بخش ۲ - عین الیقین
هوش مصنوعی: این متن به بررسی مفهوم حرکت و سکون در جهان می‌پردازد. شاعر اشاره می‌کند که عالم می‌تواند محدث (پیدایش‌یافته) باشد و این موضوع با وصفی که از او آمده، شکی ندارد. می‌گوید که در ازل جهان ساکن بوده و در حال حاضر نیز همان‌طور ساکن است. سپس به سؤال می‌پردازد که اگر خلق (موجودات) متحرک‌اند، چطور این حرکت از سکون نشأت می‌گیرد. او مطرح می‌کند که حرکت پس از سکون وجود دارد، اما اگر همه چیز متحرک باشد، آیا سکون ممکن است؟ در نهایت نتیجه می‌گیرد که حرکت و سکون به یکدیگر وابسته‌اند و وجود یکی نمی‌تواند بدون دیگری باشد.
محدث است عالم ار نه از دو یکیوصف او آمدی و نیست شکی
هوش مصنوعی: هرگاه عالم را توصیف کنی، بیتردید یا او را محدث و تازهآمده میدانی یا از سرشت او چیزی عیان میشود؛ و هیچ شبههای در این نیست.
بودی اندر ازل جهان ساکنوین زمان باشدی چنان ساکن
هوش مصنوعی: در آغاز، جهان آرام و بیحرکت بود و اکنون هم، این زمان به همان شکل آرام و ساکن باقی مانده است.
متحرک چراست هذا خلقان صدقتم بذاک ماذا خلق
هوش مصنوعی: چرا این مخلوق در حرکت است؟ اگر به این حرفها ایمان دارید، پس چه چیزی را خلق کردهاید؟
حرکت خود پس از سکون باشدمتحرک همیشه چون باشد
هوش مصنوعی: حرکت پس از ایست به چه صورت خواهد بود؟ آیا همیشه حرکتی پیوسته و مداوم خواهد داشت؟
متحرک نبود و ساکن نیستقِدَمش زین دلیل ممکن نیست
هوش مصنوعی: به این معناست که چون قدم او از حالت ساکن خارج نیست و همیشه در حال حرکت است، بنابراین نمی‌تواند به چگونگی ثابتی برگردد.