غزل شمارهٔ ۱۶۳
هوش مصنوعی: این شعر، به وصف ذات الهی می‌پردازد و از بی‌نظیری و ظاهر و باطن او سخن میگوید. شاعر نشان می‌دهد که خداوند در هر ذره و در هر پدیده‌ای وجود دارد و هر چیزی که وجود دارد، نشانه‌ای از اوست. او به تسلط خدا بر زمین و آسمان اشاره میکند و میگوید که هیچ کس نمی‌تواند از فرمان او خارج شود. خداوند همچنین در پوشش‌ها و نقاب‌های مختلف دیده می‌شود، اما برای عارفان و کسانی که بصیرت دارند، او همچون خورشید روشن است.
شاعر به توضیح زیبایی‌های آفرینش و تأثیر خداوند بر جمال و زندگی موجودات می‌پردازد و در نهایت یادآور می‌شود که تمام حقیقت‌ها و زیبایی‌ها در نهایت به او برمی‌گردند. خداوند موضوع اصلی اشعار و سخنان عارفان است و فهم او در دل‌های صاحب دلان واضح است.
آنکه پنهانست از چشم کسان پیداست کیست در دل هر ذره خورشید نهان پیداست کیست
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به یک حقیقت عمیق اشاره میکند که حقیقت و وجود چیزی که از دید دیگران پنهان است، در دل هر ذرهای از عالم به وضوح نمایان است. این به نوعی به نشان دادن عمق وجود و هوشیاری پنهانی در جهان اشاره میکند. در واقع، هرچند برخی چیزها از چشمها دورند، اما نماد آنها در طبیعت و هستی بهوضوح قابل مشاهده است.
آنکه دارد آسمانرا تا نیفتد بر زمین هم زمین را تا بجنبد هر زمان پیداست کیست
هوش مصنوعی: کسی که آسمان را حفظ کرده و مانع افتادن آن به زمین می‌شود، همچنین بهوضوح مشخص است که زمین را نیز کنترل میکند و از حرکت آن جلوگیری میکند.
سر نه پیچد هیچیک از حلقة فرمان او کارفرمای زمین و آسمان پیداست کیست
هوش مصنوعی: هیچکس نمی‌تواند از کنترل و مدیریت او فرار کند؛ روشن است که چه کسی زمین و آسمان را اداره میکند.
آنکه زو پیداست هر پیدا و هر پیدائی باز در پیدا و پیدائی نهان پیداست کیست
هوش مصنوعی: کسی که در همه موجودات و آنچه که دیده می‌شود، حضوری آشکار دارد و در هر شکلی از ظهور، خود را نشان می‌دهد، در حقیقت، در پس این ظهورات نیز رازهای عمیقی از وجودش نهفته است. این شخص کیست؟
ظاهر باطن نما و باطن ظاهر نما در عیان پیدا و در پنهان عیان پیداست کیست
هوش مصنوعی: کسی که باطنش را به خوبی نشان می‌دهد و در عین حال رفتار و ظاهرش نیز بیانگر آن است، در واقع این شخص در ظاهر و باطن خود را نمایان میکند و در هر دو حالت، حقیقت او قابل درک و شناختهشدنی است.
آنکه او پیداست چون خورشید نزد عارفان در نقاب از دیدة نامحرمان پیداست کیست
هوش مصنوعی: آنکه مانند خورشید برای عارفان نمایان است، اما از چشم ناآگاهان پنهان شده، کیست؟
آنکه روی گلعذارانرا طراوت داد و رنگ تا بریزد آب و رنگ عاشقان پیداست کیست
هوش مصنوعی: آنکه به گلهای زیبا طراوت و رنگ می‌دهد، همان کسی است که عشق و احساسات عاشقان را نمایان میسازد. او کسی است که باعث شده آب و رنگ در عشق دیده شود.
آنکه حسن خوبرویان پرتوی از حسن اوست هر جمیلی می دهد از وی نشان پیداست کیست
هوش مصنوعی: هر زیبا رویی، جلوهای از زیبایی او دارد و از همین رو، زیبایی هر کس دیگر نشانه‌ای از وجود اوست.
آنکه بهر او زمین بی خود فلک سرگشته است کوه ازو نالان و دریا در فغان پیداست کیست
هوش مصنوعی: کسی که به خاطر او زمین به خود میلرزد و آسمان در حیرت است، و کوهها از او شکایت میکنند و دریا به زاری افتاده، کیست؟
آنکه هر دم صد قیامت آشکارا میکند در دل دانا نهان از جاهلان پیداست کیست
هوش مصنوعی: آن کسی که هر لحظه تصاویری از قیامت را به نمایش میگذارد، در دل انسانهای دانا نهفته است و از دید جاهلان پنهان نیست. این شخص مشخص است و تنها برای آگاهان قابل درک میباشد.
آنکه شوری در دل هر ذرة افکنده است جمله عالم زوست در آه و فغان پیداست کیست
هوش مصنوعی: کسی که عشق و هیجان را در وجود هر ذره از عالم پاشیده است، همه موجودات از غم و اندوه او خبر دارند. او کیست؟
آنکه جسم و جان ازو پیدا و او از جسم و جان ذات پاک او بری از جسم و جان پیداست کیست
هوش مصنوعی: آنکه جسم و روح به واسطه او شناخته میشوند و او از جسم و روح جدا و پاک است، کیست؟
آنکه او آئینة کونست و کون آئینه اش برضمیر بی غبار عارفان پیداست کیست
هوش مصنوعی: او که تجلی هستی و جهان، آئینهی وجودش در دل‌های پاک عارفان به روشنی دیده می‌شود، چه کسی است؟
آنکه مقصود منست از گفتن بیت و غزل نزد صاحب دل چو خورشید جهان پیداست کیست
هوش مصنوعی: کسی که هدف من از سرودن شعر و غزل است، در دل افراد عاشق و صاحب دل مثل خورشید در آسمان واضح و آشکار است.
گرنداند اهل شک فیض از که میگوید سخن نزد ارباب بصیرت بیگمان پیداست کیست
هوش مصنوعی: اگر کسی دچار تردید و شک باشد، بهرهای از حقیقت نخواهد برد. افرادی که درک و بصیرت دارند، به خوبی میدانند که این سخن از جانب چه کسی است.