شمارهٔ ۵۵۶
هوش مصنوعی: این شعر از سعدی به توصیف زیبایی و جذابیت معشوق می‌پردازد و با استفاده از تصاویری دلنشین و زیبا، عشق و شوق نسبت به او را بیان می‌کند. شاعر چهره معشوق را به گلستان و نعمت‌های بهشتی تشبیه کرده و از لذتی که بوسه‌ای از لب‌های او به انسان می‌دهد، سخن می‌گوید. او همچنین حال و روز خود را به عنوان عاشقی بیمار توصیف کرده که تنها در عشق معشوق شفا می‌یابد. سیر این عشق و نیاز به وصال معشوق، عناصر اصلی شعر را تشکیل می‌دهد. در انتها، شاعر به عشق و وفاداری خود نسبت به معشوق تأکید می‌کند و از او می‌خواهد که بازگردد تا دوباره از محبتش بهره‌مند شود.
تعالی الله چه روی است آن به نزهت چون گلستانیدر او حُسن آن عمل کرده که در فردوس رضوانی
هوش مصنوعی: خداوند چه چهرهای دارد که بهشت مانند گلستانی است و در آن، زیباییهایی وجود دارد که به آنها عمل نیک و پسندیدهای انجام شده که در بهشت جاویدان رضایت برآورده است.
ترا رویی‌ست ای دلبر که چون تو در حدیث آییشکر در وی شود گویا چو بلبل در گلستانی
هوش مصنوعی: تو چهرهای داری که وقتی صحبت از تو میشود، مانند شکر در شیرینیاش واضح میشود، مثل بلبل که در باغ گل آواز میخواند.
چو قد و زلف تو دیدم کنون روی ترا گویمکه خورشید است بر سر وی و ماهی در شبستانی
هوش مصنوعی: وقتی قد و زلف تو را دیدم، حالا میخواهم بگویم که چهرهات همچون خورشید درخشان است و مانند ماهی در شب زیباست.
نهاده از ملاحت خوان و از بهر غذای جاندر او از پسته‌ای کرده پر از شکّر نمکدانی
هوش مصنوعی: به زیبایی میچسباند و برای تغذیه روح، در آن ظرفی از پسته با شکر و نمک را قرار داده است.
به جان بوسی خرم از تو که بهر زندگی دللب لعلت نهان کرده‌ست در هر بوسه‌ای جانی
هوش مصنوعی: به جانم بوسههای شیرینت را دوست دارم، زیرا برای زنده ماندن، دل من در هر بوسه‌ای، مانند لبی سرخ و زیبا، زندگی نهفته است.
رخ تو گوی حسن ای جان ببر از جملهٔ خوبانجهان میدان این کار است بهر چون تو سلطانی
هوش مصنوعی: چهرهٔ تو به زیبایی، ای جان، از تمام زیبایان عالم متمایز است. در اینجا، تنها تو را میتوان در مقام پادشاهی دانست.
چو رویت جلوهٔ خود کرد جان در تن به تنگ آمدچو گل بشکفت بر بلبل قفس شد همچو زندانی
هوش مصنوعی: وقتی چهرهات را به نمایش گذاشتی، جانم در بدن به تنگنا افتاد. همچون گلی که در کمال خود شکوفا میشود و بلبل در قفس، به حالتی شبیه به زندانی درآمد.
منم بیمار عشق و تو شفا اندر نفس داریبه من ده داروی وصلت که دیدم درد هجرانی
هوش مصنوعی: من عاشق هستم و تو درمانی در نفس خود داری. به من داروی وصالت را بده، زیرا درد جدایی را احساس کردهام.
ز تو گر شربتی نوشم به از (صد) جام یک جرعهور از تو خلعتی پوشم به از صد سر گریبانی
هوش مصنوعی: اگر یک جرعه از محبت تو بنوشم، این به مراتب بهتر از صد جام دیگر است و اگر بخشی از عطرت را بر تن کنم، این به اندازه بهتر از صد لباس قیمتی و زیباست.
اگر تیغ بلای خود کشی بر سیف فرغانینپیچد سر که می‌ارزد چنین عیدی به قربانی
هوش مصنوعی: اگر تیغ سرزنش و خطر به سر سلاح فرغانی نیفتد، آیا این عید و جشن به قربانی کردن ارزش دارد؟
پس از نقصان هجر تو کمال وصل دریابمکه کامل بعد از آن گردد که گیرد ماه نقصانی
هوش مصنوعی: پس از اینکه دوری تو تمام شود، به خوشی وصال تو میرسم؛ چرا که کمال و زیبایی پس از آن به وجود میآید که ماه، دوران نقصان را تجربه کند.
دلم در بند زلف توست و دانی حال چون باشدمسلمان را که در ماند به دست نامسلمانی
هوش مصنوعی: دل من به زلف تو بسته شده است و تو میدانی حال و روز مسلمان چگونه است وقتی که به دست کسی که مسلمان نیست در بند افتاده باشد.
غمت را در دل درویش همچون زر نگه دارمکه باشد مر توانگر را (دفینش کنج ویرانی)
هوش مصنوعی: من غم تو را در دل یک درویش مانند زر گرانبها نگه میدارم، چرا که این غم برای توانگر نیز ارزشمند است، حتی اگر در گوشهای از ویرانهها باشد.
رخ تو شاه ترکان است و خالت حاجب هندوبه دل بردن از آن حضرت خطت آورده فرمانی
هوش مصنوعی: چهرهات زیباتر از شاههای ترک است و ابروهایت مانند نگهبانان هندی، میخواهی با زیباییات دلها را به تسخیر درآوری و از آن مقام مجوزی گرفتهای.
گرم از در فراز آیی بیا ای جان که چون سعدی«برآنم گر تو بازآیی که در پایت کشم جانی»
هوش مصنوعی: اگر از در بالایی بیایی، ای جان، خوش آمدی. چون سعدی می‌گوید: اگر تو برگردی، من جانم را در یک قدمت فدای تو میکنم.
به تیغ از تو نگردد دور مسکین سیف فرغانیکه هرگز منع نتوان کرد بلبل را ز بستانی
هوش مصنوعی: در اینجا، گوینده به این موضوع اشاره دارد که تاثر و اندوه کسی که به آن زخم خورده، از بین نمیرود و نمیتوان بلبل را از بستان بازداشت. این نشاندهنده این است که احساسات و زیباییهای طبیعی را نمیتوان مهار کرد و همیشه در دسترس خواهند بود. در واقع، هر کسی که پروانهوار به عشق و زیبایی مینگرد، نمیتواند از آن دور شود یا عشق را از خود دور کند.