بخش ۵۵ - حکایت کسی که با پلنگ دوستی کرد و موشان را بیازرد
هوش مصنوعی: در این شعر، داستانی در مورد گرگ و پلنگ روایت می‌شود. گرگ که حیوانی زیرک و فریبکار است، با پلنگی رفیق می‌شود و برای او به شکار می‌رود. گرگ از طریق فریب و نیرنگ، شکارها را به دام می‌کشاند تا پلنگ از آنها بهره‌برداری کند. اما وقتی پلنگ به گرگ اعتماد می‌کند و در پی یک حیله می‌افتد، گرگ او را به بیرون از غار می‌فرستد. پلنگ در این وضعیت ضعیف و خوار می‌شود و به روستا برمی‌گردد.
موش‌ها که به پلنگ علاقه دارند، به انتقام‌جویی از گرگ می‌پردازند و او را به دردسر می‌اندازند. در نهایت، داستان به نقد قدرت و ظلم می‌پردازد و نشان می‌دهد که برخی از افراد، حتی اگر در ظاهر قوی و محترم باشند، می‌توانند بر سایرین ظلم کنند و در نظر مردم احترام نداشته باشند. این شعر به دوگانگی شخصیت‌ها و مفاهیم قدرت و خوار بودن تأکید می‌کند.
گرگ خوبی ز پردلان گروهبا پلنگی رفیق شد در کوه
هوش مصنوعی: اگر گرگ خوبی با پلنگی در کوه رفیق شود، گروهی از پردلان (دروغگویان یا فریبکاران) نابود خواهند شد.
شده ز اخلاص، یارغار پلنگخورشش بودی از شکار پلنگ
هوش مصنوعی: دوست پلنگ پس از آنکه از صداقت و خلوص خود آگاه شد، به خاطر شکار پلنگ به او نزدیکتر شده است.
بهر مخدوم خود به پنهانیمی‌نمودی شکار گردانی
هوش مصنوعی: برای خدمتگذاری به محبوب خود به طور پنهانی خود را به شکار میزدیدی.
آهوان را نویدها دادیبه سوی غارشان فرستادی
هوش مصنوعی: تو به آهوان پیامهایی دادستی و آنها را به سوی پناهگاهشان فرستادی.
بز و پازن ز کوه می‌راندیخر و گاو از طویله می‌خواندی
هوش مصنوعی: تو بز و پازن را از کوه پایین میآوردی و خر و گاو را از طویله می‌خواندی.
همه را با فسون وبا تدبیرمی کشاندی به صیدگاه امیر
هوش مصنوعی: تو با جادو و تدبیر خود، همه را به دامگاه امیر میکشاندی.
بد در آن غار لانهٔ موشیهریکی موش چند خرگوشی
هوش مصنوعی: در آن غار بد، موش‌ها زندگی میکنند و هر موش چند خرگوش دارد.
نگرفتی پلنگ شیر شکاراز سر مرحمت به موشان کار
هوش مصنوعی: تو پلنگ قوی و قهری هستی، اما به خاطر بزرگواریات دست از شکار موش‌ها برداشتهای.
لیکن آن کهنه خادم ظلمهمی‌رساندی به موش‌ها صدمه
هوش مصنوعی: اما آن خدمتگزار قدیمی ظلمها را به موش‌ها میرساند و به آنها آسیب میزد.
تا که روزی پلنگ خرم بودیار غارش قرین و همدم بود
هوش مصنوعی: تا زمانی که روزی پلنگ خوشحال و شاداب باشد، یارش همیشه در کنارش خواهد بود و با هم زندگی میکنند.
اندکی با رفیق گرم گرفتیار غارش حلیم و نرم گرفت
هوش مصنوعی: کمی با دوست خود صحبت کرد، در حالی که یار او آرام و دلنشین بود.
یار نادان به حیله و نیرنگخواست گردد سوار پشت پلنگ
هوش مصنوعی: یار نادان با ترفند و فریب تلاش کرد تا سوار بر پشت پلنگ شود.
دد زکبر و سخط بدو نگریدبا سرپنجه خشتکش بدرید
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که وقتی موجودات خطرناک و غیردوست به شخصی توجه میکنند، او به شدت آسیبپذیر می‌شود و ممکن است به سرعت تحت تأثیر قرار گیرد یا دچار مشکل شود. در واقع، در شرایط سخت و تهدیدآمیز، این شخص به نوعی در معرض خطر قرار میگیرد و ممکن است از طرف دشمنان یا موانع، آسیب ببیند.
ازپی کشتنش نشد رنجهدور کردش به نیم سرپنجه
هوش مصنوعی: در تلاش برای کشتن او، به زحمت افتاد و او را با ناز و ظرافت از دور دور کرد.
کرد او را ز غار خویش برونگشت آن یار غار، خوار و زبون
هوش مصنوعی: او را از غار خود خارج ساخت، آن یار غار، در حالی که خوار و زبون شده بود.
