بخش ۱
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی مفاهیم زندگی، مرگ، عدالت و نابرابری می‌پردازد. شاعر با اشاره به تندباد و نابودی، به این نکته می‌رسد که حتی اگر ستمی صورت گیرد، ممکن است نتایج نامطلوبی به بار آورد. او به سوالاتی درباره عدالت و بی‌عدالتی اشاره می‌کند و در نهایت می‌گوید که مرگ نه به جوان و نه به پیر رحم نمی‌کند و همه باید با آن روبرو شوند.
شاعر تأکید می‌کند که اگر انسان به نور ایمان آشنا باشد، بهتر است خاموشی اختیار کند و در برابر تقدیر خداوند تسلیم باشد. زندگی را باید با کوشش و تلاش در گذراند و در نهایت بر زندگی نیکو و نیکوکارانه‌ای تأکید می‌کند. در پایان، شاعر قصد دارد داستان سهراب را آغاز کند و به کین‌خواهی او از پدرش بپردازد.
اگر تندبادی براید ز کنجبخاک افگند نارسیده ترنج
هوش مصنوعی: اگر طوفانی بیاید، میتواند میوهای که هنوز نرسیده است را به زمین بیندازد.
ستمکاره خوانیمش ار دادگرهنرمند دانیمش ار بی‌هنر
هوش مصنوعی: اگر او ظالم باشد، نامش را دادگر میگذاریم و اگر هنرمند باشد، ولی بی‌هنر، به او هنرمند میگوییم.
اگر مرگ دادست بیداد چیستز داد این همه بانگ و فریاد چیست
هوش مصنوعی: اگر مرگ حق است و باید رخ دهد، پس چرا این همه ناله و فریاد و بیتابی وجود دارد؟
ازین راز جان تو آگاه نیستبدین پرده اندر ترا راه نیست
هوش مصنوعی: از این راز، تو از حقیقت وجود خود آگاهی نداری و به دلیل این پردهپوشی، راهی به درک آن نداری.
همه تا در آز رفته فرازبه کس بر نشد این در راز باز
هوش مصنوعی: همه کسانی که در آزمایش و کوششهای دشوار قرار گرفتهاند، به هیچکس اجازه نمیدهند که به رازهای خود پی ببرد.
برفتن مگر بهتر آیدش جایچو آرام یابد به دیگر سرای
اگر با مرگ به جای بهتری برود و در آنجا آرام شود، [موقوف المعانی]
دم مرگ چون آتش هولناکندارد ز برنا و فرتوت باک
لحظه مرگ،پیر و جوان مانند آتشی ترسناک از چیزی نمی ترسند.
درین جای رفتن نه جای درنگبر اسپ فنا گر کشد مرگ تنگ
هوش مصنوعی: در این مکان، توقف و ایستادن معنایی ندارد؛ اگر مرگ به سراغت بیاید، باید با سرعت و جدیت حرکت کنی.
چنان دان که دادست و بیداد نیستچو داد آمدش جای فریاد نیست
هوش مصنوعی: بر این باور باش که وقتی عدالت واقعی برقرار شود، جایی برای ناله و فریاد باقی نمیماند.
جوانی و پیری به نزدیک مرگیکی دان چو اندر بدن نیست برگ
هوش مصنوعی: جوانی و پیری هر دو در نزدیکی مرگ یکسان هستند. مانند برگهایی که درختان ندارند و از بین رفتهاند.
دل از نور ایمان گر آگنده‌ایترا خامشی به که تو بنده‌ای
هوش مصنوعی: اگر دل تو از نور ایمان پر باشد، بهتر است که خاموش بمانی، چرا که تو بنده‌ای هستی.
برین کار یزدان ترا راز نیستاگر جانت با دیو انباز نیست
هوش مصنوعی: این موضوع بر یزدان پنهان نیست، اگر جانت همراه و همنظر با دیو نباشد.
به گیتی دران کوش چون بگذریسرانجام نیکی بر خود بری
هوش مصنوعی: در زمین تلاش کن، زیرا در نهایت این کوششها به خیر و نیکی برای تو خواهد انجامید.
کنون رزم سهراب رانم نخستازان کین که او با پدر چون بجست
هوش مصنوعی: الان میخواهم ابتدا به جنگ سهراب بروم، چون او به خاطر کینهای که از پدرش دارد، به میدان آمده است.