قصیدهٔ شمارهٔ ۵۰ - ایضا فی مدیح ولیخان سلطان ترکمان
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف ویژگی‌های پادشاهی بزرگ و با عظمت می‌پردازد، که در این دوره عید رمضان را جشن می‌گیرد. شاعر از قدرت، عدالت و مرحمت‌های پادشاه یاد می‌کند و او را به عنوان داور و سرور مردم معرفی می‌کند. تسلط و اقبال او بر امور کشور به قدری است که حتی عناصر طبیعی نیز در کنترل او هستند. شاعر همچنین به احسان‌های زیادی که پادشاه به مردم دارد اشاره می‌کند و قدرت او را در ایجاد آرامش و امنیت به تصویر می‌کشد. در پایان، شاعر برای پادشاه سلام و تهنیت می‌فرستد و آرزو می‌کند که این شادی‌ها و نعمت‌ها همیشه ادامه داشته باشد.
باد در عیش مدام از بهجت عید صیامپادشاه محتشم سلطان گردون احتشام
هوش مصنوعی: باد به شادی و سرور در حال وزیدن است، مانند شادمانی که در روزهای عید رمضان وجود دارد. پادشاه بزرگ و محترم آسمان با عظمت و شکوه است.
داور مرفوع تخت خوش بساط خوش نشاطسرور مسعود بخت نیک رای نیک نام
هوش مصنوعی: داور بزرگ و خوشخلق، با یاری و سعادت در جایگاه بالایی نشسته است. او با خوشحالی و سعادتمندی، در زندگی خود از بخت و شانس خوبی برخوردار است و نام نیکی دارد.
آفتاب اوج استیلا ولی سلطان که بادبر سلاطین به سند اقبال مستولی مدام
هوش مصنوعی: خورشید نماد قدرت و تسلط است، اما سلطان واقعی کسی است که با باد، به معنای شانس و بخت خوب، بر دیگر سلاطین غالب میشود و همیشه در حال قدرتنمایی است.
در صبوح سلطنت می‌خواند از عظمش قضاقیصر فغفور بزم اسکندر جمشید جام
هوش مصنوعی: در صبحگاه سلطنت، سرنوشت از بزرگیاش داستان قیصر فغفور و جشنهای اسکندر و جمشید را می‌خواند.
هست طول روز اقبالش فزون از روز حشرزان که از دنبال صبح دولت او نیست شام
هوش مصنوعی: روزهایی که او در آنها به موفقیت میرسد، از روز قیامت هم بیشتر است، زیرا پس از صبح روزی که او به اوج میرسد، شب به دنبال او نمیآید.
چار رکن از صیت استقلال او پر شد که دوراز برایش پنج نوبت می‌زند در هفت بام
هوش مصنوعی: چهار اصل و پایه از آوازه و اعتبار او پر شده است، به گونهای که در دور و زمان خود، در هفت بام بارها نام او را میخوانند و به یادش میآورند.
کار او هر روز می‌آرد قضا صد ساله پیشبس که دارد در مهم احترامش اهتمام
هوش مصنوعی: کار او هر روز سرنوشت را رقم می‌زند، اگر چه صد سال پیش تعیین شده باشد، زیرا او در خصوص مهمانانش بسیار با احترام و توجه عمل می‌کند.
در زمان او که ضدیت شد از اضداد رفعصعوه با باز است یار و گرگ با میش است رام
هوش مصنوعی: در زمان او که تضادها و مخالفتها کنار میرود، پرندهی آزاد با باز و گرگ با میش در کنار هم آرام و مسالمتآمیز زندگی میکنند.
رایض امروز بر دستش ز روی اقتدارکرده خنگ بی‌لجام چرخ را بر سر لجام
هوش مصنوعی: امروز بر اثر قدرت، شخصی با توانایی دست بر سر چرخ زندگی گذاشته و آن را تحت کنترل خود درآورده است. این شخص به گونهای به هدایت و مدیریت اوضاع پرداخته که زندگیاش به یک نظم و شکل مشخصی درآمده و از بینظمی و آشفتگی دور شده است.
