غزل شمارهٔ ۶۸۱
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از مسیر توفیق و هدایت سخن می‌گوید که به او اجازه داده تا در جستجوی معرفت و حقیقت قدم بردارد. او لحظاتی را در صومعه‌ها و مدارس سپری کرده و از دانش و آموخته‌های آنها بهره‌مند شده است. شاعر به گشت‌وگذار در دنیای معرفت و حقایق پرداخته و از زیبایی‌ها و عطرهای باغ وجود لذت برده است. ناگهان درختی معنوی و مطلوب خود را مشاهده کرده و به آن نزدیک می‌شود. او از نعمت‌های الهی بهره‌مند شده و در سایه‌اش آرامش یافته است. در نهایت، شاعر از باده‌ای معنوی می‌نوشد که سبب آسودگی دلش می‌شود و می‌فهمد که در این مسیر نیازی به معلم یا مراد خاصی ندارد.
ما را ره توفیق نمودند و بریدیمبر ما در تحقیق گشودند و رسیدیم
هوش مصنوعی: ما را در مسیر موفقیت هدایت کردند و موانع را از پیش رو برداشتند، به گونهای که توانستیم به حقیقتی برسیم.
یکچند به هر صومعه بردیم ارادتیکچند به هر مدرسه گفتیم و شنیدیم
هوش مصنوعی: مدتی به هر مکان مذهبی علاقهمند شدیم و احترام گذاشتیم و مدتی هم به هر مدرسه رفتیم و حرفها و آموزههای آن را شنیدیم.
اقلیم معارف همه را سیر نمودیمدر باغ حقایق بهمه سبزه چریدیم
هوش مصنوعی: در مسیر دانش و معرفت، همه را سیراب کردیم و در دنیای حقایق، به همه اجازه دادیم که از نعمت‌های سبز بهره‌مند شوند.
بس عطر روانبخش ز گلها که گرفتیمبس میوه دلپرور دلخواه که چیدیم
هوش مصنوعی: ما از گلها عطر خوشبویی را گرفتهایم و میوههایی لذتبخش و مورد علاقهمان را چیدهایم.
کردیم نظر در شجر زینت دنیانه سایه نه برداشت ازو مهر بریدیم
هوش مصنوعی: درخت زیبا و زینتبخش دنیا را نگریستیم، ولی نه سایهای از آن یافتیم و نه میوهای برای برداشت. پس از آن از آن محبت و دوستی دور شدیم.
ناگاه شد از قرب نمودار درختیمقصود دل آن بود بکنهش چو رسیدیم
هوش مصنوعی: ناگهان درختی که دل به آن بسته بودیم، در نزدیکی ما ظاهر شد. وقتی به آن رسیدیم، متوجه شدیم که واقعاً همان چیزی است که میخواستیم.
دادند بما عیش مصفای مؤبددر سایهٔ آن رحل اقامت چو کشیدیم
هوش مصنوعی: به ما زندگی پاک و جاودانی دادند و در زیر سایهٔ آن رحل اقامت، آرامش و آسایش را تجربه کردیم.
دیدیم چو ما ساقی میخانهٔ توحیدیکجرعه از آن بادهٔ بیرنگ چشیدیم
هوش مصنوعی: ما زمانی که در میخانهٔ توحید، ساقی را دیدیم، یک جرعه از آن شراب بیرنگ نوشیدیم.
صد شکر دل آسود ز تشویش کشاکشچون فیض نه پیر و نه فقیه و نه مریدیم
هوش مصنوعی: صد بار شکر میکنم که دلم از نگرانیها و تلاتمهای زندگی آرام است؛ چون من نه به مرشد وابستهام و نه به عالم و عالمان دینی.