بخش ۲۴ - حکایت آن مرغ ماهیگیر که حیله ای ساخت و آن ماهی ساده را در دام انداخت
هوش مصنوعی: در داستان، مرغی پیر و ضعیف در عمان وجود دارد که تنها منبع قوتش از صید ماهی‌هاست. این مرغ به دلیل پیری و ناتوانی دیگر نمی‌تواند ماهی صید کند و همواره در کنار دریا نشسته و چشم انتظار طعمه است. او از دیدن ماهی‌ها غمگین و محروم است و به ناگاه یکی از ماهی‌ها با او صحبت می‌کند. ماهی به او می‌گوید که تحولات زندگی‌اش و دلیری‌های جوانی‌اش باعث زخم‌هایش شده و حالا به آرامش و دوری از آزار دیگران نیاز دارد.
مرغ تصمیم می‌گیرد از حرص و آز دست بردارد و در عوض گیاهی برمی‌دارد و آن را به خودش می‌بندد تا از ضرر و زیان در امان بماند. اما در نهایت، ماهی به فریب مرغ می‌افتد و گرفتار می‌شود. داستان به نوعی درباره پیری، دوری از کینه و آزار، و فریب‌هایی که انسان‌ها در زندگی با آن روبرو هستند، صحبت می‌کند.
به عمان یکی مرغ فرتوت بودکه از ماهیش قوت و قوت بود
هوش مصنوعی: در عمان مرغی بزرگ و پیر وجود داشت که از ماهی تغذیه میکرد و به همین خاطر قوی و نیرومند شده بود.
به جز ساحل بحر منزل نداشتبه جز ماهی از صید حاصل نداشت
هوش مصنوعی: او جز ساحل دریا جایی برای زندگی نداشت و جز ماهی که از دریا میگرفت، چیزی برای خود نداشت.
به قصدش همه چشم بودی چو دامکه چون شست از وی رسیدی به کام
هوش مصنوعی: همه افراد به منظور رسیدن به هدف او توجه کرده بودند، مانند دامی که وقتی کسی در آن بیفتد، به خواستهاش میرسد.
چنان شد بر او ضعف پیری درستکه اسباب صیادیش گشت سست
هوش مصنوعی: او به قدری به ضعف و پیری دچار شد که ابزار و وسایل شکارش دیگر استحکام و کارایی قبل را نداشتند.
ز هر طعمه روزی تهی حوصلهوز آن ضعف و بی حاصلی در گله
هوش مصنوعی: از هر طعمه، روزی نصیب کسی نمیشود و این ضعف و بیحاصلی در میان جمعیت حس می‌شود.
ز صید غرض چشم امید بستبه نظاره بر طرف دریا نشست
هوش مصنوعی: به دنبال هدفش، چشمانش را به امید دوخت و بر کناره دریا نشست تا در تماشا باشد.
دو صد جوق ماهی در آن آبگیرهمی دید چون نقش چین بر حریر
هوش مصنوعی: دودهه دسته ماهی را در آن برکه میدید که مانند نقشهای زیبا و ظریف روی پارچه ابریشم هستند.
رخ آب ازان ماهیان جا به جایچو پولاد مصقول جوهرنمای
هوش مصنوعی: صورت آب از آن ماهیان در جاهای مختلف همچون پولاد صاف و درخشان جلوهگر است.
به حرمان دلی داشت زانها دو نیمچو محروم مفلس ز خوان لئیم
هوش مصنوعی: دلش از بیخونی و بیچیزی مثل کسی است که از سفرهی بخیل محروم مانده. او در حسرت و اندوه و فقر عاطفی به سر میبرد.
شکم گرسنه لقمه از کام دورز طبع غذا جوی آرام دور
هوش مصنوعی: شکم گرسنه، لقمهای را از دهان دور می‌کند و طبع او آرامش غذا را نمیجوید.
ز ناگه یکی ماهی او را بدیدبدو کرد آغاز گفت و شنید
هوش مصنوعی: ناگهان یک ماهی او را دید و با او شروع به صحبت کرد و شنید که چه می‌گوید.
که ای آفت جان دلخستگاندل آزار خیل زبان بستگان
هوش مصنوعی: ای روشنایی زندگی، تو که دلهای خسته را میآزاری و باعث سکوت و خاموشی بسیاری میشوی.
رسد از تو تیر بلا فوج فوجزره پوش از آنیم دایم ز موج
هوش مصنوعی: از جانب تو بلاهای زیادی به من میرسد، همچون تیرهایی که به سوی من پرتاب میشوند. من همیشه در حال مقاومت و ایستادگی در برابر این آسیبها هستم.
کنون رفته از کار می بینمتبه سستی گرفتار می بینمت
هوش مصنوعی: اکنون میبینم که به کارهایی که انجام میدهی، تنبلی و کمحوصلگی راه یافته است.
چرا ریخت زینسان پر و بال توز قوت فرو ماند چنگال تو
هوش مصنوعی: چرا پر و بال تو اینگونه افتاده است، در حالی که قدرت چنگال تو کم شده است؟
بگفتا شدم پیر و بیماریمدرافکند از پا به سرباریم
هوش مصنوعی: گفت: دیگر پیر شدم و بیماری مرا زمینگیر کرده و بار سنگینی به دوش من انداخته است.
