خطابهٔ سوم
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف دوران جدیدی می‌پردازد که در آن پادشاهی تازه و عصر نو آغاز شده است. شاعر به ستایش پادشاهی می‌پردازد که از قرون گذشته آمده و با نوید آزادی و پیشرفت به ملت، امید به آینده را زنده می‌کند.
وی با اشاره به اهمیت قانون و نظم در کشور، از مزایای این دولت جدید برای ملت سخن می‌گوید و آرزو می‌کند که کشور به سوی شکوفایی و وحدت ملی پیش برود. همچنین، به دستاوردهای اقتصادی و کشف منابع طبیعی اشاره می‌شود و به کارگران و تلاش آنها در بهبود وضعیت کشور توجه می‌شود.
شاعر از یکنواختی زبان و فرهنگ در سطح کشور حمایت می‌کند و بر اهمیت رشد و توسعه و برقراری روابط تجاری میان مناطق مختلف تأکید دارد.
در پایان، شاعر به جشن‌ها و اعیاد کهن اشاره می‌کند و می‌خواهد که یاد و خاطره‌ی دوران طلایی گذشته زنده شود تا مردم از آن بهره‌مند گردند.
به‌به از این عهد دل‌افروز نوعصر نو و شاه نو و روز نو
هوش مصنوعی: چه زیباست این زمانه جدید، با دلانگیزیهایش، پادشاه تازه و روزهای نوین!
پادشها! از پس ده قرن سالقرن تو را داده شرف، ذوالجلال
هوش مصنوعی: ای شاه! پس از گذشت ده قرن، به تو افتخار و عظمت بخشیده شده است.
تاج کیان تا به تو خسرو رسیدچهرهٔ این ملک چو گل بشکفید
هوش مصنوعی: وقتی که تو، ای پادشاه، به تاج و تخت رسیدی، زیبایی و شکوه این سرزمین مانند گلی شکفته شد.
از خود ایران ملکی تازه خاستتازه گر از وی شود ایران، رواست
هوش مصنوعی: از سرزمین ایران، مملکتی نو و تازه شکل گرفته است و اگر ایران از این سرزمین نوین و تازه به وجود بیاید، جایز و منطقی خواهد بود.
پادشها! مدح و ثنا می کنمهرچه کنی بنده دعا می کنم
هوش مصنوعی: ای پادشا! هرکاری که انجام دهی، من در ستایش و تمجید تو هستم و برایت دعا میکنم.
رشتهٔ فکرم به کف شه بودشاه از افکار من آگه بود
هوش مصنوعی: ذهن و افکار من به دست شاه بود و او از تفکرات من باخبر بود.
گر چو نی‌ام شه بنوازد خوشستزان که چو نی نغمهٔ من دلکش است
هوش مصنوعی: اگر مانند نی باشم و شاه به من محبت کند، خوب است؛ زیرا صدای من مانند نی دلنشین است.
ور دهدم تار صفت گوشمالپاره شود رشته و آرد ملال
هوش مصنوعی: اگر من به کسی تذکر دهم، مانند این است که رشته و پیوندش پاره می‌شود و باعث ایجاد ناراحتی و دل آزردگی می‌شود.
تا که چمن سبز شود در بهارسرخ بود روی تو ای شهریار
هوش مصنوعی: تا زمانی که گلها در بهار شکوفا شوند، چهرهی تو ای پادشاه، مانند رنگ سرخ و زیباست.
از تو بسی خیر به ملت رسدنعمت امنیت و صحت رسد
هوش مصنوعی: اگر تو به ما کمک کنی، بر مردم آسایش و سلامتی زیادی خواهد رسید.
دولت نو داری و بخت جوانداد و دهش کن چو انوشیروان
هوش مصنوعی: تو اکنون دارای موفقیت و جوانی هستی، پس مانند انوشیروان با بخشش و generosity زندگی کن.
تختگه جم به تو فرخنده باددولت و اقبال تو پاینده باد
هوش مصنوعی: آرزو میکنم که سرزمین و سلطنت جم برای تو خوشبخت و سرشار از سعادت باشد و همچنین امید دارم که خوششانسی و موفقیت تو همیشه ادامه داشته باشد.
تا شود این ملک، همایون به تونو شود آزادی و قانون به تو
هوش مصنوعی: برای اینکه این سرزمین، به سعادت و خوشبختی برسد، آزادی و قوانین جدیدی به خاطر تو برقرار شوند.
عرصهٔ این ملک به قانون کنیسرحد آن دجله و جیحون کنی
هوش مصنوعی: این سرزمین را بر اساس قوانین خود مدیریت کن و مرزهای آن را تا دجله و جیحون بگستر.
خاتمه بخشی بدِ ایام راتازه کنی اول اسلام را
هوش مصنوعی: برای پایان دادن به بدیهای روزگار، باید به یادآوری آغاز اسلام بپردازی.
ملک خراسان زتو خُرّم شودوسعت دیرینش مسلم شود
هوش مصنوعی: خراسان با وجود تو خوشحال و سرزنده خواهد شد و بزرگی و وسعت گذشتهاش نمایان خواهد گشت.
مملکت دلکش آذرگشسباز توکند عزت دیرینه کسب
هوش مصنوعی: سرزمین زیبای آذرگشسب به خاطر تو افتخار و ارزش قدیمی خود را به دست میآورد.
وصل شود در همه مازندرانشهر و ده و خانه، کران تاکران
هوش مصنوعی: در تمام مازندران، شهرها و روستاها و خانهها، ارتباط و وصل میان همه جا برقرار می‌شود.
شهر ستخر از تو به رونق شودساخته چون قصر خورنق شود
هوش مصنوعی: شهر با وجود تو رونق پیدا می‌کند و مانند قصر خورنق زیبا و با شکوه می‌شود.
بند چو شاپور به کارون کشیجسر چو محمود به جیحون کشی
هوش مصنوعی: اگر همچون شاپور، نهر کارون را به زیر بند بکشید، مثل محمود میتوانید نهر جیحون را به کار بگیرید.
کُرد و بلوچ و عرب و ترکمانگشته به وصفت همگی یک زبان
هوش مصنوعی: کرد، بلوچ، عرب و ترکمن، همگی به خاطر تو و به خاطر ویژگیهای تو، زبان مشترکی پیدا کردهاند.
نقشهٔ آثار تو والا شئوننقش شود برکمر بیستون
هوش مصنوعی: آثار تو به قدری برجسته و مهم است که مانند نقشی بزرگ و زیبا بر دامن کوه بیستون به تصویر کشیده می‌شود.
زنده شود دین قویم نبیختم شود دورهٔ لامذهبی
هوش مصنوعی: زمانی که دین بزرگوار ما زنده و پررنگ شود، دورهی بیدینی و عدم مذهبی به پایان خواهد رسید.
فارسی از جهد تو احیا شودوحدت ملی ز تو پیدا شود
هوش مصنوعی: تلاش و کوشش تو باعث زنده شدن زبان فارسی می‌شود و همبستگی ملی از طرف تو نمایان خواهد شد.
کارکنان کشف معادن کنندکوه کنان کوه ز جا برکنند
هوش مصنوعی: کارگران معدن، به استخراج از معادن میپردازند و افرادی که به کندن کوهها مشغولند، زمین را جابجا میکنند.
خاک وطن جمله زراعت شودکار وطن جهد و قناعت شود
هوش مصنوعی: خاک وطن همهچیز را پرورش میدهد و برای پیشرفت و آبادانی آن، تلاش و صرفهجویی ضروری است.
دشت دهد حاصل مرغوب خوبکوه شود حامل محصول چوب
هوش مصنوعی: زمینهای حاصلخیز دشت، محصولاتی با کیفیت عالی تولید میکنند و کوهها هم چوبهای ارزشمندی را در بر دارند.
باغ شود کوه ز محصول نغزکوه شود باغ ز اشجار سبز
هوش مصنوعی: محصولات باکیفیت، باغی زیبا را به وجود میآورند و در عوض، درختان سرسبز نیز میتوانند کوهستان را به باغی دلانگیز تبدیل کنند.
کشف شود در قطعات شمالزر و مس و آهن و نفت و ذغال
هوش مصنوعی: در نواحی شمالی، مواد معدنی حائز اهمیتی چون طلا، مس، آهن، نفت و زغال سنگ کشف شده است.
کوه سکاوند به ما جان دهدنوبت دیگر زر رویان دهد
هوش مصنوعی: کوه سکاوند به ما زندگی و انرژی میدهد و در نوبت بعدی، کسانی که طلا به دست دارند را به ما میآورد.
حاصل در حاصل، دشت و درهدکان در دکان، کبک و بره
هوش مصنوعی: محصولات و دستاوردها در کنار هم هستند و در دشت و دره، کسب و کارهای مختلفی وجود دارد. در این فضا، پرندهها و گوسفندها نیز به چشم میخوردند.
اهل وطن سرخوش و اعدا ذلیلصادر ما وافر و وارد قلیل
هوش مصنوعی: مردم کشور خودمان شاد و خوشحال هستند، در حالی که دشمنان در وضعیت ذلت و خاری به سر میبرند. محصولاتی که ما تولید میکنیم به وفور در دسترس است، اما واردات ما کم و ناچیز است.
در همه جا کارگران گرم کارکارگران خرم و بیکاره خوار
هوش مصنوعی: در هر جایی کارگران مشغول کار هستند و کارگران دیگر که بیکارند، در زندگی خوشحال و بیخیال هستند.
یک ترن از شرق بیفتد به راهوصل کند هند به بحر سیاه
هوش مصنوعی: یک قطار از سمت شرق به راه میافتد تا هند را به دریای سیاه وصل کند.
یک ترن از غرب شود سوت‌زنوصل کند دجله به رود تجن
هوش مصنوعی: یک قطار از سمت غرب به حرکت در میآید و با سوت زدن، دجله را به رود تجن متصل می‌کند.
و از در بوشهر قطاری دگروصل کند فارس به بحر خزر
هوش مصنوعی: یک قطار از بندر بوشهر به سوی فارس راهی می‌شود و این مسیر را به دریای خزربازت می‌کند.
قوت ما قوت رستم شودهیئت ما هیئت آدم شود
هوش مصنوعی: قدرت و توان ما به اندازهی رستم قوی خواهد شد و شخصیت ما به شکل و هیأت آدمی درخواهد آمد.
راست نشینیم و بپوییم راستراست نیوشیم و بگوییم راست
هوش مصنوعی: بیایید در جای درست قرار بگیریم و به حقیقت بپردازیم. گوش بسپاریم و به صراحت صحبت کنیم.
دفع اجانب را، جدّی شویملازم اگر شد، متعدی شویم
هوش مصنوعی: اگر بخواهیم از بیگانگان و دشمنان خود دفاع کنیم، باید جدی و با اراده عمل کنیم و اگر لازم شد، به حالت تهاجمی نیز وارد شویم.
قصد تعدی و تجاوز به خصمشرط بود گاه تبارز به خصم
هوش مصنوعی: برای برخورد و نشان دادن قدرت به دشمن، لازم است که نیت تجاوز و برتری بر او وجود داشته باشد.
حس تجاوز چو نمایان شودفعل دفاع وطن آسان شود
هوش مصنوعی: زمانی که حس تهاجم و تجاوز آشکار شود، عمل دفاع از وطن و میهن برای هر کس آسان می‌شود.
تازه شود عهد خوش باستاننوبت پاکان رسد و راستان
هوش مصنوعی: زمانی فرامیرسد که عهد و پیمان خوب و خوش گذشته دوباره برقرار می‌شود و نوبت پاکان و راستان خواهد رسید.
نو شود اعیاد و رسوم کهنخلق به هر جشن کنند انجمن
هوش مصنوعی: هر ساله اعیاد و مراسم قدیمی تازه میشوند و مردم در هر جشنوارهای گرد هم میآیند.
تازه شود جشن خوش مهرگانآن که شد از غفلت ترک از میان
هوش مصنوعی: جشن خوش مهرگان دوباره تازه و شاداب خواهد شد، هنگامی که کسی از غفلت و فراموشی رهایی یابد و به زندگی و آیینها توجه کند.
آتش جشن سده روشن شودشهر ز بهمنجنه گلشن شود
هوش مصنوعی: آتش جشن سده روشن می‌شود و شهر در این زمان با آمدن بهمن، به گلستان تبدیل میگردد.
روز چو با ماه برابر شدیبودی جشنی و مکرر شدی
هوش مصنوعی: زمانی که روز و ماه در یک تراز و همسطح قرار میگیرند، جشنی برپا می‌شود و این جشن به طور مکرر و پیوسته برگزار می‌شود.
این همه اعیاد از ایران گریختبس که‌وطن سینه زد و اشک ریخت
هوش مصنوعی: به خاطر درد و عواطف عمیق وطن، همه جشن‌ها و سرورهای ایران فرار کردند و به دوردستها رفتند. وطن از شدت غم و اندوه به شدت ناله و اشک ریخت.
پادشها! عیش وطن عیش تستبهر وطن‌عیش‌وخوشی کن درست
هوش مصنوعی: ای پادشاه! خوشی و لذت کشور، لذت توست. برای وطن، خوشی و شادی را به درستی تجربه کن.
گوی که اعیاد کهن نو کنندیاد ز عهد جم و خسرو کنند
هوش مصنوعی: در اینجا بیان شده است که جشنهای قدیمی به یاد دورانهای گذشته و شخصیتهای تاریخی مانند جم و خسرو برگزار میشوند. به عبارتی، این جشن‌ها به یادآوری و پاسداشت تاریخ و فرهنگ کهن مرتبط هستند.