غزل شمارهٔ ۴۰۱
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از عشق و زیبایی معشوق خود سخن می‌گوید و بیان می‌کند که نمی‌تواند از جمال و خیال او فاصله بگیرد. غم و اندوه او برایش طاقت‌فرساست و حتی فکر نمی‌کند که ممکن است به راحتی آن را فراموش کند. او به امید آمدن معشوق بر بالینش، در انتظار باقی مانده است و از زیبایی‌های معشوقش به ویژه خط سبز او، الهام می‌گیرد. شاعر در ابیات بعدی به تأثیر عشق بر دل و جان خود اشاره کرده و بیان می‌کند که حاضر است جانش را فدای بوسه یا محبت معشوق کند. او از عشق به عنوان چالشی شیرین یاد می‌کند و در نهایت به عمق احساسات و غم‌های ناشی از دوری از معشوق می‌پردازد. شاعر همچنان ابراز امیدواری می‌کند که دوستی و عشق مانع دیدن روی معشوق نشود.
نه از جمال تو قطع نظر توان کردننه جز خیال تو فکر دگر توان کردن
هوش مصنوعی: نمیتوان از زیبایی تو چشم پوشید و به هیچ فکر دیگری جز اندیشه تو مشغول شد.
غمت هلاک مرا مصلحت نمی‌داندو گر نه مسأله را مختصر توان کردن
هوش مصنوعی: غم تو باعث هلاکت من است، اما مصلحت نمیداند که بگوید چه زمانی باید از آن آزاد شوم. اگر نه، میتوانستم این مشکل را به سادگی حل کنم.
کنون که بر سر بالین نیامدی ما رابه خاک ما ز ترحّم گذر توان کردن
هوش مصنوعی: حال که به دیدن ما نیامدی، نمیتوانی به خاطر رحمتت، ما را در خاکمان رها کنی.
ز خط سبز تو ای نوبهار گلشن حسنکنار سبزه پر از مشک تر توان کردن
هوش مصنوعی: از زیبایی‌های تو در بهار، باغ گل و گلستان پر از عطر خوش، میتوان بهره برد و لذت برد.
خوش است نالهٔ شب گیر خاصه در غم عشقو گر نه در دل خارا اثر توان کردن
هوش مصنوعی: صدای دلنشین ناله در شب بر دل عشق بسیار لذتبخش است و حتی اگر دل سنگی هم باشد، میتوان آن را تحت تأثیر قرار داد.
به فر طلعت ساقی و خط دل کش جامعلاج فتنهٔ دور قمر توان کردن
هوش مصنوعی: با زیبایی چهرهٔ ساقی و خط دلنشین او، میتوان به راحتی مشکلات و تندبادهای زندگی را کنار زد و به آرامش رسید.
میان بحر به یاد گهر توان رفتنهوای زهر به شوق شکر توان کردن
هوش مصنوعی: میتوان در دل دریا به یاد جواهر سفر کرد و با آرزوی شیرینی، از تلخیها عبور کرد.
بهای بوسهٔ او نقد جان توان دادنهزار نفع پی این ضرر توان کردن
هوش مصنوعی: بوسهٔ او ارزشی برابر جان دارد و میتوان برای به دست آوردن هزار سود، این خطر را پذیرفت.
کمان کشیده ز ابرو به روی من صنمیکه سینه را بر تیرش سپر توان کردن
هوش مصنوعی: صورت زیبای معشوق، همچون کمانی است که با ابروهایش به من اشاره می‌کند. او چنان جذاب و دلربا است که قلبم را در برابر تیر محبتش سپر نمی‌کند و نمیتوانم در برابر این عشق مقاومت کنم.
نشان کعبه نجستم وگرنه ممکن نیستکه طی بادیه زین بیشتر توان کردن
هوش مصنوعی: اگر نشان کعبه را پیدا میکردم، دیگر سفر در بیابان برایم دشوار نبود و میتوانستم به راحتی ادامه دهم.
هنوز در غم جانان نداده‌ام جان راگمان نبود که صبر این قدر توان کردن
هوش مصنوعی: هنوز در عشق معشوقم جان را فدای او نکردهام، نمیدانستم که توانایی صبر کردن اینقدر زیاد است.
فروغی ار نشود شرم دوستی مانعنظاره رخ فرخ سیر توان کردن
هوش مصنوعی: اگر عشق و دوستی باعث شرم من نشود، میتوانم به راحتی به چهره زیبا و زندهدل تو نگاه کنم.