بخش ۵۱ - داستان رسیدن سکندر در سفر دریا به فرشته کوه قاف و طلب نصیحت از وی
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به توصیف سکندر و سفر او به دریایی ناشناخته می‌پردازد. سکندر با سپاه خود به کنار دریا می‌رسد و بی‌هیچ ترسی پا در آب می‌گذارد. او به کوهی به نام قاف می‌رسد که به آن قدرت و کنترلی بر سرنوشت دنیا داده شده است. سکندر از این کوه می‌پرسد که چگونه می‌تواند از فیض آن استفاده کند و در زندگی دینی و دنیوی خود سودی ببرد. پاسخ به سکندر شامل نکاتی حکیمانه است که او را به تفکر در مورد زمان، تلاش در لحظه حال، و پرهیز از نگرانی در مورد آینده ترغیب می‌کند. به او یادآوری می‌شود که روز و شب به اراده خداوند می‌گذرد و باید در همین دنیا و با اعمال خوب زندگی کند. شاعری در انتهای سخن به حکمت و رفتار نیکو در مواجهه با مشکلات و نیکی به دیگران تاکید می‌کند.
سکندر شهنشاه اقلیم رازبه اقلیم گیری چو شد سرفراز
هوش مصنوعی: اسکندر، شاه بزرگ سرزمینهای راز و اسرار، وقتی که به مقام و جایگاه بلند رسید، با افتخار و سربلندی به سرزمینهای جدید قدم گذاشت.
سپاهش ز خشکی برآورد گردز خشکی سوی تری آهنگ کرد
هوش مصنوعی: سپاهش از خشکى به سنگرهاى آبی رفت و از زمین به سمت آب حرکت کرد.
چو کشتی لب خویش را خشک یافتزمام عزیمت سوی بحر تافت
هوش مصنوعی: هنگامی که کشتی خود را در خشکی یافت، تصمیم گرفت که به سمت دریا برود.
سپه را به ساحل که آرام دادبه تنهاروی پا به دریا نهاد
هوش مصنوعی: سربازان را در ساحل آرامش داد و او که تنها بود، به دریا رفت.
قد گیر شد آب همچون زمیننشد خاطر از بیم غرقش غمین
هوش مصنوعی: آب به قدری بالا آمده که مثل زمین صاف و هموار شده است، اما قلب کسی که از غرق شدن میترسد همچنان غمگین و نگران است.
همی رفت بر آب بی ترس و باکبدانسان که پوینده بر روی خاک
هوش مصنوعی: او بی هیچ ترس و نگرانی بر روی آب حرکت میکرد، به طریقی که مانند شخصی روی زمین راه میرود.
پس از آب شد کوه قافش مطافچو طفلان رسید از «الف بی » به «قاف »
هوش مصنوعی: پس از این که کوه قاف به حالت آب درآمد، به محلی مناسب برای استراحت تبدیل شد. زمانی که کودکان از الفبا (الف بی) به قاف (یک حرف فارسی) رسیدند، به این مکان آمدند.
قوی پیکری دید بس باشکوهزده دست ها در کمرگاه کوه
هوش مصنوعی: یک موجود نیرومند را دیدم که با ظاهری باشکوه، دستانش را به دور کمر کوه حلقه کرده است.
بدو گفت این کوه را نام چیستتو را نزد این کوه آرام چیست
هوش مصنوعی: او به او گفت: این کوه را چه نامی میگذاری و در کنار این کوه، آرامش تو چیست؟
چه اندیشه در خاطر آورده ایکه دستش چنین در کمر کرده ای
هوش مصنوعی: چه فکر و اندیشهای در ذهن خود داری که به این شکل، دستت را به کمر زدهای؟
بگفتا که این را بود قاف نامزمین را کند لنگری صبح و شام
هوش مصنوعی: او گفت که این سرزمین را قاف نامیدهاند و همچون لنگری در صبح و شام قرار دارد.
ازان دست ها در کمر دارمشکه جنبیدن از جای نگذارمش
هوش مصنوعی: من او را به قدری محکم در آغوش گرفتهام که هیچ حرکتی نتواند او را از جای خود تکان دهد.
