شمارهٔ ۷۲
هوش مصنوعی: این شعر به ستایش و تعظیم به یک پادشاه یا حاکم اشاره دارد و به بررسی ویژگی‌های یک حکومت خوب می‌پردازد. شاعر می‌گوید اگر حاکمی در دل مردم مهربانی و انصاف داشته باشد، مملکتش شبیه به بهشت خواهد بود. او بر این باور است که پادشاهی واقعی کسی است که به درد و رنج رعیت توجه کند و به عدالت عمل کند. همچنین، شاعر به گذر عمر و ارزش زمان تأکید می‌کند و به پادشاه توصیه می‌کند که از توجه به دنیا و مادیات پرهیز کند و به معنویات بپردازد. در نهایت، او به این نکته اشاره می‌کند که حکومتی که در آن عدالت و انصاف برقرار نباشد، دوام نخواهد داشت.
حبذا عرصهٔ ملکی که تویی سلطانشملک گردد چو بهشت ار تو شوی رضوانش
هوش مصنوعی: خوشا به حال سرزمین و کشوری که تو در آن پادشاهی کنی؛ آنجا بهشتی خواهد شد اگر تو رضایت و خوشنودی آن را داشته باشی.
در همه مملکت امروز سلیمانی نیستکآدمی را نبود دردسر از دیوانش
هوش مصنوعی: در تمام کشور امروز، سلیمانی وجود ندارد که کسی از مشکلات و دردسرهای دیوان او خلاص باشد.
ای که در مملکت قیصر و خاقان شاهیمی کن اندیشه که کو قیصر و کو خاقانش
هوش مصنوعی: ای کسی که در سرزمین پادشاهان و بزرگان، خود را صاحب سلطنت میدانی، به این فکر کن که حالا کجاست آن پادشاه و کجاست آن بزرگی که روزی سلطنتش بر آنجا حکمفرما بود؟
هر کرا دست تصرف ز تو باشد بر خلقاز وی انصاف طلب ور ندهد بستانش
هوش مصنوعی: هر کسی که قدرت و تسلطی بر دیگران دارد، باید از او انصاف و عدل درخواست کرد، و اگر او چنین خواستهای را نپذیرد، باید از او حق و حقایق را بستاند.
بینوایی که ورا بر جگر آبی نبودجهد کن گر ندهی تا نستانی نانش
هوش مصنوعی: بیپولی که از او هیچ آرامشی نیست، تلاش کن چون اگر کمک نکنید، از او چیزی نخواهید داشت.
مهر دنیای دنی در دل خود سخت مگیرکآزمودند بسی سست بود پیمانش
هوش مصنوعی: در دل خود به عشق و محبت دنیای پست و زودگذر وابسته نشو، چرا که بسیاری از افراد امتحان شدهاند و متوجه شدهاند که عهد و پیمانشان سست و ناپایدار است.
خانه یی را که ازو همچو تو رفتند بسیچند از بهر نشستن کنی آبادانش
هوش مصنوعی: خانهای که بسیاری از مشابههای تو از آن رفتهاند، چقدر باید برای ساختن و آباد کردن آن تلاش کرد.
ملک عقبی متعلق بکسی خواهد بودکه تعلق نکند هیچ بدنیا جانش
هوش مصنوعی: ملک و بهشت و نعمتهای آخرت برای کسی خواهد بود که به هیچ چیز دنیوی وابسته نباشد و دلش به دنیا نچسبد.
حاصل عمر تو وقتست، گرامی دارشمایهٔ کار تو عمرست، غنیمت دانش
هوش مصنوعی: زمانی که در دست داری، ارزشمند است و باید قدر آن را بدانید. آنچه برای فعالیتها و تلاشهایت به کار میگیری، عمر توست و باید از آن به بهترین شکل استفاده کنی. همچنین علم و دانش چیزی است که باید به عنوان یک نعمت مغتنم بشماری.
پادشاهی که باندوه رعیت شادستهمچو شادیست بقایی نبود چندانش
هوش مصنوعی: پادشاهی که از درد و ناراحتی مردمش خوشحال باشد، نمیتواند مدت زیادی بر سر قدرت بماند.
با همه حسن نظر کن که چه کوته عمرستگل که از گریهٔ ابرست لب خندانش
هوش مصنوعی: به همه زیباییها توجه کن، زیرا عمر گل که با باران میروید بسیار کوتاه است و لبخند آن نیز تحت تأثیر اشک ابرهاست.
حصن اقبال خود از همت درویشان سازچون تو در کشتی نوحی چه غم از طوفانش
هوش مصنوعی: برجستگی و موفقیت خود را از تلاش و اراده درویشان به دست آور، زیرا همانطور که تو در کشتی نوح سوار هستی، نگران طوفان و مشکلات نباش.
آسمان بار شود پشت زمین را چون کوهگر حمایت نکند همت درویشانش
هوش مصنوعی: اگر آسمان بر زمین باران نبارد و زمین را مانند کوهی حمایت نکند، تلاش و همت افراد نیازمند به هیچ نتیجهای نخواهد رسید.
نقد شعری که عیارش نه چنین است، بدانکه زراندود تکلف بود آن، مستانش
هوش مصنوعی: شعری که از نظر کیفیت در سطحی پایینتر از این باشد، بدان که فقط یک نوع تظاهر و ظاهرسازی است و به هیچ وجه ارزش واقعی ندارد.
سیف فرغانی از بهر تو همچون سعدی« مشک دارد نتواند که کند پنهانش »
هوش مصنوعی: سیف فرغانی به عشق تو مانند سعدی می‌گوید که بوی خوش مشک را نمیتوان پنهان کرد.