غزل شمارهٔ ۱۵
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به مشکلات و دردهای عاطفی خود اشاره می‌کند. او از ناامیدی و مصائب ناشی از عشق سخن می‌گوید و بیان می‌کند که اگر مردان در امتحان عشق موفق نمی‌شدند، او نمی‌داند چه بر سر بار سنگین عشقش می‌آمد. او خود را در موقعیتی می‌بیند که تلاش می‌کند دل کسی را که نامهربان است، نرم کند، ولی نمی‌تواند. شاعر همچنین به خیالات و آرزوهایش اشاره می‌کند که در جستجوی عشق و محبت گم شده است و نمی‌تواند آستان محبوبش را بیابد. او از ناتوانی در بیان دردهای خود و ترس از قضاوت دیگران نیز سخن می‌گوید. در نهایت، شاعر به شعرش هویتی می‌بخشد و از دل تنگی و زخم‌های عاطفی‌اش می‌نویسد، در حالی که منتظر توجه و محبت جهان است.
اگر مردان نمی بردند امتحانش رانمی دانم که بر می‌داشت این بار گرانش را
هوش مصنوعی: اگر مردان واقعی وجود نداشتند که او را مورد آزمایش قرار دهند، نمیدانم او چگونه میتوانست این بار سنگین و دشوار را تحمل کند.
من بی‌چاره چون بوسم رکاب شه‌سواری راکه نگرفته‌ست دست هیچ سلطانی عنانش را
هوش مصنوعی: من در نهایت ناچاری، چون پای خود را بر رکاب سوارکاری بگذارم که هیچ فرمانروایی هنوز کنترلش را در دست نگرفته است.
فلک کار مرا افکند با نامهربان ماهیکه نتوان مهربان کردن دل نامهربانش را
هوش مصنوعی: سرنوشت من را به دست کسی انداخت که مانند ماهی بیرحم است و نمیتوان دل سردش را به محبت و دوستی گرما بخشید.
مرا پیوسته در خون می‌کشد پیوسته ابروییکه نتواند کشیدن هیچ بازویی کمانش را
هوش مصنوعی: چشمان زیبا و افسونگر کسی همواره قلب مرا در عذاب میاندازد، همانطور که کمان بینوا، ناتوان از کشیدن تیرهایش، نمی‌تواند به هدف برسد.
کسی از درد پنهان آشکارا می‌کشد ما راکه نتوان آشکارا ساختن راز نهانش را
هوش مصنوعی: کسی به خاطر درد پنهانی که دارد، به وضوح ما را رنج میدهد، در حالی که نمیتوانیم به راحتی راز نهانی او را روشن کنیم.
مگو در کوی او شب تا سحر بهر چه می‌گردیکه دل گم کرده ام آنجا و می‌جویم نشانش را
هوش مصنوعی: در کوی او تا صبح، بیدلیل نگردان که من دل خود را گم کردهام و در جستجوی نشانهای از آن هستم.
هنوزم چشم امید است بر درگاه او امابه هر چشمی نمی‌بخشند خاکِ آستانش را
هوش مصنوعی: هنوز هم به او امید دارم و به درگاهش نگاه میکنم، اما همه نمیتوانند حتی خاک آستانش را مورد لطف قرار دهند.
چو ممکن نیست بوسیدن دهان یار نوشین لبلبی را بوسه باید زد که می‌بوسد دهانش را
هوش مصنوعی: اگر بوسیدن دهان یار که لبهای شیرینی دارد ممکن نیست، پس باید لب دیگری را ببوسیم که بوسهی آن به دهان او نزدیکتر است.
چو نتوان در بر جانان میان بندگی بستنکسی را بنده باید شد که می‌بندد میانش را
هوش مصنوعی: اگر نمیتوانی در عشق محبوب خود به بندگی ادامه دهی، باید پذیرفته باشی که کسی که تو را در این مسیر به بندگی میکشاند، خود از شرافت و لیاقت برخوردار است.
گر آن ساقی که من دیدم بدیدی خضر فرخ پیبه یک پیمانه دادی نقد عمر جاودانش را
هوش مصنوعی: اگر آن ساقی خوشچهره را که من دیدهام تو هم میدیدی، مانند خضر، با یک پیمانه به او داده میشد که عمر جاودانی را به دست آورد.
چنان از دست بیدادش دل تنگم به حرف آمدکه ترسم بشنود سلطان عادل داستانش را
هوش مصنوعی: به شدت از ظلم و ستم او ناراحتم و به حدی تحت تأثیر قرار گرفتهام که میخواهم دربارهاش صحبت کنم، اما از این میترسم که مبادا پادشاه عادل داستان مرا بشنود.
خدیو دادگستر ناصرالدین شاه دین پرورکه حق بر دست او داده‌ست مفتاح جهانش را
هوش مصنوعی: حاکم دادگستر، ناصرالدین شاه، که به دین اهمیت میدهد و خداوند قدرت و حق را به او سپرده است و کلید جهان را در دست او قرار داده است.
چو برخیزند شاهان جوان‌بخت از پی نازشجهان پیر گیرد دامن بخت جوانش را
هوش مصنوعی: وقتی شاهان خوششانس و جوان بلند شوند و به دنبال لذت و زیبایی بروند، دنیا نیز به آنها روی خوش نشان میدهد و شانس جوانی را به دامن میگیرد.
فروغی چون به دل پنهان کنم زخم محبت رامگر مردم نمی‌بینند چشم خون‌فشانش را
هوش مصنوعی: وقتی که زخم محبت را در دل خود پنهان میکنم، شاید دیگران نتوانند چشمان پر از اشکم را ببینند.