بخش ۱۰ - فی أن البلایا و المحن فی هذا الطریق، وان کانت عسیرة، لکنها علی المحب یسیرة بل هی الراحة العظمی والنعمة الکبری
هوش مصنوعی: این شعر دربارهٔ دردها و رنج‌های عشق و نگرانی‌های مادی زندگی است. شاعر بیان می‌کند که در مسیر عشق، مشکلات و سختی‌ها زیاد است و عاشق باید از این بلایا نترسد. راه عشق همواره پر از رنج و خونریزی است و آسایش را نمی‌توان در آن یافت. او به انتقاد از کسانی که تنها به دنبال نان و مال و دنیا هستند می‌پردازد و می‌گوید که این امور دنیوی در حقیقت ارزشی ندارند. در نهایت، پند می‌دهد که باید قناعت را پیشه کرد و از اندوخته‌های مادی کم‌تر غصه خورد، زیرا روزی بر عهدهٔ خداست.
ایها القلب الحزین المبتلافی طریق العشق انواع البلا
هوش مصنوعی: ای دل غمگین که در راه عشق، انواع مصیبتها را تجربه کردهای.
لیکن القلب العشوق الممتحنلا یبالی بالبلایا و المحن
هوش مصنوعی: قلب عاشق و آزمایش شده، به مشکلات و سختی‌ها اهمیت نمیدهد.
سهل باشد در ره فقر و فناگر رسد تن را تعب، جان را عنا
هوش مصنوعی: اگرچه در راه فقر و نابودی راحت است، اما اگر به تن زحمت رسد، روح متحمل رنج و آزردگی میشود.
رنج راحت دان، چو شد مطلب بزرگگرد گله، توتیای چشم گرگ
وقتی مقصودت کار بزرگ و مهمی باشد رنج و زحمت را برای رسیدن به آن هدف راحت و آسان بدان مانند گرگ که برای شکار گله خاک و گرد سم گوسفندان را روی چشم خودش میگذارد
کی بود در راه عشق آسودگی؟سر به سر درد است و خون آلودگی
هوش مصنوعی: در مسیر عشق، هیچ کس آرامش ندارد؛ همواره با درد و رنج و آلودگی همراه است.
تا نسازی بر خود آسایش حرامکی توانی زد به راه عشق، گام؟
هوش مصنوعی: تا زمانی که بر خودت آرامش را حرام نکنی، نمیتوانی در مسیر عشق گامی برداری.
غیر ناکامی، دراین ره، کام نیستراه عشق است این، ره حمام نیست
هوش مصنوعی: مسیر عشق جز ناکامی چیز دیگری به همراه ندارد؛ این راه عشق است و نه راهی برای راحتی یا لذت.
ترککان، چون اسب یغما پی کنندهرچه باشد، خود به غارت می‌برند
هوش مصنوعی: ترکان، همانند اسب یغما که هر چیزی را که به دست آورد به سرقت میبرد، هرچه را که بخواهند، به راحتی به چنگ میآورند و از آن خود میکنند.
ترک ما، برعکس باشد کار اوحیرتی دارم ز کار و بار او
هوش مصنوعی: ترک ما، رفتار او برعکس است و من از کارهای او حیران و متعجب هستم.
کافرست و غارت دین می‌کندمن نمی‌دانم چرا این می‌کند؟
هوش مصنوعی: او به دین بیاحترامی می‌کند و آن را مورد تهاجم قرار می‌دهد، نمی‌دانم چرا چنین رفتاری از خود نشان می‌دهد.
نیست جز تقوی، در این ره توشه‌اینان و حلوا را بهل در گوشه‌ای
هوش مصنوعی: تنها چیزی که در این مسیر به عنوان توشه و زاد و توشه لازم است، تقواست و نباید به چیزهای دنیوی مانند نان و حلوا اهمیت داد.
نان و حلوا چیست؟ جاه و مال توباغ و راغ و حشمت و اقبال تو
هوش مصنوعی: نان و حلوا چه معنایی دارند؟ مقام و ثروت تو مانند باغ و بوستانی پر از نعمت و با شکوه و خوشبختی است.
نان و حلوا چیست؟ این طول املوین غرور نفس و علم بی‌عمل
هوش مصنوعی: نان و حلوا نماد نیازهای اساسی و مادی زندگیاند. این سخن به ما یادآوری می‌کند که تنها داشتن آرزوها و دانش بدون عمل، هیچ ارزش و فایدهای ندارد. در واقع، اگر ما فقط به فکر علم و دانش باشیم و در عمل کاری نکنیم، مانند کسی هستیم که تنها به نان و حلوا فکر می‌کند، اما هیچچیزی برای به دست آوردن آن تلاش نمیکند.
نان و حلوا چیست؟ گویم با تو فاشاین همه سعی تو از بهر معاش
هوش مصنوعی: نان و حلوا چه چیزی است؟ او به تو می‌گوید که تمام تلاشهای تو برای تأمین معیشت است.
نان و حلوا چیست؟ فرزند و زنتاوفتاده همچو غل در گردنت
هوش مصنوعی: نان و حلوا چه اهمیتی دارد؟ فرزند و همسرت به گونهای بر گردن تو افتادهاند که زندگیات را به زنجیر کشیدهاند.
چند باشی بهر این حلوا و نانزیر منّت، از فلان و از فلان؟
هوش مصنوعی: چقدر میخواهی برای این حلوا و نان، زیر بار منت دیگران باشی؟
برد این حلوا و نان، آرام توشُست از لوحِ تو کُلّ نامِ تو
هوش مصنوعی: حلوا و نان را ببر و بدان که این خوراکیها آرامش و یاد تو را از ذهن و وجودت پاک می‌کند.
هیچ بر گوشَت نخورده است، ای لئیم!حرف «الرّزق علی الله الکریم»
هوش مصنوعی: هیچ چیز به تو آسیب نرسانده، ای لیم! سخن «رزق بر عهده خداوند بخشنده است» را به یاد داشته باش.
رو قناعت پیشه کن در کنجِ صبرپندِ خود گیر از سگِ آن پیرِ گبر
هوش مصنوعی: معنای این بیت به این صورت است که باید در زندگی قناعت کنید و در زمانهای دشوار صبر و بردباری را پیشه کنید. همچنین از تجربیات و نصیحتهای آن کسی که عمر و زندگی طولانیتری داشته است، بهرهبرداری کنید، حتی اگر او به لحاظ اجتماعی یا مذهبی در جایگاه پایینتری باشد.