بخش ۶ - المنشأ
هوش مصنوعی: این متن به بررسی منبع و تاریخ علم حکمت می‌پردازد و بیان می‌کند که علم حکمت از انبیا و وحی الهی نشأت گرفته است. در ابتدا، وحی بر شیث نازل شده و سپس بر ادریس، که به تدریس علم و حکمت پرداخت و مردم را با آن آشنا کرد. این علم به یونان منتقل شده و با جهل و کفر آمیخته گردید.
حکمت افلاطون و مشاییان بررسی می‌شود و نشان داده می‌شود که در نهایت، منطق به دست رسطالیس تدوین شده است، اما در اعمال نادرست آن، به ضلالت و خطا انجامیده است. این متن تأکید می‌کند که عقل و منطق یونانی نمی‌تواند به درک واقعی خداوند منجر شود و اینکه گاهی سادگی و قلب پاک بر زیرکی‌های نابجای فکری ارجح است. در نهایت، بر اهمیت قلب سلیم به جای دانش سطحی تأکید می‌شود.
علم حکمت ز انبیا برخاستحکمت کژنه، بلکه حکمت راست
هوش مصنوعی: دانش و حکمت واقعی از سوی پیامبران نازل شده است، نه حکمتهای نادرست و کژتاب.
وحی فرمود ایزد آن بر شیثتا همی گفت بر سبیل حدیث
هوش مصنوعی: خداوند به شیث وحی فرستاد تا او درباره داستانها و احادیث سخن بگوید.
بعد از آن وحی کرد بر ادریستا نشست او به منصب تدریس
هوش مصنوعی: پس از آن به ادریس وحی شد که او به مقام آموزش و تدریس منصوب شود.
اندر آموختند از او مردمحکمت دین و هیأت انجم
هوش مصنوعی: مردم از او آموختند که چطور به دانش دین و علم ستارهشناسی دست پیدا کنند.
تا به نقل اوفتاد در یوناناز اساطین به عامۀ دونان
هوش مصنوعی: زمانی در یونان، داستانها و افسانههای بزرگان و شخصیتهای مهم نقل و داستانسرایی شد و به دست اهل علم و مردم عادی رسید.
حکمت او که بود آب زلالمختلط شد به جهل و کفر و ضلال
هوش مصنوعی: حکمت خداوند مانند آبی زلال است که با جهل، کفر و گمراهی آمیخته شده است.
نسخ و تحریف راه یافت بدانسود و سرمایه گشت جمله زیان
هوش مصنوعی: تغییرات و تحریفاتی که در متون انجام شده، به مرور زمان منجر به از دست رفتن سود و سرمایه واقعی شده و همه چیز را به زیان کشیده است.
رأی اشراقیان افلاطونمختلف شد به کفر گوناگون
هوش مصنوعی: دیدگاههای فیلسوفان اشراقی همچون افلاطون، به اعتقادات و نظرات مختلفی تقسیم شدهاند که هر یک به نوعی نشاندهنده کفر و انحرافات گوناگونی است.
آخرالامر صاحب اشراقکرد تلویح سیم قلب رواق
هوش مصنوعی: در نهایت، صاحب روشنایی دل را با نغمهای زنده کرد که دلش مانند فضایی زیبا و دلپذیر است.
علم مشائیان به فکر خسیسشد مدون به سعی رسطالیس
هوش مصنوعی: علم مشائیان به خاطر تلاشهای راسطو به شکل منظمی درآمد و سامان یافت.
ساخت منطق ز بهر اسکندراندر آن راستی نمود هنر
هوش مصنوعی: برای اسکندر، منطقی ساختند که در آن، هنر را به راستی نشان داد.
منطق انصاف بس نکو پرداختدر اِلاهی است آنکه او کژ باخت
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که انسان باید در مسائل مختلف از انصاف و درستگویی پیروی کند. در کیهان یا در عالم الهی، کسی که به عنوان ناقص و بدشانس شناخته می‌شود، در واقع در رفع مشکلات و درک واقعیات زندگی دچار ایراد است. بیتوجهی به انصاف میتواند به نتایج نامطلوب و زندگی ناسالم منجر شود.
ساخت آلت، ولی در استعمالغلط افتادش از ضلال خیال
هوش مصنوعی: ساخته شده است، اما در استفادهاش به دلیل اشتباه در تصور، دچار مشکل شده است.
شکل منطق بدان سبب انگاشتکه خدا دان شود، زهی پنداشت
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که برخی افراد بر این باورند که خداوند میتواند همه چیز را با منطق و دلیل درک کند. اما این تصور نادرست و شگفتآور است.
چونکه با آلتش حوالت بودآلتش موجب ضلالتبود
هوش مصنوعی: وقتی که انسان به چیزی که دارد وابسته می‌شود، همان چیز میتواند او را به بیراهه ببرد.
چون مغالیط وهم اوضل گشتنزد سنی ز دین معطل گشت
هوش مصنوعی: وقتی که مغالطهها و خیال بافیها زیاد شد، کسی که سنی و پیرو دین بود، از دین خود باز ماند و از راه درست منحرف شد.
به قیاسات عقل یونانینرسد کس به ذوق ایمانی
هوش مصنوعی: هیچکس نمی‌تواند به زیباییهای ایمان، مانند آنچه در عقل یونانی دیده می‌شود، دست پیدا کند.
عقل خود کیست تا به منطق و رایره برد تا جناب پاک خدای
هوش مصنوعی: این بیت به بیان این نکته می‌پردازد که چگونه عقل و منطق انسانی ناتوان است در برابر عظمت و پاکی خداوند. به عبارت دیگر، عقل انسانی نمی‌تواند به تنهایی راهی به سوی درک خداوند پیدا کند.
گر به منطق کسی ولی بودیشیخ سنت ابوعلی بودی
هوش مصنوعی: اگر کسی به منطق و استدلال بپردازد، قطعاً مانند شیخ سنت ابوعلی می‌شود.
ورچه او را دو صد شفا باشدچون حبیب اعجمی کجا باشد
هوش مصنوعی: اگرچه او دو صد شفا داشته باشد، اما کجاست در برابر محبت و دوستی از یک محبوب خارجی؟
ابلهی با صفا و قلب سلیمبهتر از زیرکی و رای سقیم
هوش مصنوعی: انسانی با دل پاک و بیآلایش، بهتر از کسی است که با وجود زیرکی و هوش، فکر و اندیشهاش نادرست و بیمار است.