غزل شمارهٔ ۲۷۱
هوش مصنوعی: در این شعر، عاشق به دیدار معشوق میرسد و با زیبایی او روبه‌رو می‌شود که همچون خورشید درخشان است. این دیدار برای دل شکسته و روان خسته‌اش شادی می‌آورد. عاشق ابتدا از محبت و لطف معشوق بهره‌مند می‌شود، اما در ادامه، معشوق به‌صورت ناگهانی دل او را می‌رباید. عاشق به نشانه عجز و نیاز بر پای معشوق افتاده و او به او عزت می‌دهد.
عاشق به یاد می‌آورد که زندگی‌اش رو به افول است، اما زیبایی معشوق همچنان به او امید می‌دهد. گفت‌وگوی عاشق و معشوق ادامه دارد، که در آن عاشق درباره دردهای دل و وضعیت عاشقان سوال می‌کند و معشوق به او می‌آموزد که در عشق، برخی از حقایق فقط درک نمی‌شوند و دستیابی به آنها نیاز به تلاش دارد. در نهایت، معشوق به عمق محبت و درد عاشق پی می‌برد و به او یادآوری می‌کند که باید به خود و عشق حقیقی توجه کند.
یار آمد از درم سحری در فراز کردبرقع گشود و روی چو خورشید باز کرد
هوش مصنوعی: دوست از در خانهام وارد شد و در دل شب با زیباییاش پردهای که روی چهرهاش بود را کنار زد و چهرهاش همانند خورشید درخشید.
هم بر دل شکسته در خرمی گشادهم بر روان خسته در عیش باز کرد
هوش مصنوعی: او هم به دل شکسته آرامش بخشید و هم به روح خسته شادی و نشاط داد.
اول ز راه لطف در آمد به دلبریآخر ربود چون دلم آهنگ ناز کرد
هوش مصنوعی: در ابتدا با نرمی و مهربانی به دل من نزدیک شد، ولی در نهایت وقتی دل من خواست ناز کند، او همه چیز را از من گرفت.
افتادمش به پا ز ره عجز و مسکنتکف بر سرم نهاد و مرا سرفراز کرد
هوش مصنوعی: من به خاطر ناتوانی و بیچارهگی به او افتادم و او با نهادن دست بر سرم، مرا سرافراز و بزرگوار کرد.
سوی خزان عمر خزان بردم آن بهارصد در برویم از گل رخسار باز کرد
هوش مصنوعی: به سمت پاییز زندگیام رفتهام، در حالی که در بهار جوانی، صد در به روی من باز بود و زیبایی جوانیام مانند گل چهرهام را جلوهگر میکرد.
گفتم چه میکنند بدلهای عاشقانگفت آنچه باروان و دل صید باز کرد
هوش مصنوعی: گفتم عاشقان چه کارهایی میکنند؟ گفت که آنها مانند باران، دلهای خود را به راحتی میگشایند و آزاد میکنند.
گفتم که میرسد بسرا پردهٔ قبولگفت آنکه از قبول کسان احتراز کرد
هوش مصنوعی: گفتم کسی به مقام پذیرش میرسد، که او در جواب گفت: آن کسی که از پذیرش دیگران دوری کند، به چنین مقامی نمیرسد.
گفتم بکنه سرّ حقایق که میرسدگفتا کسی که از دو جهان جوی باز کرد
هوش مصنوعی: گفتم که راز حقیقت را فاش کن، او گفت کسی که از این دو جهان (دنیا و آخرت) عبور کند، میتواند به آن برسد.
پا از گلیم خویش مکش کی توان رسیددر گرد آنکه بر دو جهان در فراز کرد
هوش مصنوعی: پا از گلیم خود فرا تر نگذار، زیرا نمیتوان به گرد کسی که بر دو جهان حکومت دارد، رسید.
دامان نگاه دار و گریبان، نمی‌توانبا آستین کوته دستی دراز کرد
هوش مصنوعی: اگر میخواهیم به چیزی دست پیدا کنیم، باید امکانات و ابزار کافی داشته باشیم. نمیتوانیم با کمبودها و محدودیتها به موفقیت برسیم.
بگذار کبریا ز در مسکنت در آخاتم بعرش هم به تضرع نماز کرد
هوش مصنوعی: اجازه بده با فروتنی و در عذرخواهی، به درگاه کبریایی بیایم؛ حتی فرشتهها نیز با تضرع و humildity در کنار عرش به نماز مشغول هستند.
هر جان گداز یافت ز سوزی و جان فیضدل بوتهٔ محبت جانان گداز کرد
هوش مصنوعی: هر کس که از سوز دل رنج میکشد، به واسطه عشق به محبوب خود، جانش به شدت دچار مشکل می‌شود و آن محبت او را به شدت میسوزاند.