غزل شمارهٔ ۳۳۱
هوش مصنوعی: این شعر نمایانگر آرزوها و احساسات عمیق شاعر است. او به یاد دوران گذشته و تصوراتش از عشق و زیبایی می‌اندیشد. شاعر با تصورات خود از محبوب و زیبایی‌های زندگی، به موانع و دشواری‌هایی که در زندگی‌اش وجود دارد، اشاره می‌کند. او حسرت می‌خورد که چگونه عشق و خوشی‌ها از او دور شده و در حسرت وصال معشوق می‌سوزد. شاعر همچنین به زیبایی و شکوه عشق اشاره می‌کند و از درد و رنجی که erleben کرده، سخن می‌گوید. او در نهایت، به آرزوها و دعاهایش برای دیگران و همچنین برای حفظ ارزش‌های انسانی و محبت نسبت به پادشاه اشاره می‌کند.
اگر گاهی بدان مه پاره یک نظاره می‌کردمگریبان فلک را تا به دامان پاره می‌کردم
هوش مصنوعی: اگر گاهی به آن ماه زیبا نگاه می‌کردم، میخواستم آسمان را چنان بگیرم که به زمین بیفکنم.
گر آن خورشید خرگاهی ندیم بزم من می‌شدبزرگی زین شرف بر ثابت و سیاره می‌کردم
هوش مصنوعی: اگر آن خورشید که بر بزم من میدرخشد، مهمان شود، من به خاطر این عظمت، منزلتی بر افلاک و سیارات مییافتم.
ندانستم که دور چرخش از من دور می‌سازدو گر نه چارهٔ چشم بد استاره می‌کردم
هوش مصنوعی: من نمیدانستم که گردش زمان باعث فاصله گرفتن از من میشود و اگر میدانستم، حتماً تدبیری برای جلوگیری از چشمزخم میاندیشیدم.
اگر کس می‌شنید از من فسون و مکر گردون رابسی افسانه زین افسونگر مکاره می‌کردم
هوش مصنوعی: اگر کسی از من داستان و فریب دنیا را می‌شنید، به راحتی میتوانستم داستانهای زیادی از این فریبکار ماهر بسازم.
اگر می‌شد نصیب من سر کوی حبیب منبه صد خواری رقیب سفله را آواره می‌کردم
هوش مصنوعی: اگر میتوانستم به حبیبم نزدیک شوم، حتی با وجود سختیها و حقارتها، به خاطر سعادت خودم رقیبی ناتوان را آواره و بیقرار می‌کردم.
نمی‌دیدم طبیبی غیر آن عیسی نفس، ورنهعلاج درد بی درمان خود صد باره، می‌کردم
هوش مصنوعی: من هیچ طبیبی جز عیسی نفس نمی‌دیدم. اگر غیر از او را میشناختم، هزار بار برای درمان درد بیپایان خودم اقدام می‌کردم.
شبی بر گردن او مار غیرت حلقه‌ها می‌زدکه زلفش را شبیه عقرب جراره می‌کردم
هوش مصنوعی: روزی بر گردن او حس حسادت و غیرت حلقه میزد، چون من موهایش را به شکل عقرب بزرگ در میآوردم.
فرو می‌ریخت خون دیده بر رخسار من وقتیکه در خاطر خیال آن پری رخساره می‌کردم
هوش مصنوعی: وقتی به یاد آن دختر با چهره زیبا میافتادم، چشمانم پر از اشک می‌شد و اشکها بر روی صورتم میریختند.
کنار مزرع سبز فلک یکباره تر می‌شداگر در گریه شب ها دیده را فواره می‌کردم
هوش مصنوعی: اگر در شبها اشک میریختم و مانند چشمهای جاری میشدم، آسمان به یکباره زیباتر و سرسبزتر میگشت.
اسیر کودکی کردند چون من پهلوانی راکه رستم را گمانِ کودکِ گهواره می‌کردم
هوش مصنوعی: کسی که به مانند من یک قهرمان بزرگ است، به سرنوشت اسارت در کودکی دچار شده است، و من تصور می‌کردم که رستم نیز مانند یک کودک در گهواره است.
کنون در کار خود بی چاره گردیدم، خوشا روزیکه من هم درد هر بیچاره‌ای را چاره می‌کردم
هوش مصنوعی: حالا در دردسر کار خود به بنبست رسیدهام، چه روزهای خوبی که من هم توانستم مشکل هر کسی را حل کنم.
بپرس از من کرامت های پیر می‌پرستان راکه در میخانه عمری کار هر میخواره می‌کردم
هوش مصنوعی: از من بپرس درباره بزرگی و سجایای کسانی که به پیر میپرستی میپردازند، چون من در میخانه سالها کار و تلاش هر میخواره را انجام دادهام.
فروغی من ثنای شاه را تنها نمی‌گفتمدعا هم بر دوام دولتش همواره می‌کردم
هوش مصنوعی: من تنها به ستایش شاه نمیپرداختم، بلکه همیشه برای پایداری حکومت او دعا می‌کردم.
خدیو معدلت‌جو ناصرالدین شاه خوش طینتکه تقسیم سر خصمش به سنگ خاره می‌کردم
هوش مصنوعی: داشتههایی که به دنبال عدالت و انصاف هستند، مانند ناصرالدین شاه با روحیه خوب و شریف، اگر بر مشکلات و خصومتها فائق آید، میتوانند آنها را به راحتی حل و فصل کنند، حتی در صورت سختیها و چالشها.