غزل شمارهٔ ۴۰۵
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیبایی‌های طبیعی و لذت‌های زندگی می‌پردازد. شاعر از دوست خود می‌خواهد که زیر سایه یک درخت زیبا بنشیند و از زیبایی‌ها لذت ببرد. بهار و شادی در فضا حس می‌شود و شاعر از محبوبش می‌خواهد که به خوشی‌های زندگی بپردازد و از لحظه‌ها استفاده کند. او به زیبایی ظاهری و معنوی اشاره کرده و تأکید می‌کند که باید هر دو جنبه را در نظر گرفت. در نهایت، شاعر به عشق و دوستی اشاره می‌کند و از معشوقه‌اش می‌خواهد که همواره در کنار او باشد و از زیبایی‌ها و زندگی لذت ببرند.
ز صحن این چمن آن سرو قامت را تمنا کنبه زیر سایه‌اش بنشین، قیامت را تماشا کن
هوش مصنوعی: از این باغ زیبا، از آن سرو بلند قد درخواست کن که زیر سایه‌اش بنشینی و زیبایی‌های جهان را تماشا کنی.
به طرف بوستان باد بهار آمد، بشد شادیبرای دوستان اسباب عشرت را مهیا کن
هوش مصنوعی: باد بهاری به سوی بوستان وزید و این سبب خوشحالی دوستان شد. بنابراین، برای فراهم کردن لذت و شادی، باید امکانات و شرائط را مهیا کرد.
نگارا تا لب پر نوش و زلف پر گره داریدرون خسته را دریاب و کار بسته را واکن
هوش مصنوعی: ای محبوب، وقتی لب پر از شراب و مویی پر از گره داری، دل خستهام را دریاب و مشکلاتم را حل کن.
تو مشکین مو نباید ساعتی بی‌کار بنشینیگهی بر تار چنگی زن، گهی در جام صهبا کن
هوش مصنوعی: شما باید همیشه فعال باشید و از زیبایی‌ها و هنرها لذت ببرید. هنگامی که فرصتی دارید، بر روی ساز موسیقی بنوازید و گاهی هم از شراب لذت ببرید.
نشاید شاهد زیبا نبخشاید می حمرابه صورت چون که زیبایی به معنی کار زیبا کن
هوش مصنوعی: شایسته نیست که زیبایی رخسار شاهد را با می گوارا تقسیم کند، همانطور که زیبایی در حقیقت به انجام کارهای نیکو مربوط می‌شود.
کسی در ملک خوبی مرد میدانت نخواهد شدگهی بر ماه خنجر کش، گهی با مهر غوغا کن
هوش مصنوعی: هیچ کس در دنیای خوب و نیکو نمیتواند مدعا شود که مرد میدان است. گاهی بر روی ماه شمشیر میکشد و گاهی با محبت و مهر و عشق شور و هیاهو راه میاندازد.
گهی برخیز و گه بنشین، به می دادن به می خوردنگهی آشوب را بنشان و گاهی فتنه بر پا کن
هوش مصنوعی: گاهی سر از جا برمیکنی و گاهی آرام مینشینی، گاهی به دوستان نوشیدنی میدهی و گاهی خودت به مینوشی. Sometimes آرامش را به جامعه برمیگردانی و sometimes ایجاد هرج و مرج میکنی.
ز عاشق هیچ کس معشوق را بهتر نمی‌بیندبرو از دیده وامق نظر در حسن عذرا کن
هوش مصنوعی: از دل عاشق هیچکس به زیبایی معشوق بهتر نمیتواند نگاه کند، پس به عشق و احساس وامق توجه کن و زیبایی عذرا را ببین.
بیا همراه من یک روز بر مصر سر کویشز هر سو صدهزاران یوسف گم گشته پیدا کن
هوش مصنوعی: بیایید یک روز به محلهاش برویم و از هر طرف یوسفهای گمشدهای را که در آنجا هستند، پیدا کنیم.
فروغی چون به خونت صف کشد بر گشته مژگانشتو هم روی تظلم را به شاه لشکر آرا کن
هوش مصنوعی: وقتی که نور (فروغ) با مژگانی که به نشانه غم و افسردگی به حالت چشمانش نشستند، به تو نزدیک شود، تو هم باید جلوهی تظلم و نارضایتیات را برای آن فرمانده یا رئیس جنگ به نمایش بگذاری.
ابوالفتح مظفر ناصرالدین شاه رزم‌آراکه تیغش را قضا گوید به خونریزی مدارا کن
هوش مصنوعی: ابوالفتح مظفر ناصرالدین شاه رزمآرا فردی است که تواناییهایش به گونهای است که سرنوشت به او قدرت جنگیدن و خونریزی را میدهد، اما او باید در این کار اعتدال و ملایمت را در پیش گیرد.