بخش ۱۳ - تمامی سخن معشوق
هوش مصنوعی: این شعر به موضوع عشق و عقل پرداخته و به فردی که در عشق دچار هیجان و دیوانگی شده، هشدار می‌دهد. شاعر به او می‌گوید که بهتر است با احتیاط و دور از شجاعت بی‌جا و دیوانگی، رفتار کند. او به اهمیت شکیبایی و درک موقعیت خویش اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که عشق می‌تواند درد و رنج به همراه داشته باشد. در نهایت، شاعر توصیه می‌کند که به جای شور و شوق بی‌حد، باید در عشق به شیوه‌ای متعادل و با صبر و حوصله پیش برود.
ترا آن به که راه خویش گیریشکیبائی در این ره پیش گیری
هوش مصنوعی: بهتر است که خودت راهی را انتخاب کنی و در این مسیر صبور باشی.
روی چون عاقلان در خانه زین پسنگردی این چنین دیوانهٔ کس
هوش مصنوعی: از این پس دیگر مانند عاقلها در خانه رفتار نکن و خودت را دیوانهوار در اختیار دیگران قرار نده.
مکن با چشم سرمستم دلیریکه از روبه نیاید شیر گیری
هوش مصنوعی: با چشمان مست و شادابم کاری نکن که از روبرو نیامدند، زیرا در این حال قدرت و شجاعت نداری.
مکن با زلف شستم عشقبازیکه این کاری است با لختی درازی
هوش مصنوعی: موهای خود را با عشق و دلکشی بازی نکن، چرا که این کار نیاز به حوصله و زمان زیادی دارد.
هر آنکس کو نداند پایهٔ خویشببازد ناگهان سرمایهٔ خویش
هوش مصنوعی: هر کس نتواند ارزش خود را بشناسد، ناگهان دارایی و سرمایهاش را از دست خواهد داد.
کجا مانند تو مسکین گدائیرسد در وصل چون من پادشاهی
هوش مصنوعی: کجا مثل تو کسی پیدا میشود که در حالتی از فقر و تنگدستی بتواند به وصالی دست یابد که من در آن مقام پادشاهی را تجربه کردهام؟
چه خیزد زین گریبان چاک کردنفشاندن اشگ و بر سر خاک کردن
هوش مصنوعی: وقتی که پیراهن را پاره میکنیم، تنها اشک ریختن و روی خاک افتادن حاصل آن است.
نگیرد دستت این آشفته کاریبه کارت ناید این فریاد و زاری
هوش مصنوعی: این آشفتهکاریها دست تو را نمیگیرد و این ناله و فریاد بر کارت اثری ندارد.
ندارم باک اگر دل گرددت خوننگیرد در من این نیرنگ و افسون
هوش مصنوعی: من نگران نیستم اگر دل تو به درد آید؛ چون در من این ترفند و فریب تأثیری نمیگذارد.
هر آنکو عشق ورزد درد بیندسرشکی سرخ و روئی زرد بیند
هوش مصنوعی: هر کسی که به عشق ورزد، مجبور به تحمل درد و رنج خواهد بود و در این مسیر، ممکن است چهرهاش پژمرده و آزرده شود.
تو این مسکین بدین بی‌ننگ و نامیچه جنسی وز کدامانی کدامی
هوش مصنوعی: این بیچاره با این وضعیت بیحیا و بینام و نشانی، چه نوعی است و از کدام مردم است!
تو ای مجنون که عاشق نام داریشراب شوق من در جام داری
هوش مصنوعی: ای مجنون، تو که عاشق به شمار میروی، در دل خود شوق و عشق را همچون شرابی در جام خود نگهداشتی.
ترا آن به که با دردم نشینیکه جان در بازی ار رویم ببینی
هوش مصنوعی: بهتر است تو در کنار من باشی و دردم را حس کنی، زیرا اگر جانم در خطر باشد، این را خواهی دید.
مگر نشنیده‌ای ای از خرد دورکه پروانه ندارد طاقت نور
هوش مصنوعی: آیا نشنیده‌ای که آن که از عقل و درایت دور است، مانند پروانهای است که نمیتواند تاب نور را بیاورد؟
برو میساز با اندوه و خواریکه سازد عاشقان را بردباری
هوش مصنوعی: به سوی کسی برو که با غم و رنج زندگی می‌کند، چرا که او می‌تواند به عاشقان صبر و استقامت بیاموزد.