بخش ۷۵ - در بیان آنکه نشئه ملکیه ادراک این معنی نمی کرد و لهذا زبان طعن بر آدم علیه السلام گشادند و بر وی به فساد و سفلک گواهی دادند
هوش مصنوعی: این متن اشاره به خلقت انسان و رابطه او با علم و معرفت الهی دارد. شاعر از نشئه‌های مختلف آفرینش سخن می‌گوید و بر برتری علم خداوندی تأکید می‌کند. او به خلقت آدم اشاره می‌کند و می‌پرسد که چرا انسان با وجود داشتن علم ناقص، خود را برتر می‌داند.
شاعر می‌گوید که همه چیز در خلقت آدم به حکمت الهی مرتبط است و انسان، با وجود داشتن ویژگی‌های خاص، نسبت به حقایق کل هستی ناتوان است. سپس به جریان تعلیم نامها از سوی خدا به آدم می‌پردازد و تأکید می‌کند که آدم با یادگیری این نامها، به شناخت جزئیات و اسرار هستی نائل می‌آید.
در نهایت به این نکته می‌رسد که اگرچه انسان ممکن است به دانش خود بیفزاید، اما همیشه در مقایسه با علم الهی ناتوان خواهد بود و هر جزو فقط نمی‌تواند به تنهایی معرفتی کامل از کل داشته باشد.
بود بیرون ز نشئه املاککه کنند این دقیقه را ادراک
هوش مصنوعی: خارج از دنیای مادی، روح من در حال پرواز است و درک این لحظه برای دیگران دشوار است.
لاجرم گاه خلقت آدممی زدند از غرور و دعوی دم
هوش مصنوعی: به ناچار، در زمانی که آدم را خلق میکردند، از غرور و ادعا ضربههایی به او میزدند.
کای خدا با مسبحیم تو راسبحه خوانان مصلحیم چرا
هوش مصنوعی: ای خدا، تو را با ذکر تسبیح میگوییم و در حالتی اصلاح یافته به سر میبریم، اما چرا؟
ز آب و گل صورتی برانگیزیکاید از وی فساد و خونریزی
هوش مصنوعی: از ترکیب آب و گل، شکلی به وجود می‌آید که ممکن است به فساد و خونریزی دامن بزند.
فاضل اینجا به پیشگاه قبولچیست حکمت ز خلقت مفضول
هوش مصنوعی: آیا در اینجا علم و دانایی نزد خداوند چه جایگاهی دارد، وقتی که انسانها بر اساس خلقت خود قرار دارند؟
گل بود خار و خس چه کار آیدپیش عنقا مگس چه کار آید
هوش مصنوعی: هر چیزی در جایگاه خود اهمیت دارد و ارزش آن به نسبت دیگران سنجیده میشود. گل و خار و خس هر کدام در طبیعت وظایف خاص خود را دارند، اما در برابر یک موجود بزرگتر مانند عنقا، نمیتوانند تأثیر زیادی داشته باشند. به همین ترتیب، مگس نیز در مقایسه با آن موجود، اهمیت کمتری دارد.
علم الله آدم الأسماکلها ای حقایق الأشیا
هوش مصنوعی: خدای علم، به آدم نامهای همه چیزها را آموخت، یعنی او حقایق اشیاء را به انسان آشنا ساخت.
اسم حق پیش صاحب عرفاننیست الا حقایق اعیان
هوش مصنوعی: در دنیای عرفان، حقیقت و ذات الهی تنها در قالب واقعیات و تجلیات موجود شناخته میشود.
کرد اسما تمام تعلیمشکرد اوصاف ذات تفهیمش
هوش مصنوعی: او تمامی نامها را به او آموخت و ویژگی‌های ذاتش را به او فهماند.
بعد ازان گفت مر ملائکه راانبئونی بهذه الأسما
هوش مصنوعی: سپس به ملائکه گفت: «خبرم دهید درباره این نامها».
همه گشتند منحرف ز غرورهمه گفتند معترف به قصور
هوش مصنوعی: همه به خاطر غرور خود از مسیر اصلی دور شدند و حالا همه اعتراف میکنند که در اشتباه بودهاند.
ما علمنا وراء ما علمتما فهمنا خلاف ما فهمت
هوش مصنوعی: ما آنچه را تو دانستی نمیدانیم و آنچه را تو فهمیدی، نمیفهمیم.
صنعت توست آفرینش مارحمت توست علم و بینش ما
هوش مصنوعی: خلاقیت و هنر تو سبب پیدایش ماست و دانش و آگاهی ما نتیجه رحمت توست.
هر چه ما را نموده ای دانیمهیچ بر وی فزود نتوانیم
هوش مصنوعی: هر چیزی که تو به ما یاد دادهای، ما همهاش را میدانیم و هیچ چیزی نمیتوانیم بر آن اضافه کنیم.
پس به آدم رسید بار دوماز خدا این ندا که انبئهم
هوش مصنوعی: پس دوباره به آدم پیام از سوی خدا رسید که به آنها خبر بده.
بالأسامی التی بهم ظهرتچون ز اسرارشان بود خبرت
هوش مصنوعی: با نامهایی که از آنها پیداست، چون از رازهایشان آگاه هستی.
آدم از امر حق زبان بگشادشرح آن نامها یکایک داد
هوش مصنوعی: انسان از دستور الهی سخن گفت و به تفصیل هر یک از نامها را بیان کرد.
زانکه هست از تمامی اشیاآدمی کل و مابقی اجزا
هوش مصنوعی: چون انسان برتری دارد بر سایر موجودات، زیرا او به عنوان یک کل محسوب میشود و بقیه اشیا تنها جزئیات هستند.
هر چه در جزو هست در کل هستجزو را کوته است از کل دست
هوش مصنوعی: هر چیزی که در یک بخش وجود دارد، در کل نیز وجود دارد. اما بخش به خودی خود نمی‌تواند به درستی نمایانگر کل باشد.
نیست در هیچ جزو کل به کمالهست در کل جمیع اجزا حال
هوش مصنوعی: در هیچ بخشی از کل، کمال وجود ندارد؛ اما در کل، تمامی اجزا به خوبی و به طور کامل وجود دارند.
کل چو گردد به ذات خود داناهمه معلوم او شود اجزا
هوش مصنوعی: زمانی که هر چیزی به ماهیت اصلی خود آگاه شود، همه اجزای آن هم به خوبی شناخته خواهند شد.
ور شود جزو نیز مدرک خویشننهد پا ز دانش خود پیش
هوش مصنوعی: اگر کسی به جمعیت یا گروهی بپیوندد، باید به جایگاه و شخصیت خود احترام بگذارد و از دانش و آگاهی خود به درستی استفاده کند.
گرچه علمش به خود شود حاصلبه دگر جزوها بود جاهل
هوش مصنوعی: اگرچه فرد میتواند به تنهایی علمی را کسب کند، اما اگر به دیگر اجزا و جنبهها توجه نکند، در حقیقت جاهل خواهد بود.