غزل شمارهٔ ۳۶۱
هوش مصنوعی: این شعر به جستجوی دل سرگشته و نیاز به لطف خداوند اشاره دارد. شاعر از ناکامی انسان‌ها در یافتن راه راست و هدایت بدون هدایت الهی سخن می‌گوید و تأکید میکند که تنها خداوند است که می‌تواند گنهکاران را با طاعت تبدیل کند و اهل نیاز را یاری کند. همچنین به تفاوت عشق الهی و دنیوی اشاره میکند و می‌گوید که عشقی حقیقی از دنیا و خواسته‌های مادی فراتر می‌رود. در نهایت، شاعر بیان میکند که در عالم عشق واقعی، انسان نمی‌تواند به راحتی به دنیا و خواسته‌های آن دل ببندد.
این دل سرگشته خود را جستجو کی میکندعمر شد سوی صراط الله رو کی میکند
هوش مصنوعی: این دل سردرگم، در پی یافتن خود است. آیا تا به حال به فکر جستجوی مسیر درست و الهی افتاده است؟ زمان میگذرد و باید جهت درست را پیدا کند.
گر نباشد لطف حق یا بنده ره بین کی شودگمرهانرا غیر لطفش جستجو کی میکند
هوش مصنوعی: اگر لطف خدا نباشد، چگونه بندگان میتوانند راه را ببینند؟ و چه کسی به جز لطف او، گمراهان را جستجو میکند؟
کیست با طاعت بدل سازد گنه را غیر اوخون آهو را به جز او مشکبو کی میکند
هوش مصنوعی: کیست که با انجام دادن کارهای نیک بتواند گناه را جبران کند؟ هیچکس جز او نمی‌تواند عطر خوش را به خون آهو ببخشد.
اغنیا محتاج او، شاهان گدایان درشاهل حاجت را نوازش غیر او کی میکند
هوش مصنوعی: ثروتمندان به محبت او نیاز دارند و پادشاهان هم گدایان درِ او هستند. غیر از او، کسی اهل نیازمندان را نوازش نمیکند.
صرصر قهرش غباری بر دلم افکنده استابر لطف او ندانم شست و شو کی میکند
هوش مصنوعی: خشم او همچون طوفانی، دل من را پر از غبار کرده است و نمیدانم که ابر رحمت او چه زمانی دل مرا پاک خواهد کرد.
دوست در دل میکند منزل، گر از خاشاک غیرروبی، اما هر خسی این رفت و رو کی میکند
هوش مصنوعی: دوست در دل جایی میسازد، اگر که از مزاحمتهای دیگر دور شوی، اما هر انسانی نمی‌تواند این رفت و آمد را انجام دهد.
هر که او را رُفتن خاک درش روزی شودتکیه بر ایوان جنت آرزو کی میکند
هوش مصنوعی: هر کسی که روزی به زمین سپرده شود، دیگر آرزوی نشستن در بهشت را نخواهد داشت.
هر که بوئی از نسیم عشق بر جانش وزیدطیب انفاس ملک با حور بو کی میکند
هوش مصنوعی: هر کسی که عشق را احساس کند و بویی از آن را در وجودش ببیند، نفسهای عطرآگین و خوشایند فرشتگان را با لبخند حورهای بهشتی تجربه میکند.
فیض تا عاشق شد از لذت عقبا هم گذشتبا کسی از بهر دنیا گفت‌وگو کی میکند
هوش مصنوعی: وقتی که فیض عاشق شد، از لذتهایی که در آخرت انتظارش را میکشید نیز عبور کرد. او با کسی که تنها به خاطر دنیاداری مشغول گفت‌وگو بود، هرگز همصحبت نمیشود.
در دل دنیا طلب کی عشق سازد آشیانطایر گلزار جان با خار خو کی میکند
هوش مصنوعی: در دل دنیا، عشق چگونه می‌تواند آرامش پیدا کند؟ پرندهای که در باغ جان زندگی میکند، چگونه می‌تواند با خاری که آنجا وجود دارد، کنار بیاید؟