بخش ۳ - حق الیقین
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به عظمت و علم بیکران خداوند اشاره میکند و بر این باور است که همه موجودات، چه کوچک مانند پشه و چه بزرگ مانند عرش، به امر او خلق شدهاند. او توضیح میدهد که در عالم وجود، همه چیز از یک حقیقت سرچشمه میگیرد و تفاوتها تنها در درجات و مراتب است. خداوند به هیچ ماده یا زمان و مکان وابسته نیست و قدرتش نیاز به ابزار یا شمارش ندارد. در حقیقت، هر آنچه از او ناشی میشود، کمال و حقیقت است و هر آنچه غیر از این باشد، بدعت و گمراهی است.
نزد آن حضرت قدیر علیمخواه یک پشّه، خواه عرش عظیم
هوش مصنوعی: در پیش آن شخص با قدرت و دانش، حتی کوچکترین چیزها نیز اهمیت دارند، چه به اندازه یک پشه باشد یا به بزرگی عرش آسمانی.
امر خلق است و خلق امر آنجااز مراتب شد آن و این پیدا
هوش مصنوعی: آفرینش در دست خداوند است و مخلوق نیز به دست او اداره میشود. در اینجا، رابطه بین خدا و خلق از لحاظ مراتبی مشخص میشود و هر یک از آنها در جایگاه خود، وجود و نمایانی خاصی دارند.
همه بسیارهای او یک چیزبه من و تو پدید گشت تمیز
هوش مصنوعی: همه ویژگیها و صفات او به ما این توانایی را داد که تفاوتها را تشخیص دهیم.
نیست محتاج مادت و مدتقدرتش نی به آلت و عُدَت
هوش مصنوعی: او به هیچ چیز و کسی نیاز ندارد و قدرتش نه به ابزار وابسته است و نه به زمان.
فکر و اندیشه نبودش در کارنه به ترتیب کرد و نی یک بار
هوش مصنوعی: او نه در کار خود تفکری دارد و نه به شیوهای منظم عمل میکند، حتی یک بار هم تلاش نکرده است.
هرچه زو آید آن کمال بودغیر از این بدعت و ضلال بود
هوش مصنوعی: هر چیزی که از او نشأت بگیرد، کمال است و هر چیز دیگری جز این، بدعت و گمراهی است.