قصیدهٔ شمارهٔ ۴۴ - فی مدح خلاصه الوزراء میرزا عبدالله جابری
هوش مصنوعی: این شعر درباره عظمت و مقام آصف عادل، به عنوان یک شخصیت برجسته و خیرخواه نوشته شده است. شاعر با ستایش از او به توصیف ویژگی‌ها و صفات نیکویش پرداخته و نشان داده است که او در مقام خود چقدر موثر و بخشنده است. آصف در نگاه شاعر مانند یک پادشاه است که نه تنها در حکمرانی بلکه در انجام کارهای خیر نیز موفق است. در ادامه، شاعر به قدرت و اثرگذاری او در دنیای اطرافش اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که او چگونه می‌تواند احسان و برکت را به مردم هدیه دهد. در نهایت، شاعر دعای خیر برای آصف می‌کند تا همواره در برابر دشمنان و بدخواهان محفوظ بماند.
همایون باد شغل آصفی بر آصف عادلچه آصف ظل ظل‌الله عبداله دریا دل
هوش مصنوعی: بیت به اشاره به شخصیتهای تاریخی و ویژگیهای آنهاست. در اینجا، به قدرت و مقام آصف اشاره میشود که به عنوان یک فرد عادل و بزرگ شناخته شده است. همچنین، به خدمتی که او به درگاه خداوند کرده، اشاره دارد و ویژگیهایش را تحسین می‌کند. در نهایت، این بیت به بزرگی و افتخار آصف و جایگاه او در میان دیگران میپردازد.
خداوندا کف به اذل که کرد آیات احسان راپس از شان خود ایزد یک به یک در شان او نازل
هوش مصنوعی: خداوندا، تو چه زیباییهایی را آفریدهای که هر کدام از آنها به نحوی بیانگر رحمت و بزرگی تو هستند. این نشانهها و آیات لطف تو یکی پس از دیگری به ما نشان داده میشوند و هر کدام در جایگاه خود به ما نمایان میگردند.
عموم سجدهٔ شکر ظهور او رسانیدهسر هاروت را هم بر زمین اندر چه بابل
هوش مصنوعی: همه افراد به خاطر ظهور او سجدهٔ شکر میکنند و حتی هاروت نیز سرش را به زمین گذاشته است، در چه بابل.
فلک یابد زمین را بر زبر از نقطه کوچکترز بار حلم او گر نقطه بارا شود حامل
هوش مصنوعی: این بیت به مفهوم این است که آسمان (فلک) می‌تواند زمین را بر اساس جزییات کوچکی از ویژگیهای خود (نقطه) تحت تأثیر قرار دهد. وقتی که آن نقطه به دلیل عظمت و بزرگواری (حلم) خود تبدیل به یک حامل (بارا) شود، قدرت و تأثیرش بیشتر خواهد شد. یعنی حتی کوچکترین جزئیات نیز میتوانند بار معنایی و تأثیرگذار باشند.
عقیم‌الطبع شد در زادن شه مادر دورانچو آن دستور اعظم شد در افعال جهان فاعل
هوش مصنوعی: مادر یک دوران، نتوانست فرزندی به دنیا آورد چون زمانی که آن فرمانروای بزرگ در کارهای جهان به وقوع پیوست.
خلایق ظرف را در پی دوند از بهر زر چیدنچو پای کلک او گردد به راه جود مستعجل
هوش مصنوعی: مردم در تلاشند تا ظرف را پر از طلا کنند؛ اما وقتی که پای قلم او بر روی مسیر generosity (سخاوت) قرار گیرد، در این مسیر شتابان میشود.
خراج هند و باج صد قلمرو ضم کند باهممداد نازل از اقلام او هرگه شود به اذل
هوش مصنوعی: هزینههای هند و مالیات از صد سرزمین را به هم میآمیزد، این در حالی است که نوشتههای او همیشه به فرود و سقوط میرسد.
هزارش بنده بر در سر گران از بار تاج زرهمه مدرک همه زیرک همه قابل همه مقبل
هوش مصنوعی: هزاران بنده در برابر سر سنگین و باارزش او ایستادهاند، او کسی است که تاج زرین بر سر دارد و همه مقامها و ویژگیهای ممتاز را داراست. همه به او احترام میگذارند و به سوی او میآیند.
به صد فرمانبری مسند بر خاصان او خاقانبه صد منت‌کشی طغراکش احکام او طغرل
هوش مصنوعی: با صدها اطاعت و خدمت، مقام و جایگاه خاصی دارد. او همان خاقان است که با صدها لطف و کرامت، فرمانهایش را صادر می‌کند.
نهد گر حکمت او بر خلاف رسم قانونیکه از قدرت نمائی هر محالی را شود شامل
هوش مصنوعی: اگر حکمت او بر خلاف آن قوانینی باشد که از قدرت هر چیزی را ممکن میسازد، آنگاه روشن است که می‌تواند همه چیز را شامل شود.
مریض صرع را کافور در پیکر زند آتشحرارت از مزاج صاحب حمی برد فلفل
هوش مصنوعی: مریضی که دچار غش یا تشنج است، کافور به او کمک می‌کند و حرارت بدنش را کاهش می‌دهد، در حالی که فلفل تأثیر معکوس دارد و می‌تواند حرارت را افزایش دهد.
نگیرد ماه تا نور ضمیر وی به رو تابدمیان آفتاب و او شود صد کوه اگر حایل
هوش مصنوعی: ماه نمیتواند نور حقیقت دل را بپوشاند، حتی اگر به واسطهی تابش آفتاب و موانع بزرگ، این نور درخشش خود را از دست بدهد.
