بخش ۸۳ - تمثیل حال انسان به گندم که با وجود آنکه گیاه سبز است و خواص گندم از اغتذا و غیره در وی از قوت به فعل نیامده است اطلاق این اسم بر وی می کنند اما مجازا لاحقیقة
هوش مصنوعی: این متن به تمثیل گندم و رشد آن اشاره دارد تا نشان دهد انسان‌ها نیز همچون گندم در مسیر تکامل و کمال رشد می‌کنند. پیر دهقان که دانه گندم را در زمین می‌کارد، نماد فردی است که با زحمت و تربیت، چیزهای بزرگ و ارزشمندی خلق می‌کند. گندم ابتدا ضعیف و بی‌خود است ولی با گذشت زمان و دریافت نور و آب، قوی و بارور می‌شود.
این تمثیل به صورت ضمنی بیان می‌کند که هر انسانی در ابتدا ممکن است ضعیف و ناتوان باشد، اما با تلاش و تعلیم می‌تواند به کمال برسد و از حالت بالقوه به بالفعل درآید. در نهایت، آن انسان می‌تواند به دیگران نیز نفع برساند و منشأ خیر و فایده باشد. این متن به طور کلی بر اهمیت رشد و تعالی انسانی تأکید می‌کند و می‌گوید که کیفیت انسان‌ها در اثر عمل و علمشان تغییر می‌کند.
پیر دهقان چو دانه گندمدر زمین بهر کشت سازد گم
هوش مصنوعی: پیر دهقان مانند دانه گندم که در زمین برای کشت آماده می‌شود، تلاش و زحمت میکشد.
هفته ای را ز زیر خاک کثیفبر زند سر یکی گیاه ضعیف
هوش مصنوعی: بعد از یک هفته که زیر زمین و در خاک کثیف مانده، یک گیاه ضعیف برای اولین بار سرش را بیرون میآورد.
چون ازین حال بگذرد یکچندشود از تربیت قوی و بلند
هوش مصنوعی: وقتی که مدتی از این وضعیت بگذرد، به واسطه پرورش و تربیت صحیح، فرد به قدرت و بلندی خواهد رسید.
بعد ازان خوشه آورد بر سردانه در وی هنوز تازه و تر
هوش مصنوعی: پس از آن، خوشهایی که بر بالای دانه قرار دارد، هنوز تازه و شاداب است.
نورسی گر درین همه احوالکند از پیر سالخورده سؤال
هوش مصنوعی: اگر جوانی در این همه شرایط از پیر و سالخورده سؤال کند،
کین چه چیز است، در مقابل آنغیر گندم نیایدش به زبان
هوش مصنوعی: این چه خاصیتی دارد که هیچ چیزی غیر از گندم نمیتواند دربارهاش صحبت کند؟
لیک پوشیده نیست مردم راکانچه خاصیت است گندم را
هوش مصنوعی: اما مردم نمیتوانند از این حقیقت پنهان بمانند که خاصیت و ویژگیهای گندم چیست.
هست در وی هنوز بالقوهفهی بالفعل غیر ممحوه
هوش مصنوعی: در او هنوز ویژگیهایی وجود دارد که به فعلیت نرسیدهاند، ولی در عین حال تغییر نمیکنند و نسبت به گذشته محفوظ هستند.
نه ازو نان پزد کسی و نه آشنشود صرف در وجوه معاش
هوش مصنوعی: نه کسی از او نان میپزد و نه آش در کارهای مالی آماده می‌شود.
اسم گندم لبیب ذو تمییزبه تجوز کند بر او تجویز
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به این است که وقتی درباره گندم صحبت می‌شود، به نوعی ویژگیهای ممتاز و خاص آن را نیز در نظر میگیرند. این موضوع به نوعی از دقت و تفسیر در زبان و معنا اشاره دارد که نشان میدهد چگونه میتوان با استفاده از زبان، جنبههای مختلف یک موضوع را درک و بیان کرد.
لیک چون پخته و رسیده شودبه سرا و دکان کشیده شود
هوش مصنوعی: ولی وقتی که میوه پخته و آماده شود، به خانه و بازار منتقل می‌شود.
نام گندم محاسب ارزاقبه حقیقت بر او کند اطلاق
هوش مصنوعی: در واقع، نام گندم به عنوان یک شاخص برای بررسی و ارزیابی منابع غذایی شناخته می‌شود و به همین دلیل به آن اطلاق می‌شود.
آدمی را شود طعام و غذیبلکه او را شود تمام مذی
هوش مصنوعی: انسان می‌تواند غذا و خوراکی از دیگران دریافت کند، اما به حقیقت او به تکامل و کمال نیاز دارد که فراتر از مواد غذایی است.
هستی خود کند در او فانیسر برآرد ز جیب انسانی
هوش مصنوعی: وجود انسان در حقیقت در خویش محو می‌شود و آنچه از او باقی میماند، ظهور مییابد.
همچنین هر که از زمین و بالنکشیده ست سر به اوج کمال
هوش مصنوعی: هر کسی که از زمین و ریشههای معمولی خود جدا نشود، به اوج کمال و موفقیت نخواهد رسید.
چون گیاه فتاده بر خاک استنام مردم بر او نه ز ادراک است
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که مانند گیاهی که بر زمین افتاده است، نام و هویت انسان‌ها به خاطر نداشتن تیزبینی و درک واقعی به دست میآید. به عبارتی، شناخت و فهم عمیق از انسان‌ها از طریق ظاهرشان به دست نمیآید.
مگر از تاب علم و آب عملهمه احوال او شود مبدل
هوش مصنوعی: تنها با شور و شوق دانش و تلاش عملی است که میتوان در زندگی تغییرات مثبت و شگرفی ایجاد کرد.
گردد از وی صفات نقصان گمچون گیاهی که می شود گندم
هوش مصنوعی: با ظهور او، ویژگیهای ناپسند و کمبودها ناپدید می‌شود، مانند گیاهی که به گندم تبدیل می‌شود.
شود اندر خدای هموارهچون غذا محو در غذا خواره
هوش مصنوعی: انسان باید همیشه به خداوند توجه داشته باشد، همانطور که یک خوراکی در غذا غرق می‌شود، انسان هم باید در عشق و ارادت به خداوند غرق شود.
بر بنی نوع خود شود فایقآن که این اسم را بود لایق
هوش مصنوعی: کسی که نام مناسب و قابل احترام را دارد، می‌تواند بر دیگران برتری یابد و بر نسل خود پیشتاز شود.
لیک گر بازجویی آن انسانکه بود فعل و سیرتش این سان
هوش مصنوعی: اما اگر به جستوجو بپردازی و از آن انسان بپرسی که چگونه عمل می‌کند و رفتار او چطور است، متوجه خواهی شد که او چگونه است.
یابیش زیر گنبد دولابهمچو سیمرغ و کیمیا نایاب
هوش مصنوعی: زیر گنبد آسمان، مانند سیمرغ و کیمیا که بسیار کمیاب هستند، چیزی بسیار ارزشمند و نادر وجود دارد.