شمارهٔ ۱۳۰
هوش مصنوعی: این شعر به وضعیت نابسامان یک کشور و ناامیدی و بی‌ثباتی سیاسی آن اشاره دارد. شاعر از "صبا" می‌خواهد که پیام او را به شاه برساند و او را از بحران‌ها و نابرابری‌های اجتماعی آگاه کند. وضعیت در کشور به‌گونه‌ای است که دلسوزی و پشتیبانی از مردم رنج‌دیده لازم است. شاعر از ظلم و فساد حاکمان انتقاد می‌کند و به مشکلات کشور مانند فقر و بی‌احترامی به ارزش‌های انسانی اشاره می‌کند. او به شاه می‌گوید که اگر به فکر اصلاح و بازسازی کشور و مردمش نباشد، همه چیز به نابودی خواهد رفت و لازم است که به وضعیت ناگوار توجه کند و به‌عنوان یک پادشاه شایسته، به مردم رحم کند. در نهایت، شاعر نگاهی امیدبخش از یک آینده بهتر را خواستار می‌شود و به اهمیت رهبری درست و کارآمد تأکید می‌کند.
ای صبا با دمِ من کن نفسی همراهیبه سوی شاه بر از من سخنی گر خواهی
هوش مصنوعی: ای نسیم، با نفس من همنوا شو و مرا به سوی شاه ببر. اگر خواستی، از من سخنی بگو.
قدوه و عمدهٔ شاهان جهان غازان رااز پریشانیِ این ملک بده آگاهی
هوش مصنوعی: ای چشم و چراغ پادشاهان دنیا، غازان! حال این سرزمین را از بلای بینظمی و آشفتگی به تو بشناسانم.
گو در این مصر که فرعون در او صد بیش استنان عزیز است که شد یوسف گندم چاهی
هوش مصنوعی: در این سرزمین که فرعون در آن قدرت زیادی دارد، نان ارزشمند است چون یوسف در چاه به خاطر گندم در دسترس قرار گرفت.
گو بدان ای به وجود تو گرفته زینتکرسی مملکت و مسند شاهنشاهی
هوش مصنوعی: ای کسی که وجود تو زینت بخش تخت و مسند پادشاهی است، بدان که...
شیر چون گربه در این ملک کند موش شکاربهر نان گربه کند نزد سگان روباهی
هوش مصنوعی: شیر در این سرزمین مانند گربهای عمل می‌کند که موش را برای خوراک شکار می‌کند، و به خاطر غذا تا نزد سگان میرود و خود را در معرض خطر قرار میدهد.
سرورانی که به هر گُرسَنه نان می‌دادنداستخوان‌جوی شده همچو سگ درگاهی
هوش مصنوعی: حاکمان و اربابانی که همیشه به نیازمندان کمک میکردند، حالا به شدت دچار مشکلات و نیاز شدهاند و مانند سگی ولگرد در حال جستوجو برای غذا هستند.
امن ازین خاک چنان رفته که گر یابد بازخوفِ آن ست که از آب بترسد ماهی
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که چیزی به قدری عمیق و جدی است که حتی اگر برگردد، همچنان از آن ترس و نگرانی خواهد داشت. به عبارتی، حتی با وجود بازگشت به شرایط قبلی، عواطف و احساسات از آن تجربه تلخ همچنان وجود دارد و ممکن است برخورد با آن احساسات، همانند ماهی که از آب میترسد، دشوار باشد.
فتنه از هر طرفی پیش نهد پای درازگر بگیرد پس ازین دست ستم کوتاهی
هوش مصنوعی: فتنه و مشکلات از هر سو ممکن است بر سر راه انسان قرار بگیرد، اما اگر در برابر آنها هوشیار باشیم و از ستم و ناامیدی دوری کنیم، میتوانیم از این چالشها عبور کنیم و نهتنها به مقصد برسیم بلکه بر دیگران نیز تسلط یابیم.
خانه‌ها لانهٔ روباه شد از ویرانیشهرها خانهٔ شطرنج {شد} از بی‌شاهی
هوش مصنوعی: ویرانی شهرها باعث شده که خانه‌ها به لانههای روباه تبدیل شوند و در فقدان پادشاهی، خانههای شطرنج نیز دچار بینظمی و اختلال شدهاند.
حاکمان در دم از او قُبجُر و تَمغا خواهندعنکبوت ار بنهد گارگهِ جولاهی
هوش مصنوعی: حاکمان در لحظهها از او نشانهای و علامتی میخواهند، همانطور که اگر عنکبوت بخواهد، میتواند در دنیای خود و جایی که زندگی می‌کند، شبکهای را بسازد.
خرمن سوخته شد ملک و بر ایشان به جُویاسب شطرنج کجا غم خورد از بی‌کاهی
هوش مصنوعی: خرمن و محصول سوخته و نابود شد، حالا دیگر چه سودی دارد که بر روی تخته شطرنج مثل یک اسب حرکات بیفایدهای انجام دهیم؟ غم و اندوه بر سر از دست دادن آنچه حاصل شده، دیگر به کجا میرسد؟
ترکمان خسری هر نفس از هر طرفیبر ولایت بزند چون اجل ناگاهی
هوش مصنوعی: ترکمنان با هر نفس و از هر سمت به ولایت حمله میکنند، گویی که مرگ ناگهانی در انتظار است.
نیست در روم از اسلام به جز نام و شده استقطب دین مضطرب و رکن شریعت واهی
هوش مصنوعی: در روم تنها چیزی که از اسلام باقی مانده، فقط نام آن است و دین به شدت در حال سردرگمی و بی‌ثباتی است. اصول شریعت نیز دیگر از پایههای اصلی و معتبر برخوردار نیستند.
بیم آن است که ابدال، خضر را گویندگر سوی روم روی مردن خود می‌خواهی
هوش مصنوعی: نگرانی این است که عوضها به خضر بگویند اگر به سوی روم میروی، به خاطر مرگ خودت می‌خواهی برگردی.
مملکت جمله پر از منکر و معروفی نهکه به خیر امر کند یا بُوَد از شر ناهی
هوش مصنوعی: کشور پر است از کارهای ناشایست و نیکو، اما کسی نیست که مردم را به خوبیها دعوت کند یا از بدیها بازدارد.
خلق بیم است که چون ذرّه پراگنده شوندگر به ایشان نرسد سایهٔ ظل‌اللهی
هوش مصنوعی: مردم در ترس و نگرانی هستند که اگر به آنها سایه و حمایت خدا نرسد، همچون ذراتی پراکنده خواهند شد.
گر نیایی برود این رمقی نیز که هستور بیایی کندت بخت و ظفر همراهی
هوش مصنوعی: اگر نیایی، این انرژی و قدرتی که دارم نیز از بین خواهد رفت و اگر بیایی، بخت و شانس به کمکم خواهد آمد.
آفتابا به شرف‌خانهٔ خویش آی و بپاشنور بر خلق کز استاره نیاید ماهی
هوش مصنوعی: ای خورشید، به منزلت بیا و نور خود را بر مردم بپاش، زیرا از ستاره نخواهد آمد که نوری چون ماه داشته باشد.
بعد فضل احدی مانع و دافع نبُوَداینچنین داهیه را غیر تو شاهی داهی
هوش مصنوعی: بعد از فضل بیکران تو، هیچ چیزی نمیتواند مانع و دافع باشد. هیچ کس جز تو قادر به مقابله با این بلای بزرگ نیست.