غزل شمارهٔ ۲۳۶
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به ستایش و توصیف صفات نیکو و بخشش‌های یک فرد بزرگ و نیک‌خواه می‌پردازد. او بر این باور است که خداوند با آفرینش چنین فردی، فرصتی برای نیکی و خدمت به دیگران فراهم کرده است. شاعر به ویژگی‌های این فرد نظیر محبت، بخشندگی و جوانمردی اشاره می‌کند و او را به عنوان الگویی برای سایرین معرفی می‌کند. ابراز ارادت و دعا برای تداوم خوبی‌های او و همچنین تحسین ویژگی‌های اخلاقی و انسانی‌اش، از مضامین اصلی این شعر است. در انتها، شاعر از خدا می‌خواهد که این فرد را در تمامی کارهایش موفق و پایدار بدارد.
زان سبب جان آفرینش جان روشن لطف کردتا همایون سایه‌اش را بندگی از جان کند
هوش مصنوعی: به همین خاطر، خالق زندگی با رحمت خود، جان روشن را آفرید تا سایه پر برکتش را بندگی از دل به عهده بگیرد.
چون وجودش نیک خواه شاه جم جاه است بسفرصتش بادا که نیکیهای بی پایان کند
هوش مصنوعی: وجود او برای شاه جم (نماد سلطنت و قدرت) بسیار ارزشمند است؛ بنابراین او باید از این فرصت استفاده کند و کارهای خوب و نیکوی بیپایانی انجام دهد.
نیک حال و نیک فال و نیک خوی و نیک خواهنیک بخت آن کس که با وی جنبش جولان کند
هوش مصنوعی: آدمی که در شرایط خوب و خوشی به سر میبرد و دارای ویژگی‌های مثبتی است، در کنار او بودن و ارتباط داشتن میتواند موجب خوشبختی و خوشحالی باشد.
پاک یزدان فطرت پاکش ز پاکی آفریدتا تمام عمر میل صحبت پاکان کند
هوش مصنوعی: خالق بینظیر، فطرتی پاک و خالص به انسان بخشید تا او در تمام طول زندگیاش تمایل به همراهی با افراد پاک داشته باشد.
شب در ایوانی که از جاهش حکایت کرده‌اندصبح کیوان فلک تعظیم آن ایوان کند
هوش مصنوعی: در شب، در ایوانی که داستانش نقل شده، صبح زود ستاره کیوان به خاطر آن ایوان سر تعظیم فرود میآورد.
سخت پیمان‌تر ندید از وی جهان سست عهدمرد می‌باید که با مردی چنین پیمان کند
هوش مصنوعی: در دنیا، کسی را ندیدم که به اندازه او در نگه داشتن پیمان سست باشد. مردی باید با چنین فردی، که به آسانی پیمان شکنی می‌کند، به اصطلاح مردانه برخورد کند.
گر ز معماری ندارد اطلاعی پس، چرافکر آبادی برای هر دل ویران کند
هوش مصنوعی: اگر کسی از هنر معماری چیزی نداشته باشد، چرا در فکر ساختن و آبادانی برای دلهای ویران باشد؟
هر لئیمی را که بر خلق خوش او راه نیستکی مشام خلق را مشکین و مشک افشان کند
هوش مصنوعی: هر فرد پست و رذلی که بر خلق و خوی خوب دیگران راه ندارد، چگونه میتواند معطر و خوشبو باشد و بوی خوب را به دیگران منتقل کند؟
هر کسی بر خوان هستی خورده نانش را بسیخود چنین کس را خدا البته صاحب نان کند
هوش مصنوعی: هر فردی که از سفره وجود و زندگی بهرهمند شده، باید قدردان نعمتهایی باشد که دریافت کرده است. بدون شک، کسی که این ارزشها را درک کند و شکرگزار باشد، به لطف خداوند به طور حتم از برکتهای بیشتری بهرهمند خواهد شد.
هر دلی کز نعمت الوان او آسوده نیستعنقریب از آتش جوعش قضا بریان کند
هوش مصنوعی: هر دلی که از نعمتهای مختلف خدا آرامش ندارد، به زودی از شدت گرسنگی به هلاکت خواهد رسید.
هر ز پا افتاده پیری را گرفت از لطف دستمن جوان مردی ندیدم کاین همه احسان کند
هوش مصنوعی: هر پیر و ناتوانی که به کمک و لطف من نیاز داشت، دستش را گرفتم. اما هرگز جوانمردی ندیدم که اینقدر به دیگران خوبی کند و احسان کند.
کو جوادی همچو او کاندر حق بیچارگانهر چه مقدورش بود در عالم امکان کند
هوش مصنوعی: شخصی مانند او را در نظر بگیر که برای یاری بیچارگان تا حد ممکن تلاش می‌کند و هر کاری که از دستش برآید در این دنیا انجام میدهد.
داغ دلها را به دست مرحمت مرهم نهددرد جانها را ز فرط مکرمت درمان کند
هوش مصنوعی: دل های پریشان را با مهربانی خود تسکین میدهی و دردهای جانکاه را با لطف و محبتت درمان میکنی.
یارب از خم‌خانه‌ات پیمانه‌اش در دور بادتا فلک ساقی صفت گردد زمین دوران کند
هوش مصنوعی: خداوندا، ای کاش که جام می از خم‌خانه‌ات در دستان ما باشد تا به این وسیله زمین بتواند همچون آسمان به ما نوشیدنی بدهد و به ما صفای روح بخشد.
خضرسان از چشمهٔ احسان هستی بخش نوشجرعهٔ باقی بنوشد عمر جاویدان کند
هوش مصنوعی: خضرسان از چشمهٔ احسان و زندگیبخش، جرعهای از نوش باقی را مینوشند و عمر جاویدان به دست میآورند.
بر فروغی لازم است اوصاف این بخشنده رازیور دفتر نماید زینت دیوان کند
هوش مصنوعی: برای درخشیدن و زیبایی دفتر زندگی، لازم است که ویژگی‌های این بخشنده را به آن بیفزاییم و این اوصاف، زینتبخش دیوان ما شوند.