آن که لطف و قهر او در یک طبیعت آفریدآب و آتش را به قدرت داد باهم التیام
هوش مصنوعی: کسی که توانسته است خوشی و نارضایتی خود را در یک طبیعت بگنجاند، به آب و آتش قدرت داده تا با هم هماهنگ شوند و در کنار یکدیگر به توازن برسند.
گر زمین ناروان راطبع او گوید برودر شتاب افتاده دشت لامکان سازد مقام
هوش مصنوعی: اگر زمین بیحرکت باشد و بنا به طبیعت او بگوید که برو، در این صورت دشتهای بیمکان به سرعت جایی برای استراحت فراهم میکنند.
ور سپهر تیز رو را امر او گوید بایستتا دم صور قیامت گام نگشاید ز گام
هوش مصنوعی: اگر آسمان پرشتاب به تو فرمان دهد که بایست، تا روز قیامت قدمی نخواهی برداشت.
از نفایس بخشی او صد هزار احسان خاصهست روز بذلش اندر ضمن هر انعام عام
هوش مصنوعی: از ویژگی‌های خاص او، صد هزار نیکی وجود دارد که در روز بخشش، در کنار هر نوع عطا به دیگران، نمایان میشود.
قطره‌ای از لجهٔ جودش توان کردن حسابهفت دریا را اگر با هم توان داد انضمام
هوش مصنوعی: اگر بخواهیم به حسابهای بزرگ و وسیع دریاها بپردازیم، فقط یک قطره از دریای generosity او میتواند آن را اندازهگیری کند. در واقع، اگر بخواهیم هفت دریا را با هم محاسبه کنیم، تنها یک قطره از بخشش او کافی است.
نیست باران بر زمین از آسمان باران که هستز انفعال ابر دستش در عرق ریزی غمام
هوش مصنوعی: باران بر روی زمین از آسمان نمیبارد؛ بلکه این باران نتیجهی تأثیری است که ابرها از ریزش عرقی که دارند، دریافت میکنند.
ای تو را از قوت طالع درین نخجیرگاهشاه‌بازان رام قید و شهسواران صید رام
هوش مصنوعی: تو که در این شکارگاه، با قدرت سرنوشت به مانند شاهینهای بیمانند و سواران ماهر در شکار، تربیت شدهای.
از مهابت در ته چاه عدم گردد مقیمگر در آئی با سپهر اندر مقام انتقام
هوش مصنوعی: اگر در عمق چاه نیستی و در رعب و هیبت به سر میبری، به مقام و جایگاهی در آسمانها خواهی رسید، در صورتی که با قدرت و عمل خود وارد شوی و انتقام بگیری.
مهر از بهر اجاق افروزی در مطبختروز تا شب می‌پزد سودا ولی سودای خام
هوش مصنوعی: عشق و محبت به خاطر روشننگهداشتن کانون زندگی و خانواده است. در طول روز تا شب، تلاش و زحمت میکشند، اما در نهایت هنوز به نتایجی نرسیدهاند که دلخواهشان باشد.
هست بر درگاهت ای دریادل مالک رقابحاتم طی یک گدا و خسرو چین یک غلام
هوش مصنوعی: ای دلیر و بزرگوار، درب خانهات مملو از علاقه و احترام است. در اینجا، یک گدا و همچنین خسرو چین به عنوان غلام تو حضور دارند.
کم‌بضاعت‌تر ز قارون کس نماند در زمینگر یک احسان تو یابد بر خلایق انقسام
هوش مصنوعی: هیچکس در زمین به اندازه قارون در فقر و نداری نیست اگر احسان تو بر مردم تقسیم شود.
