غزل شمارهٔ ۲۳۸
هوش مصنوعی: این شعر به نقد زهد خشک و غرور ناشی از آن می‌پردازد و بر اهمیت عشق و مستی روحی تاکید می‌کند. شاعر بیان می‌کند که بهشت و نعمت‌های آن ارزش کمتری دارند نسبت به دیدن زیبایی محبوب. او به مقایسه عشق و زهد می‌پردازد و می‌گوید که عشق، گوهری ارزشمند دارد که زهد خشک هرگز نمی‌تواند به آن برسد. در نهایت، شاعر از خواننده می‌خواهد که از زهد و فیض خشک فاصله بگیرد و به لذت واقعی عشق و دوستی روی آورد.
غرور خشکی زهد ار دماغ تر داردبیا که مستی ما نشأه دیگر دارد
هوش مصنوعی: غرور و خودپسندی ناشی از زهد و عبادت، مانند خشکی است که از رطوبت بیبهره است. بیایید با هم بررسی کنیم که حالتی از سرمستی و شوریدگی ما یک حال و هوای دیگری دارد.
بهشت و خلد و نعیمش کی التفات افتدکسی که حسن رخ دوست در نظر دارد
هوش مصنوعی: بهشت و لذتهای آن برای کسی که زیبایی چهره محبوبش را در نظر دارد، اهمیت چندانی ندارد.
بهشت یکطرف و عشق یک طرف چو نهندغلام همت آنم که باده بر دارد
هوش مصنوعی: بهشتی در یک سو و عشق در سوی دیگر قرار دارد. من آن کسی هستم که با ارادهام میتوانم بادهای را بالا ببرم.
بسنگلاخ نگردیم همچو زاهد خشکبه بحر عشق در آئیم کان گهر دارد
هوش مصنوعی: ما مانند زاهدان خشک به دنیای بیروح نچسبیم و به سوی دریاى عشق برویم، زیرا در آنجا جواهرات واقعی وجود دارد.
نهال زهد اگر سدره گردد و طوبیدرخت عشق جمال حبیب بر دارد
هوش مصنوعی: اگر درخت زهد به مقام و مرتبهای بلند برسد، درخت عشق، زیبایی محبوب را به ارمغان میآورد.
ز زهد خشک لقای حبیب نتوان چیددرخت عشق بود آنکه این ثمر دارد
هوش مصنوعی: از زهد و عبادت سرد و خالی، نمیتوان به دیدار محبوب دست یافت؛ زیرا درخت عشق فقط از آن کسانی ثمر میدهد که حقیقتاً عشق را در وجود خود دارند.
درا بحلقهٔ ما فیض و زهد را بگذارکه ذوق صحبت ما لذت دگر دارد
هوش مصنوعی: در جمع ما، بهتر است از ملاحظهٔ زهد و تقوا بگذریم، زیرا لذت و خوشی که در گفتوگو با ما وجود دارد، حال و هوای دیگری دارد.