غزل شمارهٔ ۵۶۳
هوش مصنوعی: این متن درباره زیبایی و جمال حقیقی صحبت می‌کند و به ویژگی‌های آن اشاره دارد. شاعر می‌گوید که جمالی که از یک وجود بی‌نظیر سرچشمه می‌گیرد، بر دیگر زیبایی‌ها تاثیر می‌گذارد و دل‌ها را میرباید. حسن واقعی، حسن درونی است که همواره در حال رشد و کمال است و نه تنها زیبایی ظاهری، بلکه سیرت نیز باید شایستگی داشته باشد. حسن باید روح را بسوزاند و محبت را از هوس تمییز دهد، به طوری که عشق واقعی را در دل جایگزین سازد و به انسان عزت بخشد. در نهایت، حسن حقیقی با کمال و فیض مرتبط است و در همه زمان‌ها باید رو به ترقی باشد.
ای جمال هر جمیل و ای جمالت بی‌مثالهر جمال از تست زانرو دوست میداری جمال
هوش مصنوعی: ای زیبایی هر زیبا و ای زیبایی تو که هیچ همتایی ندارد، همه زیبایی‌ها از تو سرچشمه میگیرند، بنابراین تو زیبایی را دوست میداری.
از جمالت پرتوی بر هر جمیل افکندهٔزین سبب دل میبرد هر جانبی صاحبجمال
هوش مصنوعی: از زیبایی تو نوری بر زیباییهای دیگر تابیده، و به همین دلیل، دل هر زیبا را میربایی.
تا بود اهل نظر را حسن خوبان دلربامیرسد هر دم تجلی از جمال بی زوال
هوش مصنوعی: هر زمان که اهل نظر وجود داشته باشند، زیباییهای دلربای خوبان به آنها میرسد و همیشه تجلی و ظهور زیبایی بیپایان را تجربه میکنند.
میرباید ز اهل دل دلرا بصد افسونگریحسنهای ذوالجمال و جلوه‌های ذوالجلال
هوش مصنوعی: دل باید از کسانی که اهل عشق و محبت هستند، با نیرنگهای زیبایی و جلوه‌های پرشکوه پر شود.
خانه تقوی خراب از سطوت سلطان حسنملک دین ویران ز تیغ لشکر غنج و دلال
هوش مصنوعی: خانه تقوی با قدرت و سلطه سلطان حسن از بین رفته است و ملک دین نیز به دلیل حملات و خشونتهای لشکر، دچار ویرانی شده است.
حسن صورت دلفریب و حسن سیرت دلپذیراین بود پاینده آن در کاهش و در انتقال
هوش مصنوعی: زیبایی چهره و زیبایی شخصیت، هر دو دلنشیناند. این زیبایی دائمی است و در مواقعی که تغییر می‌کند یا جابجا میشود، همچنان پایدار میماند.
آن نباشد حسن کان کاهد ز دوران سپهرحسن آن باشد که افزاید بهر روزی کمال
هوش مصنوعی: زیبایی واقعی آن نیست که با گذر زمان کم شود، بلکه زیبایی واقعی آن است که هر روز به کمال و پختگیاش افزوده شود.
آن نباشد کز وی کام دل گردد رواحسن آن باشد که خون از دل بریزد بی‌قتال
هوش مصنوعی: حسن واقعی آن است که معشوق با وجود زیباییاش دل را میسوزاند و سبب درد و اندوه میشود بدون اینکه نیازی به جنگ و نزاع باشد.
حسن آن باشد که جانها را بسوزد بی‌نظیرحسن آن باشد که تنها را گدازد ز انفعال
هوش مصنوعی: زیبایی حقیقی در این است که دل‌ها را با عشق و احساسات عمیق تحت تاثیر قرار دهد، و به گونهای باشد که بتواند فردی را که در تنهایی است، به تحرک و کنش وادارد.
حسن آن باشد که مهرش چون کند در سینه جابا دل آمیزد چو جان آسوده از بیم زوال
هوش مصنوعی: زیبایی در این است که عشق او در دل جا بگیرد و با روح آمیخته شود، در حالی که دل از نگرانی فراق و فانی شدن آرمیده باشد.
حسن آن باشد که بشناسد محبت از هوستا دهد آنرا سرافرازی و این را پایمال
هوش مصنوعی: زیبایی در این است که کسی محبت را از هوس تشخیص دهد. او باید محبت را ارج نهاده و به آن ارزش بدهد، در حالی که هوس را حقیر بشمارد و به آن بها ندهد.
حسن نشناسد مگر صاحب کمالی کوچو فیضدر ترقی باشد او هر روز و هفته ماه و سال
هوش مصنوعی: زیبایی و جمال واقعی را تنها کسی درک می‌کند که به اوج کمال رسیده باشد. اگر فیض و بهرهای از این کمال داشته باشد، هر روز و هر هفته و هر ماه و سال او در حال پیشرفت و تعالی است.