دوری نگاه کند.
عین ماهیت و حقیقت ذاتهست هستی مجرد از هیئات
هوش مصنوعی: هستی به صورت خالص و ناب، به ماهیت و حقیقت خود اشاره دارد و از هر شکل و ظاهری جداست.
قایل این سخن هموست نه منبلکه خود اوست عین ذات سخن
هوش مصنوعی: این سخن را خود او بیان کرده است، نه من. حقیقت کلام همین است که او خود را نمایانده است.
پردۀ حرف و صوت را بردارتا ز معنی رسی به صفۀ بار
هوش مصنوعی: حرف و صدا را کنار بزن تا به حقیقت و معنا برسی.
غیر بردار تا به عین رسییک سخن بس بود اگر تو کسی
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به حقیقت برسی، نیازی به صحبتهای اضافی نیست، فقط کافی است از دیگران دور شوی و به خودت توجه کنی.
آفریده به آفرینندهنرسد، چون شود خدا بنده
هوش مصنوعی: هیچ آفریده‌ای به بزرگی و عظمت خداوند نمی‌تواند برسد، زیرا اگر خداوند بندهای داشته باشد، دیگر خداوند نیست.
خود حدث در مقابل قدم استاین همه هستی، آن همه عدم است
هوش مصنوعی: این دنیا و تمام شگفتیهایش در برابر وجود خداوند چیز کوچکی است و در حقیقت، هر چیزی که وجود دارد تنها در مقابل عدم و عدمیت بسیار بزرگ خداوند قرار میگیرد.