غزل شمارهٔ ۳۹
هوش مصنوعی: این شعر درباره آشنایی و فاصله میان عشق و اشتیاق است. شاعر از یک بیگانه صحبت می‌کند که به خاطر آشنایی‌هایش، دلش از حسرت پر شده است. او به عواطف خود اشاره می‌کند و می‌گوید که جدایی از محبوب و زاهد طبیعی است و این عشق و دیوانگی با هم در تضادند. شاعر آرزو می‌کند شمعی (محبوب) به خانه‌اش بیاید تا به گرمی و عشق خانه را روشن کند. او به اندوه‌هایی اشاره می‌کند که از دلش بیرون می‌آیند و همچنین به ارزش عشق و زیبایی‌های آن. در نهایت، شاعر به رابطه خاصی که میان چشمان محبوب و دل عاشق وجود دارد، تأکید می‌کند.
آشنا خواهی گر ای دل با خود آن بیگانه رااول از بیگانه باید کرد خالی خانه را
هوش مصنوعی: اگر میخواهی با خودت آشنا شوی، باید ابتدا منزلت را از بیگانگان خالی کنی.
آشنایی‌های آن بیگانه پرور بین، که منمی‌خورم در آشنایی حسرت بیگانه را
هوش مصنوعی: در میان آشناییهایی که آن بیگانهها به وجود آوردهاند، من در حسرت بیگانهای که در دوستیهایم وجود دارد، به تماشا نشستهام.
چشم از آن چشم فسونگر بستن از نامردمیستواعظ کوته نظر کوته کن این افسانه را
هوش مصنوعی: بستن چشم از زیبایی آن چشم فریبنده، نشانهای از بیجوانمردی است. واعظی که بینش کوتاهی دارد، این داستان را به انجام برساند.
گر گریزد عاشق از زاهد عجب نبود، که نیستالفتی با یکدگر دیوانه و فرزانه را
هوش مصنوعی: اگر عاشق از زاهد، دوری کند، چه تعجبی دارد؟ زیرا رابطهای میان دیوانه و فرزانه وجود ندارد.
کاش می‌آمد شبی آن شمع در کاشانه‌امتا بسوزانم ز غیرت شمع هر کاشانه را
هوش مصنوعی: ای کاش شبی آن شمع به خانهام می‌آمد تا از غیرت و حسادت شمع، هر خانهای را بسوزانم.
نیم جو شادی در آب و دانهٔ صیاد نیستشادمان مرغی که گوید ترک آب و دانه را
هوش مصنوعی: شادی واقعی در گندم و آب نیست، بلکه در دل مرغی است که از ترک کردن آنها خوشحال است.
تا درون آمد غمش، از سینه بیرون شد نفسنازم این مهمان که بیرون کرد صاحبخانه را
هوش مصنوعی: زمانی که غم در درونم راه پیدا کرد، نفس نازم از سینهام خارج شد. این مهمان غم، صاحبخانه را از خانه بیرون کرد.
در اشکم را عجب نبود اگر لعلش خریدجوهری داند بهای گوهر یکدانه را
هوش مصنوعی: اگر اشک من عجیبی نداشته باشد، چون کسی که لعل (دلار) را میخرد، میداند که ارزش یک جواهر نادر چیست.
بس که دارد نسبتی با گردش چشمان دوستزان فروغی دوست دارد گردش پیمانه را
هوش مصنوعی: چشمهای محبوب چنان درخششی دارند که باعث میشود محبوب به زیبایی و نازکی پیمانه شراب بپردازد.