بدیم از ضمیر بداندیش رفتپشیمانم از هر چه زین پیش رفت
هوش مصنوعی: از فکر بد و ناپسند خود کارهای اشتباهی انجام دادم و حالا از همه آنها پشیمانم.
ز من هر که را زخم جانی رسیدهمه از غرور جوانی رسید
هوش مصنوعی: هر کسی که از من آسیبی دیده، این آسیب ناشی از خودخواهی و تکبر جوانیام بوده است.
بر این ساحل امروز دارم قرارز آزار هر جانور توبه کار
هوش مصنوعی: امروز در این ساحل آرامش دارم و از آزار و اذیت هر موجودی که توبه کرده، دوری میکنم.
مرا یک دو شاخ گیاه است بسچرا جویم از حرص آزار کس
هوش مصنوعی: من فقط یک دو شاخه گیاه دارم، پس چرا به خاطر حرص و طمع، کسی را آزار دهم؟
دلم چون شد از وایه طبع پاکگرم لقمه ماهی نباشد چه باک
هوش مصنوعی: دل من وقتی از طبع نیکو و خالص پر می‌شود، اینکه لقمهای از ماهی نباشد، اهمیتی ندارد.
خود آن لقمه آسیب جان و تن استکه در وی نهان کرده صد سوزن است
هوش مصنوعی: آن لقمه خود آسیب زننده به جان و تن است که در درونش صدها خطر و زخم نهفته است.
بیا تا ز هر تیرگی خم زنیمزمانی به هم از صفا دم زنیم
هوش مصنوعی: بیایید از همه ناراحتیها و کاستیها فاصله بگیریم و مدتی با یکدیگر از دل پاک و صفا درباره خوشیها صحبت کنیم.
دل از ظلمت ظلم صافی کنیمبه آیین عدلش تلافی کنیم
هوش مصنوعی: دل را از تاریکی و ظلم پاک کنیم و به روش عدالت، نقصهای آن را جبران نماییم.
بر این قول گر اعتمادیت نیستوز این نکته در دل گشادیت نیست
هوش مصنوعی: اگر به این حرف اعتماد نداری و این نکته هم در دل تو جایی ندارد، پس بهتر است به آن فکر نکنی.
بگیر این گیاه به هم تافتهز بس تافته محکمی یافته
هوش مصنوعی: این گیاه را بگیر که به خاطر بافت محکم و پیچیدگیاش به هم تنیده شده است.
دهانم به آن رشته محکم ببندکه تا باشی ایمن ز هر ناپسند
هوش مصنوعی: دهانم را با آن بند محکم ببند تا همیشه از هر چیز ناپسند و ناپسندیده در امان باشی.
چو بیچاره ماهی شنید آن فریبنماند از فریبنده هیچش نهیب
هوش مصنوعی: وقتی که ماهی بیچاره صدای فریبنده را شنید، دیگر تحت تأثیر آن فریبنده قرار نگرفت و از او هیچ هراسی نداشت.
گرفت آن گیا را و سویش شتافتگذرگاه خود جز گلویش نیافت
هوش مصنوعی: گیا، یعنی گیاه، را در دست گرفت و به سمت او شتافت، اما در مسیر چیزی جز گردن او نیافت.
به یک جستن او را ز جا در ربودفکندش به جایی که گویی نبود
هوش مصنوعی: او را با یک جست ناگهان از مکانش کنده و به جایی پرتاب کرد که به نظر میرسید وجود ندارد.
ربود از کف بحر مشتی درمنهان ساخت در غله دان عدم
هوش مصنوعی: از دریا یک مشت سکه برداشت و در گندمها پنهان کرد.
بیا ساقی آن جام گیتی فروزکه شب را نهد راز بر روی روز
هوش مصنوعی: بیا ای ساقی، آن جام پرنوری را بیاور که شب را بر پرده روز فاش می‌کند.
بده تا ز مکر آوران جهاننماند ز ما هیچ مکری نهان
هوش مصنوعی: به من بگو تا از حیلهها و فریبهای کسانی که در جهان هستند، چیزی از ما باقی نماند و هیچ راز پنهانی نداشته باشیم.
بیا مطربا همچو دانا حکیمکه می داند از نبض حال سقیم
هوش مصنوعی: بیا ای محبوب، مانند یک حکیم آگاه، که از حال بیمار آگاه است و میداند چه چیزی او را ناراحت کرده است.
بنه بر رگ چنگ انگشت خویشبدان درد پنهان هر سینه ریش
هوش مصنوعی: این بیت به این مفهوم اشاره دارد که انسان باید بر روی رگ چنگ خود بنشینند و با استفاده از انگشتانش، صدای دلتنگی و دردهای پنهان درونش را ابراز کند. به عبارت دیگر، فرد باید احساسات و غمهای نهفتهای که در دل دارد را از طریق هنر یا وسایلی مانند چنگ بیان کند.