غزل شمارهٔ ۸۲۹
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به تقابل زهد (پرهیزکاری) و مستی (صداقت و عشق) پرداخته است. او به زاهد می‌گوید که او فقط به ظواهر دین و زهد مشغول است، در حالی که او خود را در بند عشق و شوق می‌بیند. شاعر به زاهد اشاره می‌کند که او در راهی که خود انتخاب کرده، احساس آرامش می‌کند، اما در واقعیت خود دچار مشکلات و عقده‌های زیادی است. او همچنین به تمایز میان زندگی مادی و معنوی اشاره می‌کند و بیان می‌کند که در پی مستی و عشق است، در حالی که زاهد در بند آرایش و ظاهر دنیاست. در نهایت، شاعر به این نتیجه می‌رسد که هر کس در مسیر خود مشغول است و زندگی هرکسی به نوعی مختص به خودش است.
بیا زاهد مرا با حضرت تو کار افتادهز کردارت نگویم کار با گفتار افتاده
هوش مصنوعی: بیا ای زاهد، حال من خراب است و به تو نیاز دارم. نمیخواهم از کارهای تو بگویم، چون همه چیز به حرفها و گفتارهای تو بستگی دارد.
ترا جمع است خاطر از ره عقبی دلت خوش بادمرا زین ره ولیکن عقدهٔ بسیار افتاده
هوش مصنوعی: خاطرت مشغول یادهایی است که از گذشته داری، انشالله که دل تو خوش باشد. اما من از این راه، درگیر مشکلات و دلخوشیهای زیادی هستم.
بنزد تست آسان زهد چون او را ندیدستیبنزد من ولی این کار بس دشوار افتاده
هوش مصنوعی: در نزد تو زهد و پرهیزکاری آسان به نظر میآید، چون او را ندیدهای، ولی برای من این کار بسیار دشوار شده است.
تو پنداری به جز راه تو راهی نیست سوی حقدلت در پردهٔ پندار از این پندار افتاده
هوش مصنوعی: تو فکر میکنی که تنها راه درست، همان راهی است که خودت میروی، اما در دلات پردهای از اشتباهات و تصورات وجود دارد که باعث شده از حقیقت دور شوی.
ز حسن روی ساقی و ز صوت دلکش مطربمرا سر رفته از دوش ار ترا دستار افتاده
هوش مصنوعی: به خاطر زیبایی چهره ساقی و صدای دلنشین مطرب، من از سرم افتادهام و از حالت طبیعی خود خارج شدهام، حتی اگر عمامهام بر روی زمین بیفتد.
ترا زهد و مرا مستی ترا تقوی مرا رندیترا آن کار افتاده مرا این کار افتاده
هوش مصنوعی: تو به زهد و پرهیزگاری مشغولی و من در مستی و شادخواری هستم. تو به تقوا و دیانت مشغول هستی و من به رندی و ناپاسخی. تو در پی کارهای درست هستی و من در پی کارهایی که به نظر می‌رسد نادرست باشد.
ترا راه مسلمانی گوارا باد و ارزانیمرا گبری خوش آمد کار با زنار افتاده
هوش مصنوعی: برای تو مسیر مسلمانی خوش و راحت باد و برای من، محبتت چون نیکو و دلپذیر است که از دینی متفاوت آمدهای.
توئی در بند آرایش منم در بند افزایشتوئی بر مسند عزت من اینجا خوار افتاده
هوش مصنوعی: تو در حال آراستن و زیبایی من هستی، و من در تلاش برای افزایش مقام و ارزش تو. اما اینجا در این فضا، من در موقعیتی پایینتر از تو قرار دارم.
توئی در بند دستار و منم در بستن زنارتوئی بر منبر و من بر در خمار افتاده
هوش مصنوعی: تو در لباس و منظر خاصی قرار داری و من در تلاش برای ایجاد پوششی دیگر هستم. تو در جایگاهی بالاتر نشستهای و من در وضعیت پایینتری به سر میبرم.
منم چون فیض بر کاری که آن تقدم بکار آیدتو از کاری که کار آید ترا بیکار افتاده
هوش مصنوعی: من مانند فیض هستم برای کاری که به آن نیاز است، ولی تو از کاری که باید انجام دهی، بیکار و بیفایده باقی ماندهای.