بخش ۱۰ - در کلمه عدل، عین که چون چشم بر سر آمده است مفتوح است و دال که چون دل در درون قرار گرفته ساکن یعنی باید که صاحب عدل را علی الدوام چشم بصر و بصیرت به حال رعایا مفتوح بود و اغماض از آن جایز نه و دل او از تظلم مظلومان در مرکز عدل آرمیده و جنبش و اضطراب در آن ممکن نه
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر لزوم آگاهی و بینش شاه است که باید به خوبی بر اوضاع جامعه و وضعیت زیر دستانش نظارت داشته باشد. او باید توانایی تشخیص حق و باطل را داشته باشد و بر اساس آن تصمیمگیری کند. اگر شاه، به درستی عمل نکند یا بر همین منوال به رفتار نادرست خود ادامه دهد، باعث فساد و کجروی در جامعه خواهد شد. همچنین، شخصی که در برابر ظلم و اجحاف ساکت باشد، به دلهره و ناامیدی دچار میشود. در نهایت، شاعر به حکمت و خویشتنداری در مواجهه با مشکلات تأکید میکند و میگوید که باید درون خویش را پاک کند و از آتش خشم به دور باشد تا به بحرانهای بزرگ نرسد.
شاه باید که چشم باز بودبر بد و نیک سرفراز بود
هوش مصنوعی: پادشاه باید با دقت به خوبیها و بدیها توجه داشته باشد و در زندگی خود سرافراز و با افتخار باشد.
چشم او باز باشد از چپ و راستتا ز عالم برون برد کم و کاست
هوش مصنوعی: چشم او همیشه باز است و همه چیز را از هر دو سمت میبیند تا هیچ نقص و کمبودی از دنیای بیرون را از دست ندهد.
هر که بیند که او نه راسترو استدل و جانش به کجروی گرو است
هوش مصنوعی: هر کس ببیند که او به راه درست نمیرود، دل و جانش به انحراف و کجروی وابسته است.
همچو تیر کجش بیندازدکیش خود را ازو بپردازد
هوش مصنوعی: اگر کسی مانند تیر کج به هدفش نرسد، هرگز نمیتواند از راه خود کلافه و ناامید شود.
نه که همچون کمان کشد سوی خویشسازدش جایگه به پهلوی خویش
هوش مصنوعی: انسان نباید به تنهایی به هدف خود دست یابد، بلکه باید در کنار دیگران و با همکاری آنان به موفقیت برسد.
باید او را دلی ز حلم چو کوهکش نگیرد ز دادخواه ستوه
هوش مصنوعی: باید کسی را داشته باشی که مانند کوهی صبر و بردباری داشته باشد و در برابر مشکلات و ناامیدیها، از خانواده یا دوستانش دست برندارد.
دادخواهی اگر ز تنگدلینسبت او کند به سنگدلی
هوش مصنوعی: اگر کسی به خاطر تنگدلی و مشکلاتش به دلخوری و سختگیری نسبت به دیگران بپردازد، در واقع خود را در مشکلات بیشتری گرفتار کرده است.
نشود از حدیث او بی سنگوز جفا گوییش بلند آهنگ
هوش مصنوعی: اگر از داستان او سخنی گفته نشود، بیدردسر و بدون آسیب، صدای او بلند و دلنشین نمیشود.
ور جهد از زبان او شرریکه چو آتش کند در او اثری
هوش مصنوعی: اگر جهد و تلاش او از زبانش شعلهای باشد که مانند آتش در دل انسان تأثیر میگذارد،
گو درون را چو آب صافی کنوآتشش را به آن تلافی کن
هوش مصنوعی: درون خود را همچون آبی زلال و پاک بساز و آتش خشم و احساسات ناپسند را با این پاکی خاموش کن.
ور نریزد بر آتش او آبزان افتد روز حشر در تب و تاب
هوش مصنوعی: اگر بر آتش او آبی نریزد، در روز قیامت او سخت دچار پریشانی و آشفتگی خواهد شد.