بخش ۲۶ - خطاب به نزدیکان شاه
هوش مصنوعی: این شعر انتقادی بر رفتار کسانی است که به جای دفاع از حقوق مردم و تلاش برای خیرخواهی، تنها به منافع شخصی و خوشایند پادشاه می‌پردازند. شاعر از روی دلسوزی به فردی اشاره می‌کند که به جای جلوگیری از ظلم و بی‌عدالتی، در پی جلب رضایت پادشاه است و به این نکته تأکید می‌کند که خیر واقعی در نیک‌کرداری و احترام به مردم نهفته است. او خواستار این است که ظلم و فساد از ریشه در جامعه زدوده شود و وضعیت مردم بهتر گردد، چرا که حال آنان پر از ناله و فقر است.
ای که نزد شه آبرو داریز چه دست از حیا برو داری
هوش مصنوعی: ای کسی که در نزد پادشاه به مقام و اعتبار رسیدهای، چرا از حیا و شرم دست برمیداری؟
شرم داری ز شه که گویی راستای‌عجب‌شرمت از خدای کجاست؟!
هوش مصنوعی: شرم تو از پادشاه جای تعجب دارد؛ اما از خدا چطور شرم نمیکنی؟
چون مجال سخن ز شه جوییسخن از دوستان خود گویی
هوش مصنوعی: زمانی که فرصتی برای صحبت و گفتگو با پادشاه فراهم نیست، بهتر است درباره دوستان خود صحبت کنی.
از چه هنگام نفع خویشتنتنیست قفل سکوت بر دهنت
هوش مصنوعی: از چه زمانی است که دیگر هیچ فایدهای برای خودت نداری و سکوت بر زبانت قفل شده است؟
دادی و می‌دهی تو صاف و صریحنفع خود را به نفع شه ترجیح
هوش مصنوعی: تو همیشه با صداقت و روشنگری نفع خود را بر نفع دیگران ترجیح می‌دهی.
گر دلت خیر شاه دارد دوستسخنی گو که خیر شاه در اوست
هوش مصنوعی: اگر دلت به خوبی شاه خوش است، پس چیزی را بگو که در آن خیر شاه نهفته باشد.
خیر شاه است در نکوکارینه درشتی و مردم‌آزاری
هوش مصنوعی: خیر و خوبی در رفتار نیک و مهربانی با مردم است، نه در سختی و آزار رساندن به دیگران.
تو به هرجا که پنجه بند کنینالهٔ خلق را بلندکنی
هوش مصنوعی: هرجا که قدم بگذاری، صدا و ناله مردم را خواهی شنید.
تا فزایی ز بهر شاه سپاهیا که افزون کنی خزینهٔ شاه
هوش مصنوعی: تا برای پادشاه سپاه را افزایش دهی یا اینکه ثروت او را بیشتر کنی.
این نه عشق خزینه و سپه استبلکه این دشمنی به پادشه است
هوش مصنوعی: این احساس نه از نوع عشق و محبت است، بلکه در حقیقت یک نوع دشمنی و خصومت است که به اندازهٔ یک پادشاه قوی و تاثیرگذار میباشد.
هست بهر چه این زر و لشکرجز که بهر سلامت کشور
هوش مصنوعی: این ثروت و قدرت نظامی چه هدفی جز حفظ و امنیت کشور دارد؟
مرد نالان و خستهٔ محتاجچون کند کار و چون گزارد باج
هوش مصنوعی: مردی که در فقر و بیپناهی به سر میبرد و دائما ناله می‌کند، چگونه میتواند کاری انجام دهد و از خود هزینههایی پرداخت کند؟
هر تجارت که سود بیش آورددولت آن را به چنگ خویش آورد
هوش مصنوعی: هر کسبوکاری که بیشتر سود دهد، دولت آن را به کنترل خود درمیآورد.
هر متاعی که سخت رایج بودیک به دَه بر خراج آن افزود
هوش مصنوعی: هر کالایی که خیلی مورد توجه و رایج بود، مقدار مالیاتی که به آن تعلق میگرفت، به اندازهی ده برابر افزایش پیدا کرد.
هر زراعت که داشت منفعتیمنحصر شد به دولت از جهتی
هوش مصنوعی: هر زراعتی که سود خاصی داشت، آن سود به نوعی به دولت تعلق میگرفت.
زارع و پیشه‌ور ز دست شدندتاجران جمله ورشکست شدند
هوش مصنوعی: کشاورزان و صنعتگران از کار افتادند و همه تاجران به ورشکستگی دچار شدند.
خلق کشور همه فقیر وگداهمه نالان به پیشگاه خدا
هوش مصنوعی: همه مردم در این سرزمین فقیر و نیازمند هستند و همگی به درگاه خداوند شکایت دارند.
کای خداوند قادر ذوالمنریشه ظلم را ز بیخ بکن
هوش مصنوعی: ای پروردگار توانا، ای صاحب قدرت، لطفاً ریشه ظلم را از بنیاد بکن.