تصرف‌های طبع میرزا سلمانیش داردبه عنوانی که یک دم نیست از ضبط جهان غافل
هوش مصنوعی: طبع میرزا سلمان به گونهای است که همیشه در حال دخالت و تأثیرگذاری بر عالم است و او هرگز از تحولات و تغییرات جهانی غافل نمیشود.
خروج زر ز مخزن‌های او وقت کم‌احسانیخراج هفت اقلیم است بهر کمترین سایل
هوش مصنوعی: طلای خارجشده از خزانههای او، زمانی که احسانش کم باشد، مالیات هفت سرزمین است برای کمترین درخواستکننده.
تعالی‌الله از آن دریا که از وی این در یکتابرای تاج شاهان روزگار آورده بر ساحل
هوش مصنوعی: خداوندی که از عمق دریا، این گوهر بزرگ را به عنوان تاجی برای پادشاهان زمان به ساحل آورده است.
نبودی گر به گوهرخیزی او بحر ذخاریدر آفاق این در شهوار گشتی از کجا واصل
هوش مصنوعی: اگر او در جستجوی گوهری نبود، چه بسا که دریاهای پر از گوهر در اطراف این زادگاه وجود داشتند. اما تو از کجا به اینجا رسیدهای؟
تعجب خود زبان گردیده سرتاپا و می‌گویدکه این گلزار دولت گشته پیدا از چه آب و گل
هوش مصنوعی: برای توصیف زیبایی و شکوه باغی که به وضوح جلوهگر شده است، زبان به حیرت آمده و میگوید این باغ که نماد خوشبختی و رفاه است، از چه نوع آب و خاکی شکل گرفته است.
فلک را بر زمین بینند اگر قایم کند دیوانجهان را در جهان یابند اگر سامان دهد محفل
هوش مصنوعی: اگر آسمان بخواهد، می‌تواند زمین را به هم بریزد و اگر بخواهد، می‌تواند نظم و سامان جهان را برقرار کند.
اگر در هر نفس صد کاروان معنی از بالاشود نازل به غیر از خاطر او نبودش منزل
هوش مصنوعی: اگر در هر لحظه صد کاروان از معانی و مفاهیم نازل شود، فقط به خاطر او و در یاد او جا و منزلتی ندارد.
مرا کایام از قدرت زبان دهر می‌خوانددر انشای ثنای او به عجز خود شدم قائل
هوش مصنوعی: اکنون زمانه به من میگوید که زبانم در وصف و ستایش او قدرتمند نیست و من به ناتوانی خود اعتراف میکنم.
الا ای نیر گیتی فروز اوج استیلاکه خشت آستانت راست سقف آسمان در ظل
هوش مصنوعی: ای نیر بزرگ که جهان را روشن میکنی، تو در اوج و تسلطی، به گونهای که آستانهات به حالت بلند و سر به فلک کشیده است، گویی سقف آسمان در زیر سایه تو قرار دارد.
تو نور تربیت از ثقبه میم کمال خوداگر بیرون فرستی ذات هر ناقص شود کامل
هوش مصنوعی: اگر تو از روشنایی تربیت خود، که به نوعی نشانه کمال توست، بهرهمند شوی، میتوانی هر نقصی را به کمال برسانی.
ز روی خشم اگر چشم افکنی بر چشمهٔ حیوانشراب وی به آن جان‌پروری زهری شود قاتل
هوش مصنوعی: اگر از روی خشم به چشمهای که حیوانات در آن آب مینوشند نگاه کنی، شراب آن چشمه به قدری قوی و کشنده خواهد بود که جان را از بین میبرد.
عمل فرما توئی کاندر جهانند از هراس توهمه عمال دیوان بهترین عمال را عامل
هوش مصنوعی: تو در این جهان عمل کن و از ترس تو، همه کارگزاران دیوان بهترین کارگزاران هستند.
عجالت خواه شد خصم تو از دولت به حمدالهکه بر وی زود شد ظاهر مل دولت عاجل
هوش مصنوعی: به زودی دشمن تو از وضعیت خوبی که دارد شگفتزده خواهد شد، زیرا به لطف خداوند، نشانههای موفقیت او به سرعت نمایان شده است.
اکابر اعتضادا محتشم ادنی غلام توکه هست از حق گذاریها به شغل مدحتت شاغل
هوش مصنوعی: بزرگان و شخصیتهای مهم در دور و بر تو، به خدمت و ستایش تو مشغول هستند، و حتی افراد عادی نیز، به خاطر تو از مقام و حقوق خود میگذرند.
ندارد هیچ چیز اما چو زلف عنبرین مویانپریشان حالتی دارد مباش از حال او غافل
هوش مصنوعی: هیچ چیزی نیست، اما موهای پریشان او مانند زلفهای خوشبو و معطر حالتی دارد. از وضعیت او غافل نباش.
ز بخت سعد تا فرزند ذوالاقبال ذی فطرتبجای جد و اب قائم‌مقامی را بود قایل
هوش مصنوعی: به خاطر خوش شانسی، فرزندی از خانوادهای با ویژگیهای برتر به دنیا آمده که به جای جدش، در مقام بالایی قرار گرفته است.
تو باشی جانشین اعتمادالدوله از دولتدگر نایب مناب جد عالی داور عادل
هوش مصنوعی: تو جانشین اعتمادالدوله باشی و من به عنوان نایب از دولت دیگری در خدمت تو هستم، جد تو هم یک داور عادل و عالی مقام است.
خلایق تا امان یابند از دست اجل بادابه قصد جان بد خواهت اجل عاجل امان راجل
هوش مصنوعی: مردم تا زمانی که از دست مرگ در امان هستند، آرزو دارند که مرگ بدخواه تو به تأخیر بیفتد.