بخش ۱۲ - وفات مریم
هوش مصنوعی: این متن درباره‌ی غم و اندوه خسرو به خاطر جدایی از محبوبش، مریم، است. پس از اینکه خسرو به پیروزی و دست یابی به گنجینه روم می‌رسد، احساس او نسبت به مریم تغییر می‌کند و غم جای شادی را می‌گیرد. او به شدت دلتنگ مریم شده و در تلاش است تا به نوعی این غم و جدایی را تحمل کند. علاه بر این، او در مواجهه با بیماری و بی‌خوابی به سراغ یاد محبوبش می‌رود و در نهایت با امید به آزادی و شادی دوباره در زندگی اش، به یاد مریم و دوران شیرین گذشته می‌افتد. این دوستی و عشق در دل او باقی مانده و او را به تلاش برای یافتن دوباره‌ی معشوقش وادار می‌کند.
شناسای معانی موبد پیرچنین کرد این خبر در نامه تحریر
هوش مصنوعی: موبد پیر، که معانی را خوب درک می‌کند، این خبر را در نامه نوشت.
که چون خسرو ستد گنجینهٔ رومخلافش رومیان را گشت معلوم
هوش مصنوعی: زمانی که خسرو گنجینهٔ روم را به دست آورد، مردم رومی متوجه این موضوع شدند و از آن آگاه شدند.
چو غالب گشته بود از تیغ کین خواهنداد اندیشه را در خویشتن راه
هوش مصنوعی: زمانی که غالب بر دشمنی شده بود، دیگر به فکر و اندیشه خود راه نداد.
زبانی پوزشی کان در حرم کردز مریم چند گاه آن نیز کم کرد
هوش مصنوعی: زبان عذرخواهی که در خانه مقدس از مریم چند بار استفاده شده، آن هم کم و کاستی دارد.
ز شیرین عیش مریم بود چون تلخازین کاهش فتاد آن ماه در سلخ
هوش مصنوعی: از لذتی که مریم در زندگی داشته، به تلخیای که این کاهش به او وارد کرده، آن ماه (مریم) در فصل گرما (سلخ) افتاده است.
به تن عیسی جانش مانده بی دمتنش چو ن رشتهٔ مریم شد از غم
هوش مصنوعی: عیسى در حالى که جانش در بدنش مانده، به مانند مریم، به سبب غمش تمام طاقت و احساسش را از دست داده است.
ز بیماری به بستر خفت ماهیو زان پس جست دیگر خواب گاهی
هوش مصنوعی: از ضعف و بیماری به بستر خواب رفتهام و بعد از آن دیگر جایی برای خوابیدن پیدا نکردم.
ملک بایست و نابایست برخاستبه صد شادی بساط ماتم آراست
هوش مصنوعی: پادشاه با اراده و شجاعت خود، برای خوشحالی و جشن، فضای غم و اندوه را تغییر داد و مراسم شادی را برپا کرد.
دل از سودای شیرین در غم افگندبهانه بر فراق مریم افگند
هوش مصنوعی: دل به خاطر آرزوی خوشایند، در اندوه فرو رفته و بهانهای برای دوری از مریم به دست آورده است.
به ماتم کرد پیراهن بسی چاکولیکن در هوای یار چالاک
هوش مصنوعی: او با چاکهای بسیار پیراهنش به عزاداری نشسته است، اما در آرزوی معشوقش همچنان پرانرژی و فعال است.
چو شیرین دید کز خس رفته شد راهبه بی صبری شتابان گشت چون ماه
هوش مصنوعی: وقتی شیرین دید که خس از او دور شده، با بیصبری و عجله مانند ماه به سوی او رفت.
رسید آن در بی قیمت به دریاچو خور در بره و مه در ثریا
هوش مصنوعی: در آن لحظهای که ارزشمندترین چیز به دریا رسید، پرواز خورشید در آسمان و زیبایی مه در میان ستارهها را تجسم کن.
گلشن تر شد خزان را باد بنشستبه آزادی چو سرو آزاد بنشست
هوش مصنوعی: با وزیدن باد خزان، باغ دوباره سرسبز و گلزار شد. مانند سروهایی که به آزادی ایستادهاند، فضا پر از نشاط و زندگی گشته است.