مخزن خویش از زر انجم کند در دم تهیگر فلک یکدم کند طبع درم بخش از تو وام
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به تعبیر و تبدیل خویشتن به یک منبع قیمتی اشاره دارد. او میگوید اگر زمانی به طور ناگهانی و به یکباره، شرایط تغییر کند و دنیا فرصتی برای او فراهم کند، باید از آن فرصت استفاده کند و از ویژگی‌های خوب و غنی خود بهرهبرداری کند. این نشاندهنده احساس امید و تلاش برای به دست آوردن قیمتی از وجود خود است.
بس که از حصر افزون بس که رفت از حد برونمیل خاص و لطف عامت با خواص و با عوام
هوش مصنوعی: به خاطر فراوانی محدودیتها و اوضاع خاص، خواستههای ویژه و محبتهای عمومیات فراتر از اندازه و حد میرود و همه را تحت تأثیر قرار میدهد، چه آنها که خاصاند و چه آنها که عام.
نیک و بد را با تو اخلاصیست کز آرام خوددست می‌دارند تا آرام گردد با تو رام
هوش مصنوعی: اوضاع خوب و بد برای تو وفادار هستند، به گونهای که برای رسیدن به آرامش خود را کنار میگذارند تا تو نیز به آرامش برسی.
آن زجاجی چامه هر شب بر تو می‌سازد حلالخون خود تا بادلارایان بیارامی به کام
هوش مصنوعی: هر شب آن شخص زجاجی برای تو شعرهایی میسراید و خون خود را فدای تو می‌کند تا تو را آرامش بخشد و خوشبختی را به تو هدیه دهد.
من ز چشم آرام غارت می‌کنم تا از دعاخواب را بر دیدهٔ بخت تو گردانم حرام
هوش مصنوعی: من از نگاه آرام تو به دلیری خود را غارت می‌کنم تا با دعا، خواب را از چشمان خوشبختی تو دور کنم.
وز پی حمل دعایت با خشوع بی‌شمارزین بلند ایوان فرود آرم ملایک را تمام
هوش مصنوعی: من با فروتنی و احترام بسیار، دعاهایت را به همراه ملایکه از این بلندای ایوان به زمین نازل می‌کنم.
سرورا در شکرستان ثنایت محتشمکش خرد می‌خواند دایم طوطی شکر کلام
هوش مصنوعی: در باغی پر از شکر، بندهای ستایش تو را با شوق و ذوق می‌خواند و طوطی به زیبایی کلماتت اشاره می‌کند.
حال با صد تلخ کامی گشته در حبس قفسمبتلای صد الم بند مؤید هر کدام
هوش مصنوعی: اکنون با وضعیتی تلخ و ناگوار در قفس گرفتار شدهام و هر یک از دردهای متعدد مرا به شدت آزار میدهند.
گر نمی‌بود این چنین می‌گشت گرد درگهتبا دگر خوش لهجه‌های باغ معنی صبح و شام
هوش مصنوعی: اگر اینگونه نبود، مکان تو با دیگرانی که با لحن زیبا سخن میگویند، پر نمیشد و هر صبح و شام پر از معنی و زیبایی نبود.
الغرض نواب سلطان را سلام و تهنیتمی‌تواند از زبان خامه گفتن والسلام
هوش مصنوعی: خلاصه اینکه میتوان از زبان قلم، سلام و تبریکات را به نواب سلطان ارسال کرد و پایان داد به این کلمات.
تا بود در روزگار آئین عید و تهنیتخاصه بر درگاه تعظیم سلاطین عظام
هوش مصنوعی: تا زمانی که جشنها و تبریکها در دوران زندگی برقرار است، به ویژه در برابر درگاه بزرگترین پادشاهان باید احترام گذاشت.
از زبان لوح و کرسی و سپهر و مهر و ماهتهنیت گویت لب روح‌الامین باشد مدام
هوش مصنوعی: از همه جای عالم، از لوح و آسمان و خورشید و ماه، همواره پیامهای نیک به تو میرسد و این پیامها همیشه از روح‌الامین به گوش تو خواهد رسید.