به هر بقعه در عالم آب و گلازین کوه یک رگ بود متصل
هوش مصنوعی: در هر نقطهای از جهان، از هر مکان و موجودیتی، به نوعی از این کوه یک رشته پیوند وجود دارد.
چو بر بقعه ای خشم گیرد خدایازان رگ بجنبانم آن را ز جای
هوش مصنوعی: زمانی که خدای بزرگ از یک مکان ناراحت شود، من آن مکان را به شدت به حرکت در میآورم و از جای خود خارج میکنم.
به یک لحظه زیر و زبر سازمشز بنیاد هستی براندازمش
هوش مصنوعی: میتوانم به سرعت و ناگهان تمام پایهها و اساسهایش را ویران کنم و همه چیز را نابود کنم.
بدینسان سخن را چو شد فتح بابگشادند با هم زبان خطاب
هوش مصنوعی: سخن بر سر باز شد و همه شروع به صحبت کردند.
سؤالات مشکل در انداختندجوابات روشن بپرداختند
هوش مصنوعی: سؤالات دشوار مطرح شدند و پاسخهای واضح ارائه گردیدند.
به لطف مقالات و حسن سماعرساندند صحبت به حد وداع
هوش مصنوعی: به خاطر نوشتههای زیبا و گوشنوازی که داشتند، گفتوگو به مرحلهای رسید که به خداحافظی نزدیک شد.
سکندر بدو گفت کای سرفرازکه باشد به رویت در فیض باز
هوش مصنوعی: سکندر به او گفت: ای برجسته و بزرگ، چه کسی می‌تواند به زیبایی تو در نعمت و خوشبختی باشد؟
درین راه مپسندم از واپسانبه من زین در باز فیضی رسان
هوش مصنوعی: در این مسیر، نمیپسندم که از عقبنشینان به من چیزی برسد؛ از این در، لطف و فیضی به من برسانید.
بگو نکته ای چند داناپسندکه در دین و دنیا بود سودمند
هوش مصنوعی: چند نکته مهم و ارزشمند را بگو که در زندگی دینی و دنیوی مفید هستند.
ازان پی به گنج معانی برمبه اصحاب خود ارمغانی برم
هوش مصنوعی: از آن پس به دنبال درک ارزشهای عمیقتر خواهم رفت و هدیهای به دوستانم میآورم.
بگفت ای سکندر درین کهنه کاخکه رخش امل راست میدان فراخ
هوش مصنوعی: سکندر، در این کاخ قدیمی گفت: که اسب آرزو به دنبال میدان وسیع است.
به چشم خرد ناظر وقت باشبه حسن عمل حاضر وقت باش
هوش مصنوعی: با نگاه عاقلانه و هوشمندانه به زمان خود توجه کن و در آن، با کارهای نیک و پسندیده حاضر و فعال باش.
چو شب در رسد یاد فردا مکنبه دل فکر بیهوده را جا مکن
هوش مصنوعی: وقتی شب فرامیرسد، به فکر فردا نباش و اجازه نده که افکار بیهوده در دل جا بگیرند.
مخور غم که فردا چه پیش آیدمز ایام بر دل چه نیش آیدم
هوش مصنوعی: نگران نباش، چون فردا چه اتفاقی خواهد افتاد، برای امروز دل خود را آزرده نکن.
ز خوان سپهرم چه روزی شودکز اسباب دولت فروزی شود
هوش مصنوعی: چه روزی خواهد بود که از خوان آسمان، نعمتها و شادکامیها به من برسد و توانگری و خوشبختی برایم به ارمغان آورد؟
چو زرین علم برکشدم صبحدمسپر بفکند شاه انجم حشم
هوش مصنوعی: به صبح روشن، در حالی که علم طلا را بلند کرده بودم، شاه ستارهها سپر خود را به زمین انداخت.
مگو چون رسد شب چه سان بگذردبه سود جهان یا زیان بگذرد
هوش مصنوعی: نگو که شب چگونه خواهد گذشت، آیا به نفع دنیا خواهد بود یا به ضرر آن.
خداوندگاری که شب می بردچو شب می برد روز می آورد
هوش مصنوعی: خداوندی هست که شب را به پایان میبرد و روز جدیدی را آغاز می‌کند.
شب و روز هر یک به تقدیر اوستگرفتار زنجیر تسخیر اوست
هوش مصنوعی: شب و روز هر کدام تحت سرنوشت خاصی قرار دارند و در تسلط و کنترل او به سر میبرند.
چو خواهد چنان بگذراند شبتکه ناید ز خنده فراهم لبت
هوش مصنوعی: وقتی که او بخواهد، شبی را به خوبی و خوشی میگذراند بهطوری که لبهای تو از خنده پر شود.
وگر خواهد آنسان کند روز توکه از حد رود گریه و سوز تو
هوش مصنوعی: اگر روزی بخواهد، آنچنان حالت تو را تغییر میدهد که اشک و غم تو از حد بگذرد.
بکن هر چه امروزت آید ز دستکه خواهد اجل دستت از کار بست
هوش مصنوعی: هر کاری که امروز دلت میخواهد انجام بده، چون زمانی که مرگ سراغت بیاید، دیگر نمیتوانی هیچ کاری بکنی.
بکار آنچه خواهی چه گندم چه جوکه امروز کشت است و فردا درو
هوش مصنوعی: آنچه میخواهی بکار، چه گندم باشد و چه جو، زیرا امروز کشت می‌شود و فردا برداشت خواهد شد.
مقامات فردوس عنبر سرشتکه باشد نظرگاه اهل بهشت
هوش مصنوعی: مقامهای بهشتی که از عطر عنبر سرشارند، کجا می‌تواند محل نگاه و توجه اهل بهشت باشد؟
بود صورت فعل های جمیلبه سوی ریاض جنانشان دلیل
هوش مصنوعی: زیبایی اعمال نیک این افراد به سوی باغهای بهشت، نشانهای است از خوبی و نیکی آنها.
به اسباب گیتی مکن خرمیکه بسیار او راست رو در کمی
هوش مصنوعی: به وسایل و لذات دنیوی دلخوش نباش، زیرا اینگونه لذتها گذرا هستند و دیرپا نیستند.
به شادی در او غنچه ای کم شکفتکه آخر به صد غصه در خون نخفت
هوش مصنوعی: در دل او تنها یک غنچه به شوق شکوفا شده، اما در نهایت به دلیل غم و اندوههای فراوان، بدون آنکه به زندگی ادامه دهد، به خواب ابدی رفته است.
ز آهن دلی بگسل و موم باشپناه اسیران مظلوم باش
هوش مصنوعی: دل خود را از سختیها آزاد کن و مانند موم نرم و قابل انعطاف باش تا پناهی برای کسانی باشی که در درد و رنج قرار دارند.
به هر کس ره چرب و نرمی سپرمنه پای چون شمع ازین ره بدر
هوش مصنوعی: به هر کسی که نرم و شیرین صحبت می‌کند، اعتماد نکن و مثل شمع در این مسیر آب نشو.
چو سبزه لطیفی درشتی مکنچو گل نازکی خارپشتی مکن
هوش مصنوعی: برخورد با لطافت و نازکی مانند سبزه و گل، باید با احتیاط و دقت باشد؛ نباید به خشونت یا زیادهروی روی آورد و نباید به گونهای رفتار کرد که لطافت و زیبایی آنها تحت تأثیر قرار گیرد.
غضب را بر آتش زن از حلم آبمکن در بد و نیک گیتی شتاب
هوش مصنوعی: خشم را به مانند آتش شعلهور کن و با صبر و آرامش در برابر نیکیها و بدیهای دنیا شتاب نکن.
منه پا به ره جز به تدبیر و رایکه افتد به رو قاصد تیزپای
هوش مصنوعی: هرگز بدون فکر و برنامهریزی قدم نگذار، زیرا ممکن است با مشکل مواجه شوی.
بسا کار کاول نماید صوابولیکن چو برداری از وی حجاب
هوش مصنوعی: بسیاری از کارها ممکن است درست و صحیح به نظر برسند، اما وقتی که پرده یا موانع را از آنها برداریم، حقیقت ممکن است متفاوت باشد.
به لوح جبین از شکاف قلمز خط خطا بینی او را رقم
هوش مصنوعی: از برآمدن خط بر پیشانی، نادرستیهای او را میتوان دید.