غزل شمارهٔ ۲۰۱
هوش مصنوعی: این شعر به بیان اهمیت و قدرت عشق می‌پردازد. شاعر می‌گوید که اگر انسان از عشق حق دست بردارد، تاج و نعمت‌های دنیوی و آخرتی را از دست می‌دهد. عشق به عنوان منبع آغاز آفرینش و هدف نهایی عروج نبی معرفی شده است. همچنین، عشق موجب سکون و آرامش در طبیعت و خرد در دریاهاست. شاعر اشاره می‌کند که عشق می‌تواند شدت و ضعف داشته باشد، و از آن است که خورشید روشن و روز شفاف می‌شود. عشق به عارفان روشنی بخشیده و باعث ظهور شخصیت‌های بزرگ تاریخ مانند منصور حلاج شده است. در نهایت، شاعر می‌گوید که عشق با زیبایی‌های دنیا همچون کعبه و گل سنبل پیوند دارد و نباید از اهل سخن در این مورد غافل شد.
اگر از عشق حق بر سرنهی تاج ستانی زین جهان و زانجهان باج
هوش مصنوعی: اگر به عشق خداوند بشتابی و همه چیز را فدای او کنی، در این دنیا و آن دنیا پاداش بزرگی خواهی گرفت.
وگر سردر ره عشقش ببازی سوی بر تارک هر سروری تاج
هوش مصنوعی: اگر در مسیر عشق او قدم بگذاری، بر بالای سر هر قدرتمندی تاج خواهید گذاشت.
خدا از عشق کرد آغاز عالم نبی از عشق جست انجام معراج
هوش مصنوعی: خداوند به خاطر عشق، آفرینش جهان را شروع کرد و پیامبر نیز به واسطه عشق، به بالاترین مقامها و مراحل روحانی رسید.
سکون از عشق دارد کوه و صحرا خرد از عشق دارد بحر مواج
هوش مصنوعی: کوه و دشت در عشق سکوت و آرامش دارند، اما دریا به عشق در حال جوش و خروش است و عواطفش آشفته و پرشور است.
گهی کم گه زیاد از عشق شد مه زعشق افروخت رخ خورشید و هاج
هوش مصنوعی: عشق گاهی انسان را به شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد و در این حالت، چهرهاش مانند ماه درخشان می‌شود. گاهی نیز این عشق به گونهای است که نور و درخشش او به خورشید میرسد و آن را تحت الشعاع قرار می‌دهد.
زنور عشق دارد روشنی روز سیه از دود عشق است این شب داج
هوش مصنوعی: عشق روشنایی روز را به همراه دارد، اما این شب تاریک به خاطر دودی است که از عشق برخاسته است.
زنور عشق شد معروف عارف زشور عشق شد منصور حلاج
هوش مصنوعی: عشق زنور، عارف را معروف کرد و شور عشق، منصور حلاج را به مقام بلند رساند.
زعشق کعبه ریحانست و سنبل مغیلان گرزند بر دامن حاج
هوش مصنوعی: عشق به کعبه مانند رایحه گل ریحان و سنبل است که بر دامن حجاج مینشیند.
چو فیض از عشق شد فیاض معنی سزد گر گیرد از اهل سخن باج
هوش مصنوعی: وقتی عشق باعث می‌شود که نعمت و فیض افزایش یابد، جایز است که او از اهل فن و ادب چیزی دریافت کند.