بخش ۱ - الفصل الرابع فی بیان مبدء العالم علم الیقین
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف آفرینش جهان می‌پردازد. ابتدا خداوند جوهری لطیف و ناب خلق کرد و آن را تحت نظر خود قرار داد تا جوهر همه چیز را به هم بگدازد. این جوهر به شکل یک دریای بی‌پایان درآمد و عرش الهی بر آن قرار گرفت. سپس زمین را به وجود آورد و آسمانها از دود آن شکل گرفتند. شاعر به تدریج مراحل آفرینش زمین و کوهها، جویها و جانوران را توضیح می‌دهد و به روزهای هفته اشاره می‌کند که هر کدام به ساخت بخش‌هایی از جهان اختصاص دارد، به جز روز شنبه که در آن هیچ چیز خلق نشده است. این توصیف بیانگر نظم و دقت در آفرینش است.
پیشتر از جهان خدای لطیفجوهری آفرید پاک و شریف
هوش مصنوعی: خداوند قبل از ایجاد جهان، موجودی لطیف و باارزش را خلق کرد که بسیار پاک و با احترام بود.
پس به هیبت بدو گماشت نظرتا که بگداخت جملۀ جوهر
هوش مصنوعی: پس با نگاه خود به او توجه کرد تا همهی ذات و ماهیت او را ذوب کند و به عمق وجودش برسد.
گشت یکسر چو بحر بیپایانعرش رحمان ستاده بر سر آن
هوش مصنوعی: تمام وجود مانند دریای بیپایانی است که عرش الهی در بالای آن قرار دارد.
پس ز ثقلش زمین فرو انداختو آسمانها ز دود آن برساخت
هوش مصنوعی: بنابراین به خاطر سنگینی او، زمین فرو افتاد و آسمانها از دود او شکل گرفتند.
همچو گوئی بُد آن زمین و بر اوبیت معمور و جای کعبه در او
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که آن سرزمین مانند این است که به خوبی آباد شده و در آن مکان، خانه و محلی برای عبادت وجود دارد که جایگاه کعبه در آن قرار دارد.
پس بگسترد باز جمله زمیناز برگوی تا که گشت چنین
هوش مصنوعی: پس تمامی زمین به وسعت خود پهن شد از زمان پیدایش تا به حال که به این شکل درآمده است.
کوهها را چو میخ زد بر ویتا نیاید دگر خلل در وی
هوش مصنوعی: کوهها را مانند میخی محکم بر زمین کوبید تا دیگر هیچگونه مشکلی برای آن پیش نیاید.
جویها را روانه کرد بر آنکرد تقدیر قوت جانوران
هوش مصنوعی: آبراهها را به جریان انداخت و این کار سرنوشت قدرت جانوران را رقم زد.
روز یکشنبه و دوشنبه بساختاین زمین، پس به کوهها پرداخت
هوش مصنوعی: در روزهای یکشنبه و دوشنبه، این زمین شکل گرفت و سپس خداوند به خلق کوهها مشغول شد.
کردن کوه در سه شنبه بودچهارشنبه بساخت روزی ورود
هوش مصنوعی: در روز سهشنبه، کوهی شکل گرفت و در روز چهارشنبه این کوه به عنوان یک مکان برای ورود به زندگی جدیدی ساخته شد.
روز پنجشنبه بود و جمعه که بازآسمان ساخت و داد زینت و ساز
هوش مصنوعی: در روز پنجشنبه و جمعه، آسمان مجدداً زیبایی و جلا پیدا کرد و جلوهای دلنشین را به نمایش گذاشت.
قدرت از اصل خلق واپرداختزین سبب روز شنبه هیچ نساخت
هوش مصنوعی: قدرت و توانایی از ابتدا وجود آمده و به همین دلیل روز شنبه هیچ چیز جدیدی خلق نشده است.
این چنین گفت خواجۀ کونینچونکه تفسیر کرد «فی یومین»
هوش مصنوعی: خواجه کونین دربارهٔ چیزی که در دو روز اتفاق میافتد، اینگونه بیان کرد.