غزل شمارهٔ ۱۶۱
هوش مصنوعی: این شعر درباره عشق و زیبایی است که به طور خاص به چهره محبوب اشاره دارد. شاعر می‌گوید که هیچ کس نمی‌تواند به اندازه چهره محبوبش، زیبایی را توصیف کند و او با دلش به عمق معنی زیبایی پی برده است. همچنین، اشاره می‌کند که زمان و مکان نمی‌توانند به زیبایی او افزوده کنند و عشق او چنان عمیق است که حتی در روز قیامت نیز تاثیرش پابرجا خواهد بود.
شاعر همچنین به سایر عواطف انسانی چون وفا و خیانت می‌پردازد و می‌گوید که وفا کرده اما پاداشش جفا بوده است. در نهایت، از قدرت و محبت خود نسبت به محبوبش می‌گوید که حتی اگر بارها آسیب ببیند، هرگز از او جدا نمی‌شود. این شعر به طور کلی بیانگر حس عمیق عشق و وفاداری است.
نظر ز روی تو صاحب نظر نمی‌بنددکه هیچ کس به چنین روی در نمی‌بندد
هوش مصنوعی: هیچ کس نمی‌تواند بر زیبایی و جذابیت چهره تو چشم ببندد و از آن غافل باشد، چرا که چهرهای چون چهره تو را هیچ کس نمی‌تواند نادیده بگیرد.
دلم ز صورت خوب تو پی به معنی بردکه چرخ نقشی ازین خوب تر نمی‌بندد
هوش مصنوعی: دل من با دیدن زیبایی تو متوجه شد که هیچ دورانی نمی‌تواند نقش و تصویری به زیبایی چهرهات بسازد.
زمانه زان لب شیرین اگر خبر گرددبه راستی کمر نیشکر نمی‌بندد
هوش مصنوعی: اگر دنیا از آن لب شیرین حرفی بشنود، واقعاً کمر نیشکر را نمی‌بندد.
به خاک کوی تو شب نیست کاب دیدهٔ منره گذرگه باد سحر نمی‌بندد
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به زیبایی و روشنی کوی محبوب خود اشاره می‌کند و می‌گوید که شب در آنجا وجود ندارد و چشمهای او همیشه بیدار و جستجوگر است. او بیان می‌کند که هیچ چیز نمی‌تواند لحظهای از حضور محبوبش را از او بگیرد و حتی باد سحرگاهی هم نمی‌تواند این احساس را متوقف کند. در واقع، عشق و زیبایی در این مکان همیشه روشن و پایدار است.
ز قامت تو چنان پایمال شد طوبیکه تا به روز قیامت کمر نمی‌بندد
هوش مصنوعی: از زیبایی و جاذبهی قامت تو آنقدر غرق شدم که حتی تا روز قیامت هم نمیتوانم از آن دل بکنم.
کبوتران حرم را به جز تو کافرکیشپس از هلاک کسی بال و پر نمی‌بندد
هوش مصنوعی: کبوتران حرم فقط به خاطر تو پرواز میکنند و بعد از نابودی کسی دیگر این کار را نمیکنند.
جز آن پسر که منش دوست چون پدر دارمکسی میان پی قتل پدر نمی‌بندد
هوش مصنوعی: تنها پسری که من او را مانند پدر دوست میدارم، حاضر نمی‌شود به خاطر انتقام پدرم، با کسی ارتباط برقرار کند.
وفا نمودم و پاداش آن جفا دیدمکه گفت نخل محبت ثمر نمی‌بندد
هوش مصنوعی: من به عشق و وفای خود ادامه دادم، اما در عوض تنها بیوفایی و بیمهری دیدم. چون گفتهاند که درخت عشق هرگز میوه نمیدهد.
هزار بار به خون گر کشی فروغی راز آستان تو بار سفر نمی‌بندد
هوش مصنوعی: اگرچه بارها او را با خون هم سرد به زمین بیاندازید، اما او هرگز از درگاه شما به سفر نخواهد رفت.