بخش ۱ - الباب الرابع فی افعاله تعالی و تقدس الفصل الاول فی حقیقة الجبر و القدر علم الیقین
هوش مصنوعی: این شعر درباره ماهیت فعل و اختیار انسان صحبت می‌کند. شاعر بیان می‌کند که فعلها و کارها همگی از علم و قدرت خداوند ناشی می‌شوند و هیچ چیز در خلقت از آن جدا نیست. کارهای انسان، چه خوب و چه بد، به اراده و قدرت الهی بستگی دارد. شاعر تأکید می‌کند که اختیار انسان در واقع بخشی از اختیار خداست و تمام اعمال انسان در راستای مشیت الهی است. در نهایت، هیچ انسانی در کارهای خود مستقل نیست و همه اعمال او به نوعی تحت تأثیر و اراده خداوند قرار دارد.
فعلها جمله فعل حق میدانکافری گر نیاوری ایمان
هوش مصنوعی: هر عملی را به درستی انجام بده و به حقیقت آن عمل ایمان بیاور، زیرا اگر ایمان نداشته باشی، افرادی که از حقیقت دورند، به شمار میآیی.
فعل ما از مقید و مطلقنیست الا ز علم و قدرت حق
هوش مصنوعی: عمل ما جز تحت تاثیر علم و قدرت حق نیست و به هیچ وجه وابسته به محدودیتها و آزادیهای ظاهری نمیباشد.
کارها جمله آفریدۀ اوستاگر آن جمله بد و گر نیکوست
هوش مصنوعی: تمام کارهایی که در دنیا اتفاق میافتد، به اراده و خواست اوست، چه این کارها خوب باشند و چه بد.
اختیار تو اختیار وی استبلکه کارتو عین کار وی است
هوش مصنوعی: انتخاب و تصمیمگیری تو به نوعی در دست اوست و در واقع اعمال تو همانند اعمال اوست.
«تعلمون» را از آنکه نیست جداکرد بر خلق عطف در یک جا
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که علم و دانش را از کسانی جدا کردهاند که فاقد آن هستند و بر روی مردم تأثیر گذاشتهاند، به گونهای که در یک مکان مشخص، توجه مردم به این موضوع جلب شده است.
خلق و اعمال هر دو در یک سلکزان کشیده است قول مالک ملک
هوش مصنوعی: آفرینش و رفتار انسانها به یک نوع وابسته است، زیرا قول و حکم خداوند بر همه چیز حاکم است.
علت احتیاج در هر دوممکنیت بود، چه فعل و چه تو
هوش مصنوعی: دلیل نیازی که در هر دو حالت وجود دارد، به انجام کار و خودت برمیگردد.
هیچ در خلق خود بدی مختار؟فعلت اکنون هم آنچنان انگار
هوش مصنوعی: آیا درآفرینش خود اختیار بدی نداری؟ انگار الآن هم چنین است.