باد صبا (در دستگاه شوشتری)
هوش مصنوعی: این شعر شامل دو بخش است. بخش اول با نارضایتی عاشق از دوری معشوق آغاز میشود و او از باد صبا میخواهد که بر گلها بگذرد و حال او را به معشوق برساند. عاشق از درد دلش میگوید و به معشوقش هشدار میدهد که نباید با مدعیان کمحوصله باشد و از نالههای او شکایت میکند.
در بخش دوم، شاعر به توصیف غم و دردش پرداخته و از مظلومیت خود و دیگر ایرانیان سخن میگوید. او از نفاق و دو دلی در میان مردم انتقاد میکند و از آنها میخواهد که یکدل و صادق باشند و از تفرقه و بدعملی دست بردارند. شاعر به شدت بر وحدت و همبستگی تأکید دارد.
۱
باد صبا بر گل گذر کنبرگل گذر کن
هوش مصنوعی: باد صبحگاهی لطفاً بر روی گلها بگذرا و آنها را نوازش کن.
وز حال گل ما را خبر کنای نازنین
هوش مصنوعی: ای نازنین، حال و روز گل را برای ما بگو.
ای مهجبینبا مدعی کمتر نشین
هوش مصنوعی: ای چهرهی زیبا، با کسی که به ارزش تو واقف نیست، کمتر بنشین.
بیچاره عاشق ناله تا کییا دل مده یا ترک سر کن - ترک سر کن
هوش مصنوعی: عاشق بیچاره تا چه زمانی باید ناله کند؟ یا دلبر به او توجهی نکند یا اینکه از همه چیز دست بکشد و سینهاش را رها کند.
شد خونفشان چشم تر منپر خون دل شد، ساغر من
هوش مصنوعی: چشمهای من پر از اشک شده و دل من پر از درد و غم است، به طوری که ساغر من هم از این حال و روز پر خون شده است.
ای یار عزیز مطبوع و تمیزدر فصل بهار با ما مستیز
هوش مصنوعی: ای دوست عزیز، زیبا و دلنشین، در این فصل بهار با ما همراه مشو و مست نکن.
آخر گذشت آب از سر من - ببین چشم تر من۲
هوش مصنوعی: دیگر از مشکلات و دردهایم گذشتهام؛ اکنون به اشکهای من نگاه کن.
گل چاک غم برپیرهن زد -برپیرهن زداز غیرت آتش در چمن زد
هوش مصنوعی: درد و غم مانند گلی بر روی لباس ظاهر شد و این غم ناشی از غیرت و شور و شوقی بود که همچون آتش در دل چمن افروخته میشود.
ازغیرت آتش در چمن زدبلبل چو من
هوش مصنوعی: بلبل به خاطر غیرتی که دارد، در چمن شعلهور شده است.
شد در چمندستان سرا بهر وطن
هوش مصنوعی: دستان به خاطر وطن در چمن (دشت) پرچم برافراشتهاند.
دیدی که ظالم تیشهاش را آخر به پای خویشتن زد
هوش مصنوعی: دیدی که ستمگر در نهایت به خود آسیب زد و تیشهای که برای دیگران آماده کرده بود، خودش را متضرر کرد.
ایرانیان از بهر خدایک دل شوید از صدق و صفا
هوش مصنوعی: ایرانیان باید برای رضای خدا یکدل و صادقانه با یکدیگر زندگی کنند و صداقت و پاکی را در روابطشان حفظ کنند.
تا چند نفاق تا کی دغلیتا چند غرض تاکی دو دلی
هوش مصنوعی: چقدر تا کی باید دروغ و نفاق را ادامه بدهیم؟ تا کی به خاطر منافع شخصی خودمان به دوگانگی و دو دلی ادامه دهیم؟
آخر بس است این بد عملیبس است این منفعلی
هوش مصنوعی: به اندازه کافی از این کارهای ناپسند و بیعملی خسته شدهام و دیگر نمیخواهم ادامه دهم.