غزل شمارهٔ ۶۴۰
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر عشق عمیق و شیفتگی شاعر به معشوق است. او از دور زیبایی معشوق را ستایش می‌کند و هنگام نزدیک شدن، جان و دلش را فدای او می‌سازد. شاعر از شدت عشق و مستی خود احساس می‌کند که نمی‌تواند از این احساسات رهایی یابد و دیوانه‌وار به عشق ادامه می‌دهد. او نشان می‌دهد که حتی با وجود عقل و خرد، نمی‌تواند به سادگی از عشق بگذرد و در این مسیر همواره در جستجوی نزدیک‌تر شدن به محبوبش است. شاعر در نهایت به آستان دوست تواضع می‌کند و امیدوار است که با ناله‌ها و دعاهایش توجه معشوق را جلب کند.
از دور بر خرامش قدت ثنا کنمنزدیک چون رسی دل و جانرا فدا کنم
هوش مصنوعی: وقتی از دور مشغول تماشای زیبایی تو هستم، تو را ستایش میکنم و وقتی نزدیک میشوم، تمام دل و جانم را فدای تو میسازم.
دارم بزیر پرده ناموس مستییتا آنزمان که پرده بر افتد چها کنم
هوش مصنوعی: من در زیر پوشش و حجاب گناهی هستم که تا زمانی که این پوشش کنار برود، نمیدانم چه کار کنم.
صد راه عقل بسته شود اهل هوش راگر یک ورق ز دفتر عشق تو وا کنم
هوش مصنوعی: اگر یک ورق از دفتر عشق تو را بگشایم، عقل و تدبیر اهل دانایی به صد روش مسدود خواهد شد.
عالم بسوزد از نفس آتشین منحرفی ز سوز سینه خود گر ادا کنم
هوش مصنوعی: اگر بخواهم از احساسات درون خود بگویم، جهانی را با نفس شگرف خود میسوزانم.
تا ریشهٔ ز جان بودم در زمین تنحاشا ز دست دامن مستی رها کنم
هوش مصنوعی: تا زمانی که جانم به این بدن وابسته است، هرگز نمیتوانم از خوشی و لذت زندگی دست بکشم.
گویند ترک عشق و ره عقل پیش گیردیوانه‌ام مگر که چنین کارها کنم
هوش مصنوعی: میگویند که از عشق دوری کن و به عقل و منطق روی بیاور. اما من دیوانهام و مگر میتوانم چنین کارهایی را انجام دهم؟
هر ذره در را بدوائی خریده‌ایممن آن نیم که درد بدرمان دوا کنم
هوش مصنوعی: هر ذره از وجود ما در پی راهی برای شناخته شدن و رهایی از درد و رنج است. من اما کسی هستم که میتوانم بر دردها فائق آیم و درمانی برای آنها بیابم.
بر آستان دوست نهادم سر نیازشاید بروی خویش در فیض وا کنم
هوش مصنوعی: بر در دوست سر خود را به نشان نیاز گذاشتم، شاید او به روشی محبتآمیز، به من لطف کند و مرا از فیض خود بهرهمند سازد.
بر خاک مسکنت فتم و ناله سر کنمباشد که در دلش ز ره عجز جا کنم
هوش مصنوعی: من بر خاک خوارى و فقر خود افتادهام و ناله و زاری میکنم، شاید بتوانم در دل خدا جا پیدا کنم و به خاطر ناتوانیام مورد رحمت او قرار گیرم.
از بهر یکنظر که بسوی من افکندجا دارد ار هزار سحرگه دعا کنم
هوش مصنوعی: برای اینکه فقط یک نگاه به سمت من بیندازید، میتوانم هزار بار در سحرگاه دعا کنم.
در بحر آتشین بود ار گوهی مرادتا نایدم بکف بدل و جان شنا کنم
هوش مصنوعی: اگر در دریای آتشین گوهری باشد که مورد نظر من است، من باید با کمال میل و عزم قوی، جان و دل را قربانی کنم تا آن را به دست آورم.
فیضم گرفته است جهانرا فروغ مندر یوزهٔ علوم ز دفتر چرا کنم
هوش مصنوعی: درخشندگی من بر جهان تأثیر گذاشته و علم را روشن کرده است. پس چرا باید گله و شکایت کنم؟