سوی ده زآن نشیمن ممتازبا نشین دریده آمد باز
هوش مصنوعی: از آن جایگاه خاص و ممتاز، به سوی روستای خود بازگشت.
رفت تا مرهمی به ریش نهددارویی بر نشین خویش نهد
هوش مصنوعی: او رفت تا به زخمهایش تسکینی بدهد و دارویی بر دردهایش بمالد.
موش‌هایی کزو غمین بودندراه و بیراه در کمین بودند
هوش مصنوعی: موش‌هایی که از غم و اندوه ناراحت بودند، در کمین نشسته بودند تا به جایی برسند، چه در مسیر صحیح و چه در مسیر اشتباه.
چون که باکون پاره‌اش دیدنداز پی انتقام جنبیدند
هوش مصنوعی: وقتی که پارههایی از او را دیدند، برای انتقام به حرکت درآمدند.
موش، عاشق بود به زخم پلنگمی‌کند سوی زخمدار آهنگ
هوش مصنوعی: موش عاشق زخمهای پلنگ بود و به سمت زخمیها میرفت.
گر برآن زخم آید و می‌زدخسته از جای برنمی‌خیزد
هوش مصنوعی: اگر بر زخم او ضربهای بیفتد، شخص خسته از جای خود بلند نمیشود.
من شنودستم این سخن ز استادعهد با اوست هرچه باداباد
هوش مصنوعی: این گفته را از معلم شنیدم که رابطهام با او تا همیشه پایدار است و هر چه پیش بیاید، برایم مهم نیست.
بوالفرج نیز قطعه‌ای داردوندر آن این حدیث بگزارد
هوش مصنوعی: بوالفرج نیز قسمتی دارد و در آن این داستان را قرار داده است.
الغرض موشی از میان خیزیدنیمشب بر جراحتش میزید
هوش مصنوعی: در کل، موشی در نیمهشب از جایی بیرون میآید و بر زخم خود زخم تازهای میزند.
زخم ناسور گشت از آن زهرابشد بنای وجود مرد خراب
هوش مصنوعی: زخمی بزرگ و عمیق به وجود آمده که باعث شده زندگی مرد به هم بریزد و ویران شود.
مرد و کردند در زمین چالشرو ز موشان بپرس احوالش
هوش مصنوعی: مردان در زمین در حال رویارویی و جدل هستند، از موش‌ها بپرس که اوضاع چگونه است.
آن وزبری که نیست مردم‌داربهتر از اوست گرگ مردمخوار
هوش مصنوعی: بهتر است که با افرادی خوشرفتار و مهربان همراه باشیم، حتی اگر ظاهراً ناپسند به نظر برسند، تا اینکه با فردی مانند گرگ که به دیگران آسیب میزند، در ارتباط باشیم.
وای آن کو به پشتوانی شاهبر رعیت کند به کبر نگاه
هوش مصنوعی: وای بر کسی که با تکیه به قدرت و مقام خود به مردم بیاحترامی می‌کند و با arrogance به آنها نگاه می‌کند.
دل مخلوق را بیازاردتا دل شاه را نگه‌دارد
هوش مصنوعی: دل مخلوق را بیازار تا دل شاه را دلت را بپردازد. یعنی برای حفظ و نگهداری دل یک شخص مهم، ممکن است نیاز باشد که به دیگران آسیب برسانی یا آنها را ناراحت کنی.
چون درافتاد بر زبان عوامآخر از شاه بشنود دشنام
هوش مصنوعی: وقتی که مردم عادی شروع به انتقاد کنند، در نهایت این انتقادات به گوش شاه میرسد و او به دشنامها آگاه می‌شود.
شه چودشنام داد و راند از درمیهمان می‌شود به قصر قجر
هوش مصنوعی: وقتی که شاه او را دشنام داد و از در بیرون کرد، او به قصر قجر می‌رود و به عنوان مهمان پذیرایی می‌شود.
چون که در قصرگشت جای بجاتیز آخر دهد به مرگ فجا
هوش مصنوعی: زمانی که در قصر بهجای خود قرار گیرد، سرانجام به مرگی ناگوار دچار خواهد شد.
وان که آمد به نزد خلق عزیزاحترامش کنند شاهان نیز
هوش مصنوعی: هر کسی که مورد توجه و محبت مردم قرار میگیرد، حتی شاهان نیز به او احترام میگذارند.
وگر ازشاه بشنود دشنامآفرینش کنند خیل انام
هوش مصنوعی: اگر شاه از دشنامها باخبر شود، جمعیت زیادی به خاطر این موضوع به انتقاد و سرزنش می‌پردازند.
جانش این آفرین نگه‌داردعزّتش را همین نگه دارد
هوش مصنوعی: جان او با این تعریف حفظ می‌شود و مقام و عزت او نیز به همین شکل نگه داشته خواهد شد.