بخش ۷۶ - خاتمه کتاب
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به سرگذشت عمر و تلاش‌های بی‌ثمر خود در نیل به شعر و هنر اشاره می‌کند. او از خود می‌پرسد که تا چه زمانی می‌تواند به خیال شاعرانه ادامه دهد و به مقایسه خود با دیگران می‌پردازد. او به معنای دیرینه‌ای از سفیدی مو در زردی کارهای خود اشاره می‌کند و از امید به موفقیت در هنر ناامید است.
شاعر به اهمیت استغفار و دعا پرداخت کرده و به خداوند روی می‌آورد. او سپس از ملک یعقوب بیگ و فیضی که به واسطه او به دیگران می‌رسد، سخن می‌گوید و ابراز تشنگی و نیاز خود به این فیض می‌کند. در پایان، شاعر بر برکات و جمال این پادشاه تأکید کرده و به شادی و رونق در دوران او اشاره می‌کند. به طور کلی، شعر تأملی بر تلاش‌های انسانی، امید به بخشش و یادآوری نعمت‌های الهی است.
جامی ای کرده بساط عمر طیدر خیال شعر بودن تا به کی
هوش مصنوعی: ای جامی، تو زندگیات را با خیال شعر گذراندهای، تا کی این حالت ادامه خواهد داشت؟
همچو خامه چند باشی خامکاردر سواد شعر پیچی نامه وار
هوش مصنوعی: چطور میتوانی مانند یک قلم، ناپخته و بیتجربه در دنیای شعر، نوشتههایت را به زیبایی و هنرمندی جستجو کنی؟
موی تو شد در سیه کاری سفیدرو سفیدی زین هنر کم دار امید
هوش مصنوعی: موی تو که به خاطر غمها و نگرانیها سفید شده، نشان از زیباییات دارد. به این هنر و جلوهی خاصی که داری افتخار کن و ناامید نشو.
زانچه گفتی وقت عذر آوردن استورد خود استغفرالله کردن است
هوش مصنوعی: از آنچه گفتی، اکنون زمان عذرخواهی است و در این حال باید پیوسته از خداوند طلب مغفرت کنی.
وقف استغفار کن نفس و نفسنفس را در این نفس هم آر و بس
هوش مصنوعی: نفس خود را به توبه و طلب بخشش مشغول کن و در همین نفس، نفس را آرامش بده و بس.
ز آب استغفار چون شستی دهانگو دعا و مدحت شاه جهان
هوش مصنوعی: زمانی که میخواهی دهان خود را بشویی، از آب توبه استفاده کن و سپس دعا کن و ستایش کن پادشاه جهانیان.
مدح شاه کامران یعقوب بیگفیض باران آمد و من تشنه ریگ
هوش مصنوعی: بارش باران رحمت و فیض به زمین آمده و من در حالتی از تشنگی و نیاز به این نعمت مانند ریگی هستم که به آب نیاز دارد.
ریگ تشنه کی شود از آب سیربر وداع او کجا باشد دلیر
هوش مصنوعی: ریگ تشنه هیچگاه با آب سیراب نمیشود و هنگام وداع از او، شجاعتی نخواهد داشت.
چون بود سیری ازین آبم محالبر دعا بهتر بود ختم مقال
هوش مصنوعی: وقتی سیر از این آب شدم، بهتر است که دعا کنم تا اینکه بخواهم ادامه دهم و سخنان را تمام کنم.
عالم از فیض نوالش تازه شدنوبت عدلش بلند آوازه شد
هوش مصنوعی: جهان به خاطر نعمت بخشش او به زندگی جدیدی دست یافت و آوازهی عدالت او در دلها پیچید.
هر دمش جاه و جمالی تازه بادمدت ملکش برون ز اندازه باد
هوش مصنوعی: هر لحظه زیبایی و مقام جدیدی برای او باشد و مدت سلطنتش از حد و اندازه فراتر برود.