غزل شمارهٔ ۱۶۶
هوش مصنوعی: این شعر به بیان این حقیقت می‌پردازد که تنها حقیقت وجود خداوند است و هر چیز دیگری در این دنیا بی‌محتوا است. عارفان و عاشقان فقط به خدا توجه دارند و غیر از عشق به او هیچ‌گونه کاری ارزش ندارد. در زندگی، تنها کارهایی معتبر هستند که به طاعت و بندگی خدا اختصاص دارند و هر چه غیر از آن، بی‌فایده است. شاعر تأکید میکند که برای نیل به حقیقت باید از غیر حق بیزار شویم و کوشش‌های خود را خالصانه برای خدا قرار دهیم، زیرا تنها در این صورت است که روز محشر به نفع ما خواهد بود. در نهایت، یادآوری میکند که یاد و خاطره رفتگان تنها در دل دیوانه‌ها باقی می‌ماند و ارزشش بیش از این نیست.
اینجهانرا غیر حق پروردگاری هست نیست هیچ دیاری به جز حق در دیاری هست نیست
هوش مصنوعی: این دنیا تنها به پروردگار حق تعلق دارد و هیچ مکان دیگری جز حق وجود ندارد.
عارفان را جز خدا با کس نباشد الفتی عاشقانرا غیر ذکر دوست کاری هست نیست
هوش مصنوعی: عارفان تنها به خداوند بندگی میکنند و هیچ ارتباطی با دیگران ندارند. عاشقان نیز جز یاد معشوق خود، به هیچ کار دیگری توجه ندارند و همه چیز برای آنها در سایه عشق به معشوقشان بیمعناست.
حق شناسانرا که بر باطل فشاندند آستین غیر کارحق و بارش کار و باری هست نیست
هوش مصنوعی: حقشناسانی که بر باطل چیره شدند، باید بدانند که تنها کار و بار حقیقت است که باقی می‌ماند و غیر از آن، چیزی دوام نخواهد داشت.
دل بعشق حق بیند از غیر حق بیزار شوغیرعشق حق و حق کاری و باری هست نیست
هوش مصنوعی: دل در عشق خداوند، به هر چیز دیگر بیاعتناست. از غیر عشق به او دوری کن، زیرا تنها عشق به حق و کارهایی که مرتبط با اوست، ارزشمند و مهم است.
مست حق شو تا که باشی هوشیار وقت خود غیر مستش در دو عالم هوشیاری هست نیست
هوش مصنوعی: اگر به حقیقت و معنای عمیق دست یابی، در آن صورت میتوانی درک بهتری از زندگی و زمان خود داشته باشی. چرا که در غیر این صورت، در دو جهان، یعنی در دنیای مادی و معنوی، فقط به ظاهرسازی و بیداری سطحی مشغول خواهی بود و واقعاً بیدار نخواهی شد.
اختیار خود باو بگذار و بگذر زاختیار بنده را جز اختیارش اختیاری هست نیست
هوش مصنوعی: به او اجازه بده که خودش تصمیم بگیرد و از اختیار بنده بگذر. چون بنده جز اراده خود هیچ اختیاری ندارد.
گر غمی داری بیار و عرض کن بر لطف او خستگانرا غیر لطفش غمگساری هست نیست
هوش مصنوعی: اگر غم و اندوهی در دلت داری، آن را با لطف پرودگار در میان بگذار. زیرا تنها محبت و رحمت او میتواند تسکین دهنده و آرامشبخش دلخستگان باشد و غیر از آن، هیچ چیز دیگری نمیتواند غمها را بهبود بخشد.
روزگار آنست کان با دوست می آید بسر غیر ایام وصالش روزگاری هست نیست
هوش مصنوعی: چنین روزگاری فرا میرسد که تنها با دوست میگذرد و غیر از زمانهایی که در کنار او هستم، روزگار دیگری وجود ندارد.
عمر آن باشد که صرف طاعت و تقوی شود جز زمان بندگی لیل و نهاری هست نیست
هوش مصنوعی: عمر حقیقی انسانی زمانی است که در راه عبادت و پرهیزگاری صرف شود، زیرا غیر از اوقات عبادت و بندگی، زمان دیگری وجود ندارد.
بیغمانی را که جز تن پروری کاری نبود بنگر اندر دستشان از تن غباری هست نیست
هوش مصنوعی: نگاه کن به کسی که جز مراقبت از بدنش کار دیگری ندارد؛ در دستانش نشانهای از وجود و زندگی واقعی نیست.
آنکه را آگه شد از تقصیر خود در کار حق جز دل بیمار و چشم اشکباری هست نیست
هوش مصنوعی: کسی که از اشتباهات خود در برابر حق آگاه شود، جز دل غمگین و چشمانی پر از اشک چیزی در دست ندارد.
سعی کن تا سعی تو خالص شود از بهر حق غیرخالص روز محشر در شماری هست نیست
هوش مصنوعی: تلاش کن که زحماتت و کارهایت صرفاً برای خداوند باشد. زیرا کارهایی که نیت خالص ندارند، در روز قیامت به حساب نمیآیند و بیارزش خواهند بود.
این عبادتها که عابد در دل شب میکند گر نباشد خالص آنرا اعتباری هست نیست
هوش مصنوعی: عبادتهایی که انسان در دل شب انجام میدهد، اگر از خلوص و نیت پاک برخوردار نباشد، ارزشی نخواهد داشت.
فیض در دنیا برای آخرت کاری نکرد مثل او در روز محشر شرمساری هست نیست
هوش مصنوعی: انسان اگر در این دنیا به دنبال کسب فیض و نیکی نباشد و به فکر آخرت نباشد، در روز قیامت شرمنده و ناامید خواهد بود.
آه میکش ناله میکن شعر میگو مینویس رفتگانرا غیر دیوان یادگاری هست نیست
هوش مصنوعی: دلتنگی و غم را با آه و ناله بیان کن و شعری بنویس. اما باید بدانیم که یاد و خاطرهٔ رفتگان فقط در ذهن دیوانه‌ها باقی